ઢાકા : બાંગ્લાદેશમાં તાજેતરના રાજકીય ઉથલપાથલ બાદ હવે આર્મી ચીફ જનરલ વકર-ઉઝ-જમાન પાકિસ્તાનના ફીલ્ડ માર્શલ અશીમ મુનીરની પદ્ધતિને અનુસરીને દેશની ત્રણેય સેનાના સર્વોચ્ચ કમાન્ડર બનવાની દિશામાં આગળ વધી રહ્યા છે, અને આગામી કેટલાક મહિનાઓમાં અથવા આવતા વર્ષે જાન્યુઆરી સુધીમાં તેમને ચીફ ઑફ ડિફેન્સ સ્ટાફ (CDS) જેવું સર્વોચ્ચ પદ સોંપવાની પૂરી તૈયારી ચાલી રહી છે જેના કારણે સશસ્ત્ર દળોની સંપૂર્ણ કમાન્ડ રાષ્ટ્રપતિના બદલે સીધી જનરલ જમાનના હાથમાં આવી જશે. આ મહત્વપૂર્ણ પગલું પાકિસ્તાનમાં અપનાવાયેલા સૈન્ય માળખાકીય ફેરફારથી ભારે પ્રેરિત છે, જ્યાં સેનાના પ્રભાવને મજબૂત કરવા માટે ત્રણેય સેનાને એકજૂથ કરીને સર્વોચ્ચ કમાન્ડ એક જ વ્યક્તિને સોંપવામાં આવી છે.

આ સમગ્ર ઘટનાક્રમ પાછળ વિદેશી હસ્તક્ષેપ અને આંતરિક રાજકીય સમીકરણો પણ જવાબદાર હોવાનું મનાઈ રહ્યું છે, જેમાં નોર્થ ઈસ્ટ ન્યૂઝના અહેવાલ મુજબ અમેરિકન પેસિફિક કમાન્ડના પ્રમુખ એડમિરલ સ્ટીફન કોહલરે આ મહિનાની શરૂઆતમાં પોતાની ઢાકા મુલાકાત દરમિયાન બાંગ્લાદેશી અધિકારીઓ સમક્ષ જનરલ જમાનને સીડીએસ પદ આપવાની તરફેણ કરી હતી. વળી, જુલાઈ ૨૦૨૪ના આંદોલન દરમિયાન શેખ હસીનાને સત્તા પરથી બેદખલ કરનારું શક્તિશાળી જૂથ પણ હવે શાસન પર પોતાની પકડ મજબૂત રાખવા માટે સૈન્યની સીધી ભાગીદારી ઇચ્છે છે, અને સંસદ કે રક્ષા મંત્રાલયની મર્યાદિત દેખરેખ અને કોઈ કડક નિયંત્રણ ન હોવાના કારણે સેનાની આ તાનાશાહી વલણ સામે અંકુશ મૂકવો મુશ્કેલ બન્યો છે.

આંતરિક સુરક્ષા અને સંસ્થાકીય મર્યાદાઓની વાત કરીએ તો, બાંગ્લાદેશની સેનામાં છેલ્લા બે દાયકા દરમિયાન અન્સારુલ્લાહ બાંગ્લા, હરકત-ઉલ-જેહાદ અને હિઝ્બ-ઉત-તહરીર જેવા કટ્ટરવાદી સંગ્રહોના તત્વોની ઘૂસણખોરી થઈ હોવાના ગંભીર અહેવાલો સામે આવ્યા છે, જેના કારણે સૈન્યની અંદર જ લોકશાહી વિરોધી માનસિકતા મજબૂત થઈ છે. આ ઉપરાંત, બાંગ્લાદેશી સૈન્યમાં પાકિસ્તાની ગુપ્તચર એજન્સી ISI નો પ્રભાવ અને સરહદી વિસ્તારોમાં જમાત-એ-ઇસ્લામીના નેતાઓ સાથેના વધતા સંબંધોએ પડોશી દેશ ભારત માટે સુરક્ષાની દ્રષ્ટિએ ગંભીર ચિંતાઓ પેદા કરી છે.

આ બદલાતા ભૌગોલિક રાજકીય સમીકરણો અને પાકિસ્તાન તરફી ઝુકાવને કારણે ભારતીય સુરક્ષા એજન્સીઓ દ્વારા પૂર્વ સરહદ પરની આ હિલચાલ પર અત્યંત ઝીણવટભરી નજર રાખવામાં આવી રહી છે. આગામી સમયમાં જો બાંગ્લાદેશની સત્તા પર સેનાનું સંપૂર્ણ નિયંત્રણ સ્થપાઈ જશે, તો તે માત્ર આંતરિક લોકશાહી માટે જ નહીં પરંતુ દક્ષિણ એશિયાની પ્રાદેશિક સુરક્ષા વ્યવસ્થા માટે પણ એક મોટો પડકાર બની રહેશે.