​વોશિંગ્ટન: વૈશ્વિક સ્તરે વધી રહેલા ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ વચ્ચે અમેરિકાએ ઈરાન સામે અત્યાર સુધીની સૌથી મોટી આર્થિક કાર્યવાહી હાથ ધરી છે. અમેરિકી નાણા વિભાગના ‘ઓફિસ ઓફ ફોરેન એસેટ્સ કંટ્રોલ’ (OFAC) દ્વારા ઈરાનના ગેરકાયદેસર ક્રૂડ ઓઈલ પરિવહન અને આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રતિબંધોને બાયપાસ કરતા એક વિશાળ નેટવર્કનો પર્દાફાશ કરી તેને કાયમી ધોરણે બ્લેકલિસ્ટ કરી દેવામાં આવ્યું છે.

​આ સઘન કાર્યવાહીમાં ઈરાની ઉર્જા ક્ષેત્રના દિગ્ગજ વેપારી મોહમ્મદ હુસૈન શમખાનીના નિયંત્રણ હેઠળ કાર્યરત જટિલ દરિયાઈ વ્યાપારિક તંત્રને સીધું નિશાન બનાવવામાં આવ્યું છે. અમેરિકાએ આ નેટવર્ક સાથે જોડાયેલી ૨૪ કોર્પોરેટ શેલ કંપનીઓ, ૨૦ અત્યાધુનિક દરિયાઈ જહાજો અને અસગર અઘિલી દેહકોર્ડી તથા બેહઝાદ મોઘદાસ સહિત છ મુખ્ય સંચાલકો પર કડક આર્થિક પ્રતિબંધો લાદી દીધા છે. આ પગલાના કારણે હવે આ તમામ કંપનીઓ અને જહાજોની અમેરિકી અધિકારક્ષેત્રમાં આવતી તમામ સંપત્તિઓ તત્કાલ અસરથી ફ્રીઝ કરી દેવામાં આવી છે.

​અમેરિકી વહીવટીતંત્રના જણાવ્યા અનુસાર, ઈરાન આ નેટવર્કનો ઉપયોગ કરીને કપટપૂર્વક પોતાનું ક્રૂડ ઓઈલ વૈશ્વિક બજારોમાં વેચી રહ્યું હતું. આ ગેરકાયદેસર વેપારમાંથી મળતી માતબર રકમનો ઉપયોગ હોર્મુઝની ખાડીમાં વ્યાપારિક જહાજો પર હુમલા કરવા અને ક્ષેત્રીય અસ્થિરતા ફેલાવવા માટે કરવામાં આવતો હોવાનો ગંભીર આરોપ મૂકવામાં આવ્યો છે. અમેરિકાના નાણા પ્રધાન સ્કોટ બેસેન્ટે આ મામલે કડક વલણ અપનાવતા જણાવ્યું હતું કે, "ઈરાનનું આખું તેલ નેટવર્ક છેતરપિંડી અને ભ્રષ્ટાચારના પાયા પર ટકેલું છે. અમેરિકા હવે એ નાણાકીય જીવનરેખાને સંપૂર્ણપણે કાપી નાખવા માંગે છે, જે આતંકવાદી ગતિવિધિઓને ફંડ પૂરું પાડે છે."

​વિશ્લેષકોના મતે, અમેરિકાની આ ચોતરફી કાર્યવાહીથી ઈરાન માટે પોતાના તેલના જથ્થાને વિદેશી બજારમાં ખપાવવો અને તેના બદલામાં નાણાં મેળવવા ખૂબ જ મુશ્કેલ બની જશે. પ્રોક્સી અને શેલ કંપનીઓની આ જાળ તૂટી જવાથી ઈરાનની અર્થવ્યવસ્થા પર સીધી અસર પડશે. બીજી તરફ, વિશ્વના સૌથી વ્યસ્ત દરિયાઈ માર્ગ ગણાતા હોર્મુઝમાં ઈરાની શિપિંગ નેટવર્કને મળેલી આ મજબૂત ટક્કરને કારણે વૈશ્વિક બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં પણ મોટો ઉછાળો આવવાની દહેશત વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. આ ઘટનાક્રમ બાદ આગામી દિવસોમાં ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચેનો સૈન્ય તણાવ વધુ ઘેરો બનવાની પ્રબળ શક્યતાઓ સેવાઈ રહી છે.