ઇસ્લામાબાદ: વૈશ્વિક રાજદ્વારી ગતિવિધિઓના કેન્દ્રબિંદુ સમાન ગણાય તેવી એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ સત્તાવાર મુલાકાતમાં, ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયાન મંગળવારે પાકિસ્તાનની ધરતી પર પગ મૂકતા જ સમગ્ર મધ્ય પૂર્વ અને દક્ષિણ એશિયાના ભૂ-રાજકીય સમીકરણો ઝડપથી બદલાવા લાગ્યા છે. પેઝેશ્કિયાનની આ હાઈ-પ્રોફાઈલ ઈસ્લામાબાદ મુલાકાત એવા નિર્ણાયક વળાંક પર થઈ રહી છે જ્યારે પડદા પાછળ અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા સશસ્ત્ર તણાવ અને વર્ષની શરૂઆતમાં ફેબ્રુઆરીથી ફાટી નીકળેલા ભીષણ સંઘર્ષને કાયમી ધોરણે સમાપ્ત કરવા માટે એક ઐતિહાસિક યુદ્ધ-અંત કરારનો મુસદ્દો તૈયાર થઈ રહ્યો છે. પાકિસ્તાનના ટોચના સૈન્ય નેતૃત્વ અને વડાપ્રધાન સાથે પ્રાદેશિક સુરક્ષા માળખા, ઈરાન-યુએસ શાંતિ વાટાઘાટો અને સરહદી આર્થિક કોરિડોર પર સઘન ચર્ચાઓ શરૂ થઈ ચૂકી છે, જે આગામી સમયમાં નવા શાંતિ યુગના મંડાણ કરી શકે છે.

આ મહાવાર્તાની પૃષ્ઠભૂમિમાં ગત ૨૧ જૂનના રોજ સ્વિટ્ઝર્લેન્ડની ધરતી પર યોજાયેલી એક અત્યંત ગુપ્ત અને ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠક જવાબદાર છે, જેમાં યુએસ ઉપરાષ્ટ્રપતિ જે.ડી. વાન્સ અને ઈરાની સંસદના પ્રભાવશાળી અધ્યક્ષ મોહમ્મદ બાઘર ગાલિબાફે પોતપોતાના દેશો વતી વ્યૂહાત્મક વાટાઘાટોની કમાન સંભાળી હતી. આ બેઠક બાદ બંને દેશોના ટેકનિકલ નિષ્ણાતો અને કાનૂની સલાહકારોની ટીમો આ કરારની જટિલ શરતો, આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિબંધો હટાવવાની પ્રક્રિયા અને તેના તબક્કાવાર અમલીકરણના નકશા પર રાત-દિવસ કામ કરી રહી છે. જોકે, આ આશાસ્પદ વાતાવરણ વચ્ચે પણ રણનીતિક વિરોધાભાસ અને ગજગ્રાહની સ્થિતિ ત્યારે સપાટી પર આવી જ્યારે તેહરાન ખાતે ઈરાની વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા ઇસ્માઇલ બાઘેઈએ સ્પષ્ટ કર્યું કે આંતરરાષ્ટ્રીય પરમાણુ ઉર્જા એજન્સી (IAEA) ના કોઈ પણ પ્રતિનિધિમંડળને પોતાના દેશમાં આવવાની હાલ કોઈ મંજૂરી આપવામાં આવી નથી.

આંતરરાષ્ટ્રીય વિશ્લેષકોના મતે આ વિરોધાભાસી દાવાઓએ સંભવિત શાંતિ કરાર પર શંકાના વાદળો ઘેરા કર્યા છે, કારણ કે અમેરિકી ઉપરાષ્ટ્રપતિ જે.ડી. વાન્સે સત્તાવાર રીતે દાવો કર્યો હતો કે સ્વિટ્ઝર્લેન્ડ મધ્યસ્થતા દરમિયાન ઈરાન પોતાના એવા પરમાણુ મથકોના નિરીક્ષણ માટે સંમત થયું હતું જેના પર ગત વર્ષે અમેરિકા દ્વારા વિનાશક બોમ્બમારો કરવામાં આવ્યો હતો. આવી પરિસ્થિતિમાં પાકિસ્તાનની ભૂમિકા માત્ર એક પડોશી દેશ પૂરતી મર્યાદિત ન રહેતા, વોશિંગ્ટન અને તેહરાન વચ્ચે મધ્યસ્થી તરીકેના એક મજબૂત સેતુ સમાન બની ગઈ છે જે બંને કટ્ટર હરીફોને કોઈ એક સર્વસંમત ફોર્મ્યુલા પર લાવવા મથામણ કરી રહ્યું છે. હવે આખી દુનિયાની નજર એ વાત પર ટકેલી છે કે પશ્ચિમી પ્રતિબંધોથી ઘેરાયેલું ઈરાન અને વૈશ્વિક સત્તા અમેરિકા આ નાજુક વળાંક પરથી કોઈ કાયમી શાંતિ કરાર સુધી પહોંચીને દુનિયાને ત્રીજા વિશ્વયુદ્ધના સંકટમાંથી ઉગારે છે કે પછી આ વાટાઘાટો ફરી એકવાર નિષ્ફળતાની ખાઈમાં ધકેલાઈ જાય છે.