નવી દિલ્હી: ભારતમાં નોકરી કરતા લાખો કર્મચારીઓ માટે ગ્રેચ્યુઇટીના નિયમો હંમેશા ચર્ચાનો વિષય રહ્યા છે. સામાન્ય રીતે એવું માનવામાં આવે છે કે કોઈપણ કંપનીમાં 5 વર્ષ પૂરા કર્યા પછી જ ગ્રેચ્યુઇટી મળે છે, પરંતુ નવા શ્રમ સંહિતા  એ આ ગણિત બદલી નાખ્યું છે. હવે ફિક્સ્ડ-ટર્મ એટલે કે કરાર આધારિત કામ કરતા કર્મચારીઓ માટે 5 વર્ષની અનિવાર્યતા દૂર કરવામાં આવી છે. આનો અર્થ એ છે કે જો તમે કોન્ટ્રાક્ટ પર છો, તો માત્ર એક વર્ષની સેવા પછી પણ તમે ગ્રેચ્યુઇટીના હકદાર બની શકો છો. આ ફેરફાર ખાસ કરીને ગિગ વર્કર્સ અને ટૂંકા ગાળાના પ્રોજેક્ટ્સમાં કામ કરતા યુવાનો માટે સામાજિક સુરક્ષાનું મોટું કવચ પૂરું પાડશે.

નિયમિત કે કાયમી કર્મચારીઓ માટે હજુ પણ 5 વર્ષનો નિયમ અમલી છે, પરંતુ અહીં એક 'ટેકનિકલ ટ્વિસ્ટ' છે જે ઘણા લોકો જાણતા નથી. કર્મા મેનેજમેન્ટ ગ્લોબલના નિષ્ણાત પ્રતીક વૈદ્ય જણાવે છે કે પેમેન્ટ ઓફ ગ્રેચ્યુઇટી એક્ટની કલમ 2A મુજબ, જો કોઈ કર્મચારીએ 4 વર્ષ પૂરા કર્યા હોય અને પાંચમા વર્ષમાં ઓછામાં ઓછા 240 દિવસ (અંદાજે 8 મહિના) કામ કર્યું હોય, તો તેને સંપૂર્ણ 5 વર્ષ ગણવામાં આવે છે. મદ્રાસ હાઈકોર્ટે પણ પોતાના ઐતિહાસિક ચુકાદામાં આ વાતને સમર્થન આપ્યું છે. તેથી, જો તમે 5 વર્ષ પૂરા થવાને થોડા મહિના બાકી હોય અને નોકરી છોડવાનું વિચારી રહ્યા હોવ, તો આ 240 દિવસની ગણતરી તમારા લાખો રૂપિયા બચાવી શકે છે.

ગ્રેચ્યુઇટી એ માત્ર એક રકમ નથી, પરંતુ કર્મચારીની વર્ષોની વફાદારી અને સખત મહેનતનું વળતર છે. નિષ્ણાતો સલાહ આપે છે કે નોકરી બદલતી વખતે તમારા પગાર સ્લિપ, એપોઇન્ટમેન્ટ લેટર અને હાજરીનો રેકોર્ડ કાળજીપૂર્વક સાચવી રાખવો જોઈએ, કારણ કે ગ્રેચ્યુઇટીનો દાવો કરતી વખતે 'સતત સેવા' સાબિત કરવી અનિવાર્ય છે. ખાસ કરીને ઉદ્યોગ જગતમાં જ્યાં કામના કલાકો અને કરાર ઝડપથી બદલાતા હોય છે, ત્યાં નવા નિયમોની જાણકારી તમને આર્થિક નુકસાનથી બચાવી શકે છે. યાદ રાખો કે મૃત્યુ અથવા કાયમી અપંગતાના કિસ્સામાં સમય મર્યાદાના આ તમામ નિયમો આપોઆપ માફ થઈ જાય છે.