​ન્યૂઝ ડેસ્ક:હવાઈ સફર દરમિયાન પ્લેનની કોકપિટમાં બેઠેલા કેપ્ટન અને ફર્સ્ટ ઓફિસર (કો-પાયલટ) પર સેંકડો અજાણ્યા મુસાફરોના જીવનની જવાબદારી હોય છે. વિમાનમાં તકનીકી સુરક્ષા માટે બે એન્જિન, બે હાઈડ્રોલિક સિસ્ટમ કે બે ઈલેક્ટ્રિક બસ જેવી બેકઅપ સુવિધાઓ તો હોય જ છે, પરંતુ માનવ સંસાધનની સુરક્ષા માટે પણ એરલાઈન્સ દ્વારા અત્યંત કડક અને ચુસ્ત નિયમો બનાવવામાં આવ્યા છે. આમાનો જ એક સૌથી મહત્વપૂર્ણ અને રસપ્રદ નિયમ એ છે કે ઉડાન દરમિયાન બંને પાયલટ ક્યારેય એક સરખી વાનગી ધરાવતું ભોજન લેતા નથી અને બંને એક જ સમયે જમતા પણ નથી.

​ફૂડ પોઈઝનિંગના જોખમ સામે સુરક્ષા કવચ

​આ ખાસ નિયમ પાછળનું મુખ્ય કારણ 'ફૂડ બોર્ન ઈલનેસ' એટલે કે દૂષિત ખોરાકથી થતી બીમારી અથવા ફૂડ પોઈઝનિંગ છે. જો કેપ્ટન અને કો-પાયલટ બંને એક જ શેફ દ્વારા તૈયાર કરાયેલું અને એક સરખું ભોજન આરોગે અને કદાચ તે ખોરાક દૂષિત નીકળે, તો બંને પાયલટ એકસાથે અસમર્થ કે બીમાર પડી શકે છે. આવી સ્થિતિમાં હજારો ફૂટની ઊંચાઈએ પ્લેનનું નિયંત્રણ કરવા માટે કોઈ સક્ષમ વ્યક્તિ બચતી નથી. તેથી એક પાયલટને 'ચિકન' આપવામાં આવે તો બીજા પાયલટને 'ફિશ' અથવા વેજિટેરિયન મીલ પિરસવામાં આવે છે, જેથી કરીને જો એક વાનગી ખરાબ નીકળે તો પણ માત્ર એક જ પાયલટ પ્રભાવિત થાય અને બીજો પાયલટ સલામત રહીને વિમાનને સુરક્ષિત રીતે નજીકના એરપોર્ટ પર લેન્ડ કરી શકે.

​એકસાથે જમવા પર પણ સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ

​માત્ર ભોજન અલગ હોવું જ પૂરતું નથી, પરંતુ બંને પાયલટ એકસાથે જમી પણ શકતા નથી. સામાન્ય રીતે લાંબા અંતરની ફ્લાઈટમાં એક પાયલટ જ્યારે જમતો હોય ત્યારે બીજો પાયલટ વિમાનનું સંપૂર્ણ સંચાલન અને નેવિગેશન સંભાળે છે. પ્રથમ પાયલટ જમી લે અને તેના થોડા કલાકો કે ચોક્કસ સમયગાળા બાદ જ બીજા પાયલટને ભોજન આપવામાં આવે છે. આનાથી એ બાબતની ખાતરી થાય છે કે જો ભોજનમાં કોઈ તકલીફ હોય, તો તેની અસર દેખાવામાં સમય લાગે છે અને તે સમય દરમિયાન બીજો પાયલટ સંપૂર્ણ સ્વસ્થ સ્થિતિમાં કંટ્રોલ રૂમમાં હાજર રહે છે.

​નિયમ કે એરલાઈન્સની આંતરિક પોલિસી?

​એવિયેશન એક્સપર્ટ્સના જણાવ્યા મુજબ, ઈન્ટરનેશનલ સિવિલ એવિએશન ઓર્ગેનાઈઝેશન (ICAO) કે ફેડરલ એવિએશન એડમિનિસ્ટ્રેશન (FAA) જેવા આંતરરાષ્ટ્રીય નિયમનકારો દ્વારા આ નિયમ તમામ એરલાઈન્સ પર સત્તાવાર કાયદા તરીકે લાદવામાં આવ્યો નથી. જો કે, વિશ્વભરની લગભગ તમામ પ્રમુખ એરલાઈન્સ કંપનીઓએ પોતાની આંતરિક સેફ્ટી પ્રોટોકોલ અને 'રેડન્ડન્સી સિદ્ધાંત' હેઠળ આ નિયમને ફરજિયાતપણે અપનાવ્યો છે.

​ગગનચુંબી ઊંચાઈ પર કોઈપણ નાની ભૂલ કે અકસ્માત મોટી દુર્ઘટનામાં પરિણમી શકે છે, તેથી એરલાઈન્સ કંપનીઓ ખોરાક અને સ્વાસ્થ્ય બાબતે જરાય જોખમ લેવા માંગતી નથી. પાયલટો માટેના ખાસ શેફ અને કિચન પણ અલગથી સુનિશ્ચિત કરવામાં આવતા હોય છે, જેથી મુસાફરોની સુરક્ષામાં કોઈ જ ખામી ન રહી જાય.