​વાશિંગ્ટન / તેહરાન: મધ્ય પૂર્વમાં ભડકેલા તણાવ વચ્ચે અમેરિકી રાજકારણમાંથી એક મોટા સમાચાર સામે આવ્યા છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પોતાના અગાઉના વલણમાં મોટો ફેરફાર (યુ-ટર્ન) કરતા સ્પષ્ટ કર્યું છે કે હાલ પૂરતી અમેરિકા દ્વારા ઈરાન પર કોઈ નવો સૈન્ય હુમલો કરવામાં નહીં આવે. જોકે, તેમણે ભવિષ્યમાં સૈન્ય કાર્યવાહી કરવાની શક્યતાઓને સંપૂર્ણપણે નકારી નથી.

​પત્રકારોના સવાલ પર ટ્રમ્પનો જવાબ

જ્યારે પત્રકારોએ ટ્રમ્પને સવાલ કર્યો કે શું આજે અમેરિકા ઈરાન પર હુમલો કરશે? ત્યારે શરૂઆતમાં તેમણે આશ્ચર્યજનક લહેજામાં કહ્યું હતું કે, "શું મારે આ વાત તમને અત્યારે જ કહી દેવી જોઈએ?" પરંતુ ત્યારબાદ સ્પષ્ટતા કરતા તેમણે ઉમેર્યું, "આનો જવાબ ના છે. આજે કોઈ હુમલો કરવામાં નહીં આવે."

​'સમજૂતી કે સૈન્ય અભિયાન?' – દ્વિવિધામાં અમેરિકા

અમેરિકી પ્રશાસન હાલ બે બાબતો વચ્ચે મથામણ કરી રહ્યું છે – એક તરફ ઈરાન સાથે કોઈ ડીલ (સમજૂતી) કરવી અથવા તો સૈન્ય અભિયાન ચાલુ રાખીને મામલો ‘કાયમ માટે પૂરતો’ કરી દેવો. ઉલ્લેખનીય છે કે આ નિવેદન એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે થોડા સમય પહેલા જ એવા સંકેતો મળ્યા હતા કે અમેરિકા રવિવારે જ ઈરાન પર મોટો હુમલો કરી શકે છે.

​બીજી બાજુ, ઈરાનનું કહેવું છે કે ભલે ઔપચારિક મંત્રણાઓમાં ખાસ પ્રગતિ ન થઈ હોય, પરંતુ મધ્યસ્થીઓ દ્વારા અમેરિકા સાથે ગુપ્ત સંદેશાઓની આપ-લે હજુ પણ ચાલુ છે. તેહરાનનો આરોપ છે કે અમેરિકાની શરતો ‘સંપૂર્ણ શરણાગતિ’ સમાન છે, છતાં તેઓ રાજદ્વારી દરવાજા બંધ કરવા માંગતા નથી. વર્તમાન પરિસ્થિતિને થાળે પાડવા માટે કતારના મધ્યસ્થીઓ પણ રવિવારે તેહરાન પહોંચ્યા હતા.

​હોરમુઝની ખાડી બની મોટો વિવાદ

વૈશ્વિક તેલ અને ઊર્જા પુરવઠા માટે અત્યંત સંવેદનશીલ ગણાતી ‘હોરમુઝની ખાડી’ (Strait of Hormuz) આ સમગ્ર વિવાદનું મુખ્ય કેન્દ્ર બની ગઈ છે. ઈરાનના પાકિસ્તાન સ્થિત રાજદૂતે દાવો કર્યો હતો કે જો અમેરિકા પોતાની નૌકાદળની નાકાબંધી ઉઠાવી લે, તો તેહરાન આ વ્યૂહાત્મક જળમાર્ગને ફરી ખોલવા માટે તૈયાર છે. જોકે, ઈરાનના રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સ (IRGC) સાથે સંકળાયેલી મીડિયા એજન્સીએ આ દાવાને નકારી કાઢ્યો છે અને જણાવ્યું છે કે હજુ સુધી કોઈ નવો પ્રસ્તાવ રજૂ કરવામાં આવ્યો નથી.

​હાલ પૂરતી ટ્રમ્પે ઈરાન પર હુમલો કરવાનું ટાળ્યું છે, પરંતુ આનાથી વૈશ્વિક બજારો કે ખાડી દેશોમાં કાયમી શાંતિ સ્થપાવાના કોઈ સ્પષ્ટ સંકેતો મળ્યા નથી. આગામી સમયમાં આ સંઘર્ષ કઈ દિશામાં આગળ વધશે, તે આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણ માટે સૌથી મોટો સવાલ બન્યો છે.