નવી દિલ્હી: ભારતમાં પેકેજ્ડ ફૂડ પ્રોડક્ટ્સના વપરાશકારો માટે આગામી સમયમાં મોટા ફેરફારો થવા જઈ રહ્યા છે, જેના કારણે હવે બિસ્કિટ, નમકીન અને સોડા જેવા ખાદ્ય પદાર્થો ખરીદતી વખતે ગ્રાહકોને ગુણવત્તાની સીધી ઓળખ થઈ શકશે. દેશમાં અત્યાર સુધી પેકેજ્ડ ફૂડની પાછળના ભાગે અસ્પષ્ટ અને ઝીણા અક્ષરોમાં પોષક તત્વોની માહિતી છાપવામાં આવતી હતી, જે સામાન્ય ગ્રાહકો સરળતાથી સમજી શકતા ન હતા કે પછી તેના પર ધ્યાન આપતા ન હતા. આ ગંભીર બાબતને ધ્યાનમાં રાખીને હવે પેકેજની આગળના ભાગમાં જ મજબૂત 'ફ્રન્ટ-ઓફ-પેકેજ ચેતવણી લેબલ્સ' (FOPL) રજૂ કરવા માટે દેશભરમાં ડોક્ટરો, પોષણ નિષ્ણાતો અને ગ્રાહક સુરક્ષા જૂથો દ્વારા એક મોટી જાહેર આરોગ્ય નીતિની લડાઈ લડવામાં આવી રહી છે.

આ વિવાદ હવે નીતિ નિર્ધારણના રૂમમાંથી બહાર નીકળીને દેશની સર્વોચ્ચ અદાલત સુધી પહોંચી ગયો છે, જે આ સમગ્ર મામલામાં એક નિર્ણાયક વળાંક સાબિત થયો છે. સુપ્રીમ કોર્ટે નાગરિકોના સ્વાસ્થ્યના અધિકારને સર્વોપરી ગણાવીને ફૂડ સેફ્ટી એન્ડ સ્ટાન્ડર્ડ્સ ઓથોરિટી ઓફ ઈન્ડિયા (FSSAI) ને સ્પષ્ટ નિર્દેશ આપ્યા છે કે ખાંડ, મીઠું અને સંતૃપ્ત ચરબીનું વધુ પ્રમાણ ધરાવતા તમામ પેકેજ્ડ ઉત્પાદનો પર આગળના ભાગે જ સ્પષ્ટ ચેતવણી દર્શાવવામાં આવે. કોર્ટે પોતાના અવલોકનમાં જણાવ્યું છે કે પેકેટ પર હાલમાં ઉપલબ્ધ માહિતી ગ્રાહકોને જાગૃત કરવા માટે તદ્દન અપૂરતી છે, જેથી વૈશ્વિક સ્તરના માપદંડો મુજબ બ્લેક વોર્નિંગ અથવા ટ્રાફિક લાઇટ કોડિંગ જેવી વ્યવસ્થા અહીં પણ લાગુ કરવી અનિવાર્ય બની ગઈ છે.

જાહેર આરોગ્ય ક્ષેત્રે કાર્યરત અગ્રણી થિંક ટેન્ક 'ન્યુટ્રિશન એડવોકેસી ઇન પબ્લિક ઇન્ટરેસ્ટ' (NAPi) ના કન્વીનર ડૉ. અરુણ ગુપ્તાના જણાવ્યા અનુસાર, ખાદ્ય પદાર્થો પરના લેબલ એટલા સરળ અને સ્પષ્ટ હોવા જોઈએ કે નાના બાળકને પણ એક નજરમાં ખબર પડી જાય કે કયો ખોરાક સ્વાસ્થ્ય માટે સારો છે અને કયો ખરાબ. લેટિન અમેરિકા અને યુરોપના દેશોમાં આ પ્રકારની ચેતવણી પ્રણાલી સફળતાપૂર્વક કાર્યરત છે, જ્યારે ભારતમાં તેનો સદંતર અભાવ જોવા મળ્યો છે. આ નવા નિયમોના કડક અમલીકરણથી બજારમાં ઉપલબ્ધ બિનઆરોગ્યપ્રદ ખોરાકનું વેચાણ નિયંત્રિત થશે અને ગ્રાહકો આધુનિક યુગની બીમારીઓથી બચીને વધુ સભાન તેમજ તંદુરસ્ત પસંદગી કરવા માટે સશક્ત બનશે.