રાજકોટ, તા. 16: મોટાભાગના લોકો જ્યારે જાહેર શૌચાલયનો ઉપયોગ કરે છે ત્યારે તેમનો સૌથી મોટો ડર ‘ટોયલેટ સીટ’ હોય છે. લોકોને લાગે છે કે સીટ પર બેસવાથી તેમને ઈન્ફેક્શન કે UTI થઈ શકે છે. પરંતુ, તાજેતરના વૈજ્ઞાનિક સંશોધનો કંઈક અલગ જ અને વધુ ડરામણી હકીકત તરફ ઈશારો કરી રહ્યા છે. સંશોધકોના મતે, શૌચાલયમાં જે વસ્તુ સૌથી સ્વચ્છ લાગે છે, તે જ હકીકતમાં સૌથી વધુ ચેપી હોઈ શકે છે.
ફ્લશ પ્લુમ્સ: હવામાં તરતો અદ્રશ્ય ખતરો
વૈજ્ઞાનિકોએ લેસર લાઈટનો ઉપયોગ કરીને કરેલા અભ્યાસમાં જાણવા મળ્યું છે કે જ્યારે આપણે ટોયલેટ ફ્લશ કરીએ છીએ, ત્યારે પાણીની ઝડપને કારણે મળમાં રહેલા સૂક્ષ્મ જીવાણુઓ હવામાં ‘એરોસોલ’ (ઝીણા ટીપાં) સ્વરૂપે મુક્ત થાય છે. આ અદ્રશ્ય ફુવારો ૨ મીટર/સેકન્ડની ઝડપે ઉછળે છે અને માત્ર ૮ સેકન્ડમાં ૧.૫ મીટરની ઊંચાઈ સુધી પહોંચી શકે છે. આ હવામાં ઇ.કોલી અને નોરોવાયરસ જેવા જીવલેણ બેક્ટેરિયા હોય છે, જે શ્વાસ દ્વારા તમારા શરીરમાં પ્રવેશી શકે છે.
દરવાજાના નોબ અને હેન્ડ ડ્રાયર વધુ જોખમી
સંશોધન મુજબ, ટોયલેટ સીટને નિયમિત સાફ કરવાની શક્યતા વધુ હોય છે, પરંતુ દરવાજાના હેન્ડલ, ફ્લશ બટન અને હેન્ડ ડ્રાયર પર લોકોનું ધ્યાન ઓછું જાય છે. ફ્લશ કર્યા પછી હવામાં ઉડેલા બેક્ટેરિયા આ સપાટીઓ પર જમા થાય છે. ખાસ કરીને હેન્ડ ડ્રાયર ગરમ હવા દ્વારા આ જંતુઓને વધુ ઝડપથી ફેલાવે છે, જે તમારી ત્વચા કે ચહેરાના સંપર્કમાં આવી શકે છે.
મોબાઈલ ફોન: બેક્ટેરિયાનું નવું સરનામું
આજના યુવાનોમાં શૌચાલયમાં મોબાઈલ ફોન લઈ જવાની આદત વધી રહી છે. વૈજ્ઞાનિકો ચેતવણી આપે છે કે શૌચાલયની અંદર હવામાં રહેલા જંતુઓ મોબાઈલની સ્ક્રીન પર ચોંટી જાય છે. જ્યારે તમે તે ફોન લઈને બેડરૂમમાં જાઓ છો, ત્યારે તે જંતુઓ તમારા ઓશીકા અને બેડશીટ સુધી પહોંચે છે, જે સ્વાસ્થ્ય માટે ગંભીર જોખમ ઊભું કરે છે.
બચવા માટે શું કરવું?
નિષ્ણાતો સલાહ આપે છે કે આ ખતરાથી બચવા માટે કેટલીક સાવચેતી રાખવી અનિવાર્ય છે:
•    ઢાંકણ બંધ કરો: જો શૌચાલયમાં ઢાંકણ (Lid) હોય, તો ફ્લશ કરતા પહેલા તેને હંમેશા બંધ કરો.
•    સમય ખરીદો: જો તમારી પહેલા કોઈએ ફ્લશ કર્યું હોય, તો તરત અંદર જવાને બદલે થોડી સેકન્ડ રાહ જુઓ.
•    હાથ ધોવા અને સેનિટાઈઝ કરવા: શૌચાલયનો ઉપયોગ કર્યા પછી સાબુથી વ્યવસ્થિત હાથ ધોવા અને સેનિટાઈઝરનો ઉપયોગ કરવો એ સૌથી શ્રેષ્ઠ ઉપાય છે.
આ સંશોધન આપણને યાદ અપાવે છે કે જાહેર સ્થળોએ સ્વચ્છતા માત્ર દેખાવ પૂરતી નહીં, પરંતુ વૈજ્ઞાનિક રીતે સમજવી પણ તેટલી જ જરૂરી છે.
વૈજ્ઞાનિક ટિપ: શૌચાલયમાં જંતુઓ ભેજ અને ગરમીમાં ઝડપથી ખીલે છે, તેથી શક્ય હોય ત્યાં સુધી સપાટીઓ સાથે સીધો સંપર્ક ટાળવો.