રાજકોટ : ચીન હાલમાં વિશ્વમાં સૌથી વધુ સોનું ખરીદતો દેશ બન્યો છે, જ્યાં મે ૨૦૨૬માં જ ૧૬૩ ટન સોનાની આયાત નોંધાઈ છે. એક તરફ ચીનની જનતા અને પીપલ્સ બેંક ઓફ ચાઈના (PBOC) સતત સોનાનો સંગ્રહ વધારી રહ્યા છે, ત્યાં બીજી તરફ ચીનની મુખ્ય બેંકો જેવી કે ICBC એ અચાનક સામાન્ય રોકાણકારો માટે કિંમતી ધાતુઓના ટ્રેડિંગ પ્રોડક્ટ્સ અને મધ્યસ્થી સેવાઓ બંધ કરવાની જાહેરાત કરીને વૈશ્વિક બજારને ચોંકાવી દીધું છે. આ નિર્ણય પાછળનું મુખ્ય કારણ બજારમાં વધતી જતી અસ્થિરતા અને વધતા જોખમો સામે રોકાણકારોનું રક્ષણ કરવાનું હોવાનું બેંકોએ જણાવ્યું છે.

તાજેતરના આંકડા મુજબ, જાન્યુઆરીથી મે ૨૦૨૬ સુધીમાં ચીને કુલ ૬૯૨ ટન સોનું આયાત કર્યું છે, જે ગયા વર્ષની સરખામણીએ ૭૬ ટકાનો જંગી ઉછાળો દર્શાવે છે. ચીનની સેન્ટ્રલ બેંકે સતત ૧૯મા મહિને પોતાના ગોલ્ડ રિઝર્વમાં ઉમેરો કર્યો છે, જે હાલ ૨,૩૩૧ ટનના રેકોર્ડ સ્તરે છે. આમ છતાં, બેંકો દ્વારા ટ્રેડિંગ સેવાઓ બંધ કરવી તે સૂચવે છે કે, આર્થિક અનિશ્ચિતતા અને યુએસ ફેડરલ રિઝર્વ દ્વારા વ્યાજ દરોમાં થનારા સંભવિત વધારાના કારણે ભાવમાં મોટી વધઘટ થવાની ભીતિ છે, જેનાથી સામાન્ય રોકાણકારોને ભારે નુકસાન થઈ શકે છે.

ICBC અને ચાઇના ગુઆંગફા બેંકે તેમના ગ્રાહકોને ૨૪ જુલાઈ સુધીમાં તમામ ઓપન પોઝિશન ક્લોઝ કરવા અથવા વેચી દેવા સૂચના આપી છે. બેંકોનું કહેવું છે કે આ પગલું માત્ર ઉચ્ચ-જોખમવાળા સ્પોટ ટ્રેડિંગ અને વિલંબિત ડિલિવરી કરારો પર જ લાગુ પડે છે, જ્યારે ગોલ્ડ ETF અને સોનાના સંચયની યોજનાઓ પહેલાની જેમ ચાલુ રહેશે. આ વ્યૂહરચના છેલ્લા એક વર્ષથી ચીનની પોસ્ટલ સેવિંગ્સ બેંક અને પિંગ એન બેંક દ્વારા પણ અપનાવવામાં આવી હતી, જે દર્શાવે છે કે ચીની નાણાકીય સંસ્થાઓ હવે સોનાના વેપારમાં વધુ કડક અને સાવચેતીભર્યા અભિગમ તરફ વળી રહી છે.

આ ઘટનાક્રમ ભારતીય બજાર અને વિશ્વભરના રોકાણકારો માટે પણ મહત્વનો સંકેત છે. નિષ્ણાતો માને છે કે જો ચીન જેવા મોટા ગ્રાહક દેશની બેંકો અસ્થિરતાને કારણે પીછેહઠ કરતી હોય, તો સોનાના ભાવમાં નજીકના ભવિષ્યમાં વધુ અસ્થિરતા જોવા મળી શકે છે. હાલમાં, રોકાણકારોએ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે રાજકીય તણાવ અને ફુગાવાના દબાણને ધ્યાનમાં રાખીને રોકાણના નિર્ણયો લેવા જોઈએ. આગામી સમયમાં ચીનનું આ મોડેલ અન્ય દેશોની સેન્ટ્રલ બેંકો માટે પણ જોખમ વ્યવસ્થાપનનું નવું ઉદાહરણ બની શકે છે.