મધ્યપ્રદેશ હાઈકોર્ટ દ્વારા ભોજશાળાને વાગ્દેવી મંદિર તરીકે માન્યતા આપવાના નિર્ણયથી પ્રદર્શનકારીઓમાં ભારે આનંદ થયો છે. આંદોલન સાથે સંકળાયેલા 95 વર્ષીય યોદ્ધાઓ વિમલ ગોધા અને અશોક જૈને તેમના ભૂતકાળના સંઘર્ષોને યાદ કર્યા. તેમણે વર્ણવ્યું કે પોલીસ લાઠીચાર્જ, ધરપકડ અને પ્રતિબંધો છતાં તેમણે 1993 થી 2003 દરમિયાન પોતાનો સંઘર્ષ કેવી રીતે ચાલુ રાખ્યો. 11મી સદીમાં રાજા ભોજે બંધાવેલું આ સ્થળ સંસ્કૃત શિક્ષણ અને દેવી સરસ્વતીનું કેન્દ્ર હતું, પરંતુ પાછળથી વિવાદાસ્પદ બન્યું. હાલમાં, કાનૂની લડાઈમાં જીત મેળવ્યા પછી, પ્રદર્શનકારીઓનું મુખ્ય લક્ષ્ય લંડનના બ્રિટિશ મ્યુઝિયમમાંથી દેવી વાગ્દેવીની મૂળ મૂર્તિ પાછી લાવવાનું છે.

  મધ્યપ્રદેશ હાઈકોર્ટની ઈન્દોર બેન્ચના નિર્ણયથી 95 વર્ષીય વિમલ ગોધાની આંખો ખુશીથી ચમકી ઉઠી. તેમણે કહ્યું, "આ મારા જીવનકાળનો એક મોટો કોર્ટ નિર્ણય છે. મારા માટે આ એક મોટો લહાવો છે. મેં અને મારા સાથીઓએ ભોજશાળાને મંદિર તરીકે સ્થાપિત કરવા માટે લાંબી લડાઈ લડી." ગોધા એવા લોકોમાંના એક હતા જેમણે ભોજશાળાને દેવી સરસ્વતી અથવા દેવી વાગ્દેવીના મંદિર તરીકે માન્યતા અપાવવા માટે લડત ચલાવી હતી. ભોજ ઉત્સવ સમિતિ (ભોજ ઉત્સવ સમિતિ) એ આ ચળવળમાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી હતી, અને તેના આશ્રયદાતા, અશોક કુમાર જૈને ભોજશાળામાં હનુમાન ચાલીસાના પાઠની શરૂઆત કરી હતી.

  વિમલ ગોધા સમજાવે છે, "મેં ખૂબ જુલમ સહન કર્યો. હું પાંચમા ધોરણથી ભોજશાળા જાઉં છું અને હજુ પણ દર મંગળવારે આરતીમાં ભાગ લઉં છું." ૧૯૯૩ થી ૨૦૦૩ દરમિયાન, દિગ્વિજય સિંહની આગેવાની હેઠળની તત્કાલીન કોંગ્રેસ સરકાર અને આંદોલનકારીઓ વચ્ચે સતત સંઘર્ષ થતો રહ્યો. તે સમય દરમિયાન, કલમ ૧૪૪ લાદવી, નિવારક ધરપકડો અને બહારના સંતોના પ્રવેશ પર પ્રતિબંધ સામાન્ય હતો. શાંતિ ભંગ કરવાના આરોપસર બજરંગ દળ અને વિશ્વ હિન્દુ પરિષદના કાર્યકરો સામે ઘણા કેસ દાખલ કરવામાં આવ્યા હતા.

વિમલ ગોધાએ ૨૦૦૩માં વસંત પંચમીને યાદ કરતા કહ્યું કે તે દિવસે ભારે પોલીસ દળ તૈનાત કરવામાં આવ્યું હતું. વિરોધીઓ ભોજશાળામાં પૂજા કરવા માંગતા હતા પરંતુ તેમને રોકવામાં આવ્યા. અલગ અલગ માર્ગો દ્વારા ભોજશાળા પહોંચવા માટે ચાર જૂથો બનાવવામાં આવ્યા હતા. મહિલાઓએ પણ વિરોધમાં ઉત્સાહપૂર્વક ભાગ લીધો હતો અને લાઠીચાર્જનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. વિરોધ પછી, હિન્દુઓને દર મંગળવારે ભોજશાળામાં આરતી કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવી હતી.

  ભોજશાળા યોદ્ધા તરીકે જાણીતા અશોક કુમાર જૈને જણાવ્યું હતું કે તેઓ ૧૯૬૫ થી આ ચળવળમાં સામેલ છે. બાળપણમાં તેઓ શાળાએથી સીધા ભોજશાળા જતા હતા. તે સમય દરમિયાન, પૂજા અને વસંત પંચમીની ઉજવણી પણ વિવાદાસ્પદ બની જતી હતી. અશોક જૈનના જણાવ્યા મુજબ, ૧૯૯૨ માં, સાધ્વી ઋતમ્બરાના આહ્વાનને પગલે, ભોજશાળામાં દર મંગળવારે હનુમાન ચાલીસાનો પાઠ કરવામાં આવતો હતો. પાછળથી, જ્યારે આ પર પ્રતિબંધ મૂકવામાં આવ્યો, ત્યારે આંદોલન વધુ તીવ્ર બન્યું.

૦૦૩ના લાઠીચાર્જને યાદ કરતા અશોક જૈન કહે છે કે તે વસંત પંચમી હતી. અમે ભોજશાળામાં પૂજા કરવા માંગતા હતા, પરંતુ દિગ્વિજય સિંહની સરકારે અમને રોકવા માટે બળ તૈનાત કર્યું. અમે અલગ અલગ માર્ગોથી ભોજશાળામાં પ્રવેશવા માટે ચાર ટીમો બનાવી. પરંતુ પોલીસે લાઠીચાર્જ કર્યો. પોલીસે મહિલાઓને પણ બક્ષી નહીં. આ આંદોલન અને હિન્દુ સમુદાયના ગુસ્સાનું પરિણામ હતું કે હિન્દુઓને દર મંગળવારે ભોજશાળામાં આરતી કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવી. ૪ એપ્રિલ, ૨૦૦૩ના રોજ ASIના આદેશ પછી, નિયમિત પૂજાનો માર્ગ ખુલ્લો થયો.