નવી દિલ્હી: વિશ્વભરમાં યોજાતી ઓલિમ્પિક અને કોમનવેલ્થ જેવી આંતરરાષ્ટ્રીય ટૂર્નામેન્ટમાં જ્યારે કોઈ ખેલાડી વિજેતા બનીને ગોલ્ડ મેડલ જીતે છે, ત્યારે સામાન્ય જનતામાં એવી પ્રબળ માન્યતા હોય છે કે આ મેડલ સંપૂર્ણપણે અસલી સોનાથી બનેલો હોય છે. પરંતુ વાસ્તવિકતા આનાથી તદ્દન અલગ છે, કારણ કે આજના આધુનિક સમયમાં રમતગમત સમિતિના નિયમો અનુસાર ગોલ્ડ મેડલ અસલી સોનાનો નહીં પરંતુ મુખ્યત્વે ચાંદી અને માત્ર નામમાત્રના સોનાની પરતથી તૈયાર કરવામાં આવે છે.

આંતરરાષ્ટ્રીય ઓલિમ્પિક સમિતિના નિયમો મુજબ, કોઈપણ ગોલ્ડ મેડલની બનાવટમાં ઓછામાં ઓછી 92.5 ટકા શુદ્ધ ચાંદીનો ઉપયોગ ફરજિયાત કરવામાં આવે છે. અંદાજે 500થી 550 ગ્રામ કુલ વજન ધરાવતા આ પદકમાં લગભગ 500 ગ્રામથી વધુ હિસ્સો ઉત્તમ ક્વોલિટીની ચાંદીનો હોય છે અને તેની ઉપર માત્ર 6 ગ્રામ જેટલા શુદ્ધ સોનાની પાતળી પરત (પ્લેટિંગ) ચડાવવામાં આવે છે, જેના કારણે તે સોનાની જેમ ચમકે છે.

ઐતિહાસિક પૃષ્ઠભૂમિની વાત કરીએ તો, આધુનિક ઓલિમ્પિક ઇતિહાસમાં વર્ષ 1912ના સ્ટોકહોમ ઓલિમ્પિક સુધી જ વિજેતા ખેલાડીઓને સંપૂર્ણપણે શુદ્ધ સોનાથી બનેલા મેડલ એનાયત કરવામાં આવતા હતા. ત્યારબાદ ઉત્તરોત્તર વધતી જતી સોનાની કિંમતો, આર્થિક ખર્ચ અને બજેટના નિયંત્રણને ધ્યાનમાં રાખીને આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થાઓ દ્વારા મેડલની બનાવટની ડિઝાઇન અને તેના માળખામાં કાયમી ધોરણે બદલાવ કરવામાં આવ્યો હતો.

આજે ધાતુની બજાર કિંમત અને અસલિયતના આધારે ગોલ્ડ મેડલનું આર્થિક મૂલ્ય સંપૂર્ણ સોનાના બનેલા સિક્કા કે બુલિયન જેટલું ઊંચું હોતું નથી, પરંતુ તેનું ખેલાડીઓ માટેનું ભાવાત્મક અને રાષ્ટ્રીય ગૌરવનું મૂલ્ય અનમોલ રહે છે. ભવિષ્યમાં પણ મોટી સ્પર્ધાઓમાં આ જ નીતિ હેઠળ મેડલોનું નિર્માણ ચાલુ રહેશે જેથી વૈશ્વિક રમતગમતનું આયોજન આર્થિક રીતે ટકાઉ બની શકે.