નવી દિલ્હી : રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) ના ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રા દ્વારા તાજેતરમાં યોજાયેલા પાંચમા કૌટિલ્ય ઈકોસિસ્ટમ કોન્ક્લેવ દરમિયાન દેશ અને દુનિયાની નાણાકીય સુરક્ષાને લઈને એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને ગંભીર નિવેદન આપવામાં આવ્યું છે, જેમાં તેમણે જણાવ્યું છે કે આગામી સંભવિત આર્થિક અસ્થિરતા કોઈ પરંપરાગત બેન્કિંગ ક્ષેત્રની ખામીને બદલે સાયબર હુમલા, ટેકનોલોજીની નિષ્ફળતા અથવા મોટા ભૂ-રાજકીય ઝાટકાઓને કારણે શરૂ થઈ શકે છે.

આ કોન્ક્લેવમાં વિગતવાર વાત કરતા ગવર્નરે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે વર્તમાન સમયના જોખમો હવે સીમાઓ પૂરતા મર્યાદિત નથી રહ્યા પરંતુ તે વૈશ્વિક સ્તરે પરસ્પર જોડાયેલા અને બાહ્ય સ્વરૂપના બન્યા છે, જેથી નાણાકીય પ્રણાલીને માત્ર બેંકો પૂરતી સીમિત રાખવાને બદલે નો-બેંક ફાઇનાન્શિયલ ઇન્ટરમીડિયરીઝ, પેમેન્ટ સિસ્ટમ્સ અને ટેકનોલોજી ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર જેવા તમામ ક્ષેત્રોમાં સક્ષમ બનાવવી અનિવાર્ય છે.

નાણાકીય સ્થિરતાના વાસ્તવિક અર્થને સમજાવતા તેમણે ઉમેર્યું હતું કે આર્થિક સ્થિરતાનો મતલબ અણધાર્યા ઝાટકાઓને સંપૂર્ણપણે રોકી દેવાનો નથી, પરંતુ કોઈપણ આર્થિક આઘાત સામે સમગ્ર સિસ્ટમની પ્રતિકારક શક્તિને એટલી મજબૂત બનાવવાની છે કે જેથી તેની નુકસાનકારક અસરને આગળ વધતી અટકાવી શકાય.

નવા જમાનાની તકનીકો અને આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) અંગે ચર્ચા કરતા ગવર્નરે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે ડિજિટલ ઈનોવેશન અને ટોકનાઈઝેશન નાણાકીય মধ্যસ્થી ક્ષમતાઓને ચોક્કસપણે વેગ આપે છે, પરંતુ કોઈપણ નવી ટેકનોલોજી ત્યારે જ ટકાઉ સાબિત થઈ શકે છે જ્યારે તે સંસ્થાકીય મજબૂતાઈ, નાણાકીય શિસ્ત અને પ્રામાણિકતાના ધોરણોને ચુસ્તપણે જાળવી રાખતી હોય.

ભૂતકાળના આર્થિક સંકટો અને વૈશ્વિક બજારના અનુભવોને ધ્યાનમાં રાખીને, આરબીઆઈ વડાએ નાણાકીય સંસ્થાઓને ડેટાની ગુણવત્તા સુધારવા અને જોખમ સંચાલન પ્રક્રિયામાં 'સિનારિયો એનાલિસિસ' જેવા આધુનિક સાધનોને મુખ્ય આધાર બનાવવા પર વિશેષ ભાર મૂક્યો છે, જેથી ભવિષ્યના પડકારોનો સામનો સમયસર કરી શકાય.