​ન્યૂ યોર્ક, ૪ સપ્ટેમ્બર: ડિજિટલ ક્રાંતિના આ યુગમાં શિક્ષણ ક્ષેત્રે આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI) અને ટેકનોલોજીના વધુ પડતા ઉપયોગથી બાળકોના માનસિક અને શારીરિક વિકાસ પર પડી રહેલી વિપરીત અસરોને ધ્યાનમાં રાખીને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના સૌથી મોટા સ્કૂલ ડિસ્ટ્રિક્ટે એક ઐતિહાસિક નિર્ણય લીધો છે. આગામી ૧૦ સપ્ટેમ્બરથી શરૂ થઈ રહેલા નવા શૈક્ષણિક સત્રના માંડ એક અઠવાડિયા પહેલાં ન્યૂ યોર્ક સિટીના મેયર ઝોહરાન મમદાની અને સ્કૂલ્સ ચાન્સેલર કામર સેમ્યુઅલ્સે સરકારી શાળાઓ માટે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ નવી નીતિની જાહેરાત કરી છે. આ અંતર્ગત પ્રી-સ્કૂલ (૨-કે)થી લઈને ધોરણ ૮ સુધીના વિદ્યાર્થીઓ માટે AI સાધનોના ઉપયોગ પર સંપૂર્ણ રોક લગાવી દેવામાં આવી છે.

​શહેરના અંદાજે ૬ લાખ જેટલા સરકારી શાળાઓના વિદ્યાર્થીઓને સ્પર્શતા આ નીતિગત નિર્ણય અંતર્ગત વિદ્યાર્થીઓ માટે ખાસ ડિઝાઇન કરવામાં આવેલા તમામ જેનરેટિવ એઆઈ સોફ્ટવેર તેમજ સહાયક ચેટબોટ્સ (Companion Chatbots)ના ઉપયોગ પર કડક મનાઈ હુકમ જારી કરવામાં આવ્યો છે. આ નિયમ માત્ર પ્રાથમિક જ નહીં પરંતુ તમામ ગ્રેડના વિદ્યાર્થીઓ માટે લાગુ પડશે.

​આ નિર્ણય પાછળનું તર્ક આપતાં મેયર ઝોહરાન મમદાનીએ સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું હતું કે, "ટેકનોલોજી ઉદ્યોગ આપણને એવું માનવા મજબૂર કરવા માંગે છે કે પ્રારંભિક બાળશિક્ષણમાં AIનો ઉપયોગ માત્ર અનિવાર્ય જ નહીં પરંતુ અનુકૂળ પણ છે. પરંતુ અમે આ વિચારધારા સાથે બિલકુલ સહમત નથી. તેથી જ અમે ૨-કે થી લઈને ૮મા ધોરણ સુધીના બાળકો માટે જેનરેટિવ એઆઈ પર કામચલાઉ પ્રતિબંધ (મોરેટોરિયમ) અમલી બનાવી રહ્યા છીએ અને આ આખા વર્ષ દરમિયાન બાળકોના માનસિક-શારીરિક સ્તર પર ટેકનોલોજીની અસરોનો ઊંડાણપૂર્વક અભ્યાસ કરીશું."

​સ્ક્રિન ટાઈમ પર પણ લાગી આકરી લગામ

​નવી નીતિ અંતર્ગત માત્ર AI જ નહીં પરંતુ સ્માર્ટ ઉપકરણો સામે વિતાવવામાં આવતા સમય (સ્ક્રિન ટાઈમ) પર પણ આકરા નિયંત્રણો મૂકાયા છે. ધોરણ ૨ કે તેથી નીચલા ધોરણના બાળકો માટે વ્યક્તિગત ડિવાઈસના ઉપયોગ પર સંપૂર્ણપણે અંકુશ મૂકાયો છે. આ ઉપરાંત ધોરણ ૩ થી ૫ ના વિદ્યાર્થીઓ માટે દૈનિક મહત્તમ ૩૦ મિનિટ અને ધોરણ ૬ થી ૮ ના વિદ્યાર્થીઓ માટે મહત્તમ ૪૫ મિનિટનો સ્ક્રિન ટાઈમ નિર્ધારિત કરવાની ભલામણ કરવામાં આવી છે.

​કેટલીક ચોક્કસ કિસ્સાઓમાં અપાશે છૂટછાટ

​જોકે, આ વ્યાપક પ્રતિબંધ વચ્ચે પણ કેટલીક ખાસ પરિસ્થિતિઓમાં શરતી રાહત આપવામાં આવી છે. હાઈસ્કૂલ (ઉચ્ચતર માધ્યમિક)ના વિદ્યાર્થીઓ માટે વર્ષ દરમિયાન એઆઈ આધારિત પાયલોટ પ્રોજેક્ટ્સ હાથ ધરી શકાશે. આ સિવાય વિકલાંગ (દિવ્યાંગ) વિદ્યાર્થીઓ, બહુભાષીય શીખનારાઓ (Multilingual Learners) અને વ્યાવસાયિક અભ્યાસ (Career Studies) કરતા વિદ્યાર્થીઓ માટે AIના વિશિષ્ટ ઉપયોગની છૂટ રહેશે. આ સિવાય શિક્ષકો પોતાના પાઠ આયોજન (Lesson Planning) અને વહીવટી કામગીરી માટે AI ટૂલ્સનો ઉપયોગ ચાલુ રાખી શકશે.

​અત્રે ઉલ્લેખનીય છે કે અમેરિકી સર્જન જનરલ દ્વારા મે મહિનામાં જ એક ચેતવણી જારી કરવામાં આવી હતી, જેમાં વધુ પડતા સ્ક્રિન ટાઈમને કારણે બાળકો અને કિશોરોના આરોગ્ય પર ગંભીર જોખમો ઊભા થવાની વાત કહેવાઈ હતી. ન્યૂ યોર્ક પહેલાં લોસ એન્જલસ યુનિફાઇડ સ્કૂલ ડિસ્ટ્રિક્ટે પણ વર્ગખંડોમાં ડિવાઈસ અને સ્ક્રિન ટાઈમ ઘટાડવાની નીતિ અમલમાં મૂકી હતી. હાલ સમગ્ર અમેરિકાના ૨૪ રાજ્યોમાં વાલીઓ દ્વારા શાળાઓમાં સ્ક્રીન ટાઈમ અને ટેકનોલોજીના મર્યાદિત ઉપયોગ અંગે ૮૦થી વધુ ઝુંબેશો ચલાવવામાં આવી રહી છે. ન્યૂ યોર્ક સિટીના શિક્ષણ વિભાગે જણાવ્યું છે કે તેઓ શાળાઓમાં વપરાતા તમામ ડિજિટલ સાધનોની ચકાસણી કરશે અને જે સાધનો ભણતર માટે અત્યંત જરૂરી નહીં હોય તેમને સિસ્ટમમાંથી દૂર કરવામાં આવશે.