નવી દિલ્હી, તા.૨૯: આંતરરાષ્ટ્રીય બુલિયન માર્કેટમાં થઈ રહેલી મોટી હલચલ અને ડોલરના મૂલ્યમાં સતત આવતા ઉતાર-ચઢાવને કારણે એશિયાઈ દેશોના સોના-ચાંદીના બજારમાં ભારે અસ્થિરતા જોવા મળી રહી છે. પાકિસ્તાની સરાફા બજારમાં સતત બીજા દિવસે સોનાના ભાવમાં મોટો ઘટાડો નોંધાયો છે. ઓલ પાકિસ્તાન જેમ્સ એન્ડ જ્વેલર્સ સરાફા એસોસિએશન (APGJSA) અનુસાર, ૨૪ કેરેટ સોનાનો ભાવ પ્રતિ તોલા ૧,૦૦૦ પાકિસ્તાની રૂપિયા ઘટીને ૪,૨૬,૪૩૬ રૂપિયા પર પહોંચી ગયો છે, જ્યારે ૧૦ ગ્રામ સોનાનો ભાવ ૩,૬૫,૬૦૦ પાકિસ્તાની રૂપિયા રહ્યો છે. વૈશ્વિક બજારમાં સોનાની કિંમત ૧૦ ડોલર ઘટીને ૪,૦૪૦ ડોલર પ્રતિ ઔંસ થઈ ગઈ છે, જેની સીધી અસર પાડોશી દેશના સ્થાનિક બજાર પર પડી છે.
ઘણા લોકોના મનમાં એવો પ્રશ્ન ઊભો થાય છે કે શું પાકિસ્તાનમાં સોનું ભારત કરતા ખરેખર સસ્તું છે? પરંતુ ચલણનું ભારતીય રૂપિયામાં રૂપાંતર કરીને ગણતરી કરતા ચિત્ર એકદમ સ્પષ્ટ થઈ જાય છે. ભારતીય વાયદા બજાર (MCX) પર સોનાનો ભાવ પ્રતિ ૧૦ ગ્રામ આશરે ₹૧,૪૧,૬૬૬ પર ટ્રેડ થઈ રહ્યો છે. બીજી તરફ, પાકિસ્તાનમાં ૨૪ કેરેટ સોનાનો ભાવ ૪,૨૬,૪૩૬ પાકિસ્તાની રૂપિયા (પ્રતિ તોલા) છે, જેને જો ભારતીય રૂપિયા (INR) માં કન્વર્ટ કરવામાં આવે તો તે આશરે ₹૧,૪૬,૮૪૫ થાય છે. એટલે કે માત્ર ચલણના આંકડા મોટા દેખાવાથી સોનું સસ્તું નથી થઈ જતું, પરંતુ વાસ્તવિક મૂલ્યમાં પણ તફાવત જોવા મળે છે.
એક તરફ સોનાના ભાવ પર દબાણ જોવા મળી રહ્યું છે, તો બીજી તરફ ચાંદીએ વિપરીત વલણ અપનાવતા તેજી પકડી છે. પાકિસ્તાનમાં ચાંદીના ભાવ પ્રતિ તોલા ૬૮ રૂપિયા વધીને ૬,૨૯૧ પાકિસ્તાની રૂપિયા પર પહોંચી ગયા છે. બજારના નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ઔદ્યોગિક માંગમાં થયેલો વધારો અને રોકાણકારોની સુરક્ષિત ખરીદીને કારણે ચાંદીના ભાવ મજબૂત રહ્યા છે. સોનું અને ચાંદી હંમેશા એક જ દિશામાં ગતિ કરતા નથી, અને હાલનું બજાર તેનું જ્વલંત ઉદાહરણ પૂરું પાડે છે.
ભારતીય બજાર માટે આ આંતરરાષ્ટ્રીય સંકેતો અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે. નિષ્ણાતોના મતે, પાકિસ્તાની સ્થાનિક બજારના દરો ભારત પર સીધી અસર કરતા નથી, પરંતુ લંડન બુલિયન માર્કેટ અને વૈશ્વિક ડોલર ઈન્ડેક્સ બંને દેશો માટે દિશા નક્કી કરે છે. આ સિવાય, જો કોઈ ભારતીય નાગરિક પાકિસ્તાન કે વિદેશથી સોનું લાવવા માંગતો હોય, તો કડક કસ્ટમ નિયમો લાગુ પડે છે. ઓછામાં ઓછા ૬ મહિના વિદેશમાં રહ્યા હોય તેવા પુરુષો ૨૦ ગ્રામ અને મહિલાઓ ૪૦ ગ્રામ સુધીની જ્વેલરી જ ડ્યુટી-ફ્રી લાવી શકે છે. સોનાના બાર કે સિક્કા લાવવા પર ભારે ડ્યુટી ચૂકવવી પડે છે.