નવી દિલ્હી, તા. ૫ : ફૂકેટથી દિલ્હી આવી રહેલા એર ઇન્ડિયાના એરબસ એ-૩૨૦ વિમાનમાં ૩૬ હજાર ફૂટની ઊંચાઈએ સર્જાયેલી અત્યંત ગંભીર ઘટનાનો પ્રાથમિક તપાસ અહેવાલ સામે આવ્યો છે. ઉડાન દરમિયાન વિમાનની ગ્રીન, બ્લૂ અને યલો એમ ત્રણેય હાઇડ્રોલિક પ્રણાલીએ થોડી જ સેકન્ડમાં દબાણ ગુમાવ્યું હતું. પરિણામે ઓટોપાઇલટ છૂટી ગયો, સતત ચેતવણીનો અવાજ શરૂ થયો અને બે સેકન્ડ સુધી વિમાન અટકી જવાની ચેતવણી પણ વાગી હતી.

 

આ ઘટના ચોથી ઓગસ્ટે એર ઇન્ડિયાની ઉડાન એઆઈ-૨૩૭૯માં બની હતી. વીટી-ઈએક્સઓ નોંધણી ધરાવતું વિમાન ફૂકેટથી દિલ્હી આવી રહ્યું હતું. તેમાં ૧૩૭ મુસાફરો, છ કેબિન કર્મચારીઓ અને બે પાઇલટ સહિત કુલ ૧૪૫ લોકો સવાર હતા. મુસાફરોમાં ત્રણ શિશુઓનો પણ સમાવેશ થતો હતો.

 

વિમાને ભારતીય સમય મુજબ સવારે ૭.૧૧ વાગ્યે ફૂકેટથી ઉડાન ભરી હતી. કોલકાતા હવાઈ નિયંત્રણ ક્ષેત્રમાં પ્રવેશ્યા બાદ તેને ૩૪ હજાર ફૂટથી વધીને ૩૬ હજાર ફૂટની ઊંચાઈએ જવાની મંજૂરી અપાઈ હતી. સવારે ૯.૩૨ વાગ્યે વિમાન ભુવનેશ્વર હવાઈ નિયંત્રણ ક્ષેત્ર ઉપર ઊડી રહ્યું હતું ત્યારે ગંભીર ઘટનાક્રમ શરૂ થયો હતો.

 

સવારે ૯.૩૨ વાગ્યે અને ૪૩ સેકન્ડે વિમાનની ઉડાન નિયંત્રણ પ્રણાલીએ ગ્રીન હાઇડ્રોલિક પ્રણાલીનું દબાણ ગુમાવ્યાનું નોંધ્યું હતું. માત્ર ચાર સેકન્ડ પછી બ્લૂ અને યલો હાઇડ્રોલિક પ્રણાલીઓ પણ નિષ્ફળ થયાની ચેતવણી મળી હતી. ત્યારબાદ ઓટોપાઇલટ છૂટી ગયો અને કોકપિટમાં સતત ચેતવણી વાગવા લાગી. સવારે ૯.૩૨ વાગ્યે અને ૫૧ સેકન્ડે બે સેકન્ડ માટે સ્ટોલ ચેતવણી સક્રિય થઈ હતી.

 

તે સમયે સહપાઇલટ વિમાન ઉડાવી રહ્યા હતા. તેમણે સ્થિતિ સંભાળવાનો પ્રયાસ કર્યો, ત્યારબાદ મુખ્ય પાઇલટે નિયંત્રણ હાથમાં લીધું હતું. આ દરમિયાન વિમાન નિર્ધારિત ઊંચાઈથી પહેલાં ૩૭૨ ફૂટ ઉપર ચઢ્યું અને ત્યારબાદ ૨૯૨ ફૂટ નીચે આવી ગયું હતું. આખી ઘટનામાં વિમાન લગભગ ૬૬૪ ફૂટના ઊંચાઈ ફેરફારમાંથી પસાર થયું હતું.

 

પ્રથમ ખામી નોંધાયાના આશરે નવ સેકન્ડ બાદ બ્લૂ હાઇડ્રોલિક પ્રણાલી ફરી કાર્યરત થઈ હતી. તેના થોડા જ સમયમાં યલો અને ગ્રીન પ્રણાલીઓ પણ પુનઃ કાર્યરત થઈ ગઈ હતી. આ સાથે ઉડાન નિયંત્રણ સપાટીઓનું સંચાલન સામાન્ય બન્યું અને વિમાન ફરી નિયંત્રણમાં આવ્યું હતું.

 

ઘટના સમયે સીટબેલ્ટ બાંધવાની સૂચના આપતી નિશાની બંધ હતી. અચાનક ઉપર-નીચે થયેલા વિમાનને કારણે અનેક મુસાફરો અને કેબિન કર્મચારીઓ બેઠકોમાંથી ઊછળીને છત, સામાન રાખવાનાં ખાનાં અને અન્ય ભાગો સાથે અથડાયા હતા. કુલ ૨૦ મુસાફરો અને ચાર કેબિન કર્મચારીઓને ઈજા પહોંચી હતી. દિલ્હી પહોંચ્યા બાદ તમામ ૨૪ લોકોને સારવાર આપવામાં આવી હતી. તેમાંથી ૨૦ લોકોને પ્રાથમિક સારવાર બાદ રજા અપાઈ હતી, જ્યારે ગંભીર ઈજા પામેલા ચાર લોકોને હોસ્પિટલમાં દાખલ કરાયા હતા.

 

વિમાનના અંદરના ભાગને પણ નોંધપાત્ર નુકસાન થયું હતું. અનેક હરોળમાં છતની પેનલો તૂટી કે વાંકી થઈ ગઈ હતી, સામાન રાખવાનાં ખાનાંના દરવાજા છૂટા પડી ગયા હતા અને હાથ પકડવાના સળિયા તૂટી ગયા હતા. એક શૌચાલયનું કમોડ મૂળ સ્થાનેથી ઊખડી ગયું હતું, કર્મચારીની બેઠક વળી ગઈ હતી અને કટોકટીના દરવાજાની આસપાસની પેનલોને પણ નુકસાન થયું હતું.

 

કેબિન અધિકારીએ મુસાફરો અને કર્મચારીઓને થયેલી ઈજાની જાણ પાઇલટોને કરી હતી. પરિસ્થિતિનું મૂલ્યાંકન કર્યા પછી પાઇલટોએ નજીકના હવાઈમથકે વિમાન ઉતારવાને બદલે દિલ્હીની યાત્રા ચાલુ રાખવાનો નિર્ણય કર્યો હતો. દિલ્હી હવાઈ નિયંત્રણ પાસેથી તબીબી અગ્રતા માગવામાં આવી હતી. વિમાન સવારે ૧૧ વાગ્યે દિલ્હીના ઇન્દિરા ગાંધી આંતરરાષ્ટ્રીય હવાઈમથકના રનવે ઉપર સુરક્ષિત રીતે ઊતર્યું અને સાત મિનિટ બાદ પોતાની શક્તિથી પાર્કિંગ સ્થળે પહોંચ્યું હતું.

 

તપાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે વિમાન વર્ષ ૨૦૧૮માં બનાવવામાં આવ્યું હતું અને ઉડાન પહેલાંની તપાસમાં કોઈ નવી ખામી નોંધાઈ નહોતી. જોકે પાવર ટ્રાન્સફર યુનિટને લગતી એક અગાઉની ખામીના આધારે વિમાનને નિર્ધારિત છૂટછાટ હેઠળ ઉડાડવામાં આવ્યું હતું. ત્રણેય હાઇડ્રોલિક પ્રણાલી ખરેખર એકસાથે કેમ નિષ્ફળ થઈ અથવા પ્રણાલીએ ખોટા સંકેતો આપ્યા હતા કે કેમ, તેનો ચોક્કસ જવાબ હજુ મળ્યો નથી.

 

તપાસ અધિકારીઓએ વિમાનના ફ્લાઇટ ડેટા રેકોર્ડર અને કોકપિટ વોઇસ રેકોર્ડરનો કબજો લીધો છે. હાઇડ્રોલિક પ્રણાલીનાં કેટલાક ભાગો, હાઇડ્રોલિક પ્રવાહી, ઇંધણ અને તેલના નમૂના પણ વધુ તપાસ માટે એકત્ર કરાયા છે. વિમાનની જાળવણી અને સંચાલન સંબંધિત દસ્તાવેજોની પણ ચકાસણી ચાલી રહી છે. પાઇલટો, કેબિન કર્મચારીઓ, તબીબી ટીમ અને હવાઈ નિયંત્રણ અધિકારીઓનાં નિવેદનો લેવામાં આવ્યા છે.

 

ઘટના બાદ બંને પાઇલટની શ્વાસ દ્વારા દારૂની તપાસ સંતોષકારક રહી હતી. જોકે મન ઉપર અસર કરતા પ્રતિબંધિત પદાર્થની તપાસમાં મુખ્ય પાઇલટનો નમૂનો ‘નેગેટિવ નહીં’ હોવાનું બહાર આવ્યું હતું અને પ્રયોગશાળાની પુષ્ટિ તપાસમાં પણ આવું જ પરિણામ મળ્યું હતું. સહપાઇલટના બંને અહેવાલ નેગેટિવ રહ્યા હતા. પ્રાથમિક તપાસ અહેવાલે આ બાબતને ગંભીર ચિંતા ગણાવી છે. એર ઇન્ડિયાએ મુખ્ય પાઇલટની સેવા તાત્કાલિક અસરથી સમાપ્ત કરી છે અને તમામ પાઇલટોની વિશેષ તપાસ શરૂ કરવાની જાહેરાત કરી છે.

 

તપાસ સંસ્થાએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ પ્રાથમિક અહેવાલ છે અને હાઇડ્રોલિક ખામીનું મૂળ કારણ હજુ નક્કી થયું નથી. મુખ્ય પાઇલટના તપાસ પરિણામનો વિમાનમાં સર્જાયેલી ટેક્નિકલ ખામી સાથે કોઈ સીધો સંબંધ હતો કે નહીં તે અંગે પણ હાલ કોઈ તારણ અપાયું નથી. તમામ તકનીકી, તબીબી અને માનવીય પાસાંની તપાસ પૂર્ણ થયા બાદ અંતિમ અહેવાલ જાહેર કરવામાં આવશે.