બેંગલુરુ : તહેવારોની મોસમ શરૂ થાય તે પહેલાં જ ગ્રાહકોની સુરક્ષા અને કિંમતી ધાતુઓની પારદર્શિતા વધારવા માટે સરકારે ચાંદીના હોલમાર્કિંગના નિયમોને વધુ સઘન બનાવવાની તૈયારીઓ આરંભી દીધી છે, જે અંતર્ગત બ્યુરો ઓફ ઇન્ડિયન સ્ટાન્ડર્ડ્સ (BIS) ના અહેવાલ મુજબ ગત વર્ષે સપ્ટેમ્બરમાં રજૂઆત થયા બાદ અત્યાર સુધીમાં ૭૭ લાખથી વધુ ચાંદીના દાગીના અને કલાકૃતિઓને છ-અંકનો વિશિષ્ટ હોલમાર્ક યુનિક આઇડેન્ટિફિકેશન (HUID) નંબર ફાળવવામાં આવ્યો છે. હાલમાં જૂન ૨૦૨૧થી સોનાના દાગીના માટે હોલમાર્કિંગ ફરજિયાત છે જ્યારે ચાંદી માટે તે સ્વૈચ્છિક છે, પરંતુ મિન્ટના અહેવાલો મુજબ સરકાર આગામી મહિનાઓથી ચાંદીના દાગીના પર પણ હોલમાર્કિંગ ફરજિયાત બનાવવાનું ગંભીરપણે વિચારી રહી છે જેથી ગ્રાહકો સાથે થતી છેતરપિંડી અટકાવી શકાય.
દેશભરમાં ચાંદીના ઝવેરીઓની નોંધણી અને ગ્રાહકોની જાગૃતિ અંગે વિગતો આપતા BIS એ જણાવ્યું છે કે અત્યાર સુધીમાં ૨૫,૦૦૦ થી વધુ ચાંદીના ઝવેરીઓએ હોલમાર્કિંગ માટે નોંધણી કરાવી છે અને ૧૦૨ જિલ્લાઓમાં ૩૪૧ ચાંદી મૂલ્યાંકન તથા હોલમાર્કિંગ કેન્દ્રો (AHCs) કાર્યરત છે, જ્યાં ઇન્ડિયન સ્ટાન્ડર્ડ IS ૨૧૧ અનુસાર ચાંદીની શુદ્ધતા ચકાસવામાં આવે છે. બજાર સર્વેક્ષણ અનુસાર દેશના દક્ષિણ રાજ્યો ૬૨ ટકા સાથે હોલમાર્કિંગના જથ્થામાં મોખરે છે, જ્યારે ગ્રાહકોમાં ૧૦ થી ૫૦ ગ્રામ વજનના પાયલ, ચેન, કડલી અને ફિંગર રિંગ્સ જેવા ઉત્પાદનોની માંગ સૌથી વધુ જોવા મળી રહી છે, જેમાં ૯૨૫ (સ્ટર્લિંગ સિલ્વર) અને ૮૦૦ શુદ્ધતાના ગ્રેડ સૌથી વધુ વેચાય છે.
ગ્રાહકો હોલમાર્કિંગ કેવી રીતે ઓળખી શકે તેની સ્પષ્ટતા કરતા નિષ્ણાતોએ જણાવ્યું છે કે દરેક પ્રમાણિત ચાંદીની વસ્તુ પર BIS સ્ટાન્ડર્ડ માર્ક, 'SILVER' શબ્દ, શુદ્ધતાનો ગ્રેડ અને લેસર-માર્કડ છ-અંકનો આલ્ફાન્યૂમેરિક HUID નંબર અંકિત હોય છે, જેને ગ્રાહકો 'BIS CARE' એપ દ્વારા ડિજિટલ રીતે ચકાસીરૂ. શકે છે. શુદ્ધતાના વર્ગીકરણમાં ૯૯૯ (૯૯.૯%), ૯૯૦, ૯૭૦, ૯૫૮, ૯૨૫ (સ્ટર્લિંગ સિલ્વર), ૯૦૦ (સિક્કા ચાંદી), ૮૩૫ (જર્મન ચાંદી) અને ૮૦૦ ના ગ્રેડનો સમાવેશ થાય છે, જે પ્રતિ હજાર ભાગો (PPT) ના આધારે નક્કી થાય છે.
આગામી સમયમાં આ નિયમ સંપૂર્ણપણે ફરજિયાત બન્યા બાદ જો કોઈ ગ્રાહક હોલમાર્ક વગરની ચાંદી ખરીદશે તો પુનર્વેચાણ વખતે કે શુદ્ધતા ઓછી નીકળવાના કિસ્સામાં મોટું નાર્થિક નુકસાન વેઠવું પડી શકે છે, તેથી તહેવારોની ખરીદી ટાણે ગ્રાહકોએ હંમેશા BIS હોલમાર્ક અને HUID નંબર ચકાસીને જ ચાંદીની ખરીદી કરવી હિતાવહ છે. સરકારના આ પગલાથી ઝવેરાત ઉદ્યોગમાં વધુ પારદર્શિતા આવશે અને ગ્રાહકોને તેમની મહેનતની કમાણીનું ચોક્કસ વળતર મળી રહેશે.