તા. 29: રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ લિમિટેડ (RIL) માટે શુક્રવારનો દિવસ અત્યંત મહત્વપૂર્ણ સાબિત થયો છે. સુપ્રીમ કોર્ટે 2007 ના ચકચારી રિલાયન્સ પેટ્રોલિયમ લિમિટેડ (RPL) ફ્યુચર્સ ટ્રેડિંગ કેસમાં મોટો ચુકાદો આપતા કંપનીને મોટી રાહત આપી છે. જસ્ટિસ જેબી પારડીવાલા અને જસ્ટિસ આર મહાદેવનની બેન્ચે માર્કેટ રેગ્યુલેટર સેબી (SEBI) ના તે તારણોને ફગાવી દીધા છે જેમાં રિલાયન્સ પર છેતરપિંડી અને બજારમાં હેરાફેરી કરવાનો આરોપ હતો.

શું હતો આ વિવાદ?
આ કેસ નવેમ્બર 2007 નો છે, જ્યારે રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ તેની પેટાકંપની RPL ના શેર વેચવાની તૈયારી કરી રહી હતી. સેબીનો આરોપ હતો કે રિલાયન્સે 12 કંપનીઓનો ઉપયોગ કરીને RPL ના ફ્યુચર્સમાં મોટી 'શોર્ટ પોઝિશન' બનાવી હતી અને સાથે જ રોકડ બજારમાં પણ શેર વેચ્યા હતા. સેબીનું માનવું હતું કે આ વ્યૂહરચનાનો હેતુ શેરના ભાવ ઘટાડીને ગેરકાયદેસર નફો મેળવવાનો હતો. 2017 માં સેબીએ આ મામલે રિલાયન્સને ₹447 કરોડથી વધુની રકમ ડિસગોર્જ (નફો પરત) કરવા અને ટ્રેડિંગ પર પ્રતિબંધ મૂકવાનો આદેશ આપ્યો હતો.

સુપ્રીમ કોર્ટનો ચુકાદો: રાહત અને દંડ બંને
સુપ્રીમ કોર્ટે સેબીના આ આદેશમાં મોટો ફેરફાર કર્યો છે:
•    મોટી રાહત: કોર્ટે છેતરપિંડીના આરોપો અને ₹447 કરોડની ડિસોર્ગમેન્ટ (નફો પરત મેળવવાની) પ્રક્રિયાને બાજુ પર રાખી દીધી છે.
•    નાણાકીય રાહત: કોર્ટે સેબીને આદેશ આપ્યો છે કે રિલાયન્સે જે ₹250 કરોડની રકમ જમા કરાવી હતી, તે તેમને પરત કરવામાં આવે.
•    દંડ યથાવત: જોકે, કોર્ટે કંપની પર અગાઉ લાદવામાં આવેલો ₹25 કરોડનો અલગ દંડ માન્ય રાખ્યો છે, એટલે કે રિલાયન્સે આટલી રકમ ચૂકવવી પડશે.

લાંબી કાનૂની સફરનો પડઘો
આ મામલો માત્ર સેબી અને રિલાયન્સ વચ્ચે જ નથી રહ્યો, પરંતુ તે સિક્યોરિટીઝ એપેલેટ ટ્રિબ્યુનલ (SAT) સુધી પણ પહોંચ્યો હતો, જેણે 2020 માં સેબીના નિર્ણયને યોગ્ય ઠેરવ્યો હતો. હવે સુપ્રીમ કોર્ટના આ આદેશથી રિલાયન્સ માટે એક મોટો કાનૂની બોજ હળવો થયો છે. આ ચુકાદો ભારતીય શેરબજારના ઇતિહાસમાં ખૂબ જ ચર્ચિત કેસ તરીકે નોંધાયેલો હતો.

નિષ્કર્ષ:
સુપ્રીમ કોર્ટનો આ નિર્ણય રિલાયન્સ માટે એક મોટી જીત સમાન છે. છેતરપિંડીના ગંભીર આરોપોમાંથી મુક્તિ મળવાથી કંપનીની છબી પર લાગેલા ડાઘા દૂર થયા છે. શેરબજારના જાણકારો માને છે કે આ ચુકાદો કોર્પોરેટ જગત માટે એક ઉદાહરણ બનશે કે કેવી રીતે માર્કેટ રેગ્યુલેશન અને કાનૂની પ્રક્રિયાનું સંતુલન જાળવવું જોઈએ.