લંડન, તા.૦૫: આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ટેકનોલોજીના ઝડપી વિકાસની સાથે તેના ગંભીર દુરુપયોગનો એક ચોંકાવનારો કિસ્સો સામે આવ્યો છે, જેમાં ઓનલાઇન AI-જનરેટેડ બાળ જાતીય શોષણ સામગ્રીના પ્રમાણમાં અભૂતપૂર્વ વધારો નોંધાયો છે. વૈશ્વિક સ્તરે આવી ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિઓ પર નજર રાખતી સંસ્થા 'ઇન્ટરનેટ વોચ ફાઉન્ડેશન' (IWF) દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા તાજેતરના આંકડા મુજબ, ૨૦૨૬ના પ્રથમ છ મહિનામાં જ તપાસવામાં આવેલી ફોટો-રિયાલિસ્ટિક (અસલી ફોટા જેવી) તસવીરોની સંખ્યા વર્ષ ૨૦૨૫ના આખા વર્ષના કુલ આંકડાને પણ વટાવી ગઈ છે. IWF ના વિશ્લેષકોએ બાળ જાતીય શોષણની વ્યાખ્યામાં આવતી ૬,૩૧૦ થી વધુ ગેરકાયદેસર AI તસવીરોની તપાસ કરી છે, જે ગયા વર્ષના ૪,૫૦૦ ના આંકડા કરતાં ૪૦ ટકા વધુ છે.

તપાસવામાં આવેલી મોટાભાગની તસવીરોમાં ૭ થી ૧૩ વર્ષની વયજૂથના બાળકો, ખાસ કરીને બાળકીઓને નિશાન બનાવવામાં આવી છે. ઓનલાઇન સાયબર ક્રિમિનલ્સ સામાન્ય બાળકોના ફોટાનો દુરુપયોગ કરીને AI ટૂલ્સની મદદથી તેને અશ્લીલ દ્રશ્યોમાં બદલી રહ્યા છે. તાજેતરમાં બાળકો તરફથી પોતાની સોશિયલ મીડિયા પ્રોફાઇલ પરથી તસવીરો ચોરીને મોર્ફ કરવામાં આવી હોવાની ૪૨૦ થી વધુ ફરિયાદો નોંધાઈ છે. આ સ્થિતિ સામે આવ્યા બાદ IWF એ સાંસદો અને સરકાર પાસે માંગ કરી છે કે AI ડેવલપ કરતી ટેકનોલોજી કંપનીઓ માટે બાઇન્ડિંગ કાયદો (બંધનકર્તા નિયમો) બનાવવામાં આવે જેથી તેઓ એવા મોડેલ્સ ન બનાવી શકે જેનો આ પ્રકારનો ગુનાહિત દુરુપયોગ થઈ શકે.

આ બાબતે પ્રતિક્રિયા આપતાં યુકેના AI મંત્રી કનિષ્ક નારાયણે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે નાગરિકો અને ખાસ કરીને બાળકોની સુવિધાયુક્ત સુરક્ષા માટે તમામ કાનૂની વિકલ્પો ખુલ્લા રાખવામાં આવ્યા છે. સરકારી પ્રવક્તાના જણાવ્યા મુજબ, યુકેના કાયદા હેઠળ બાળ જાતીય શોષણ સામગ્રી સંપૂર્ણપણે ગેરકાયદેસર છે, પછી તે અસલી હોય કે AI દ્વારા જનરેટ કરવામાં આવી હોય. આ પ્રકારની અતિ-વાસ્તવિક છબીઓ ઉત્પન્ન કરવા માટે ખાસ મોડેલ બનાવનાર અથવા તેનું વિતરણ કરનાર વ્યક્તિ સામે પાંચ વર્ષ સુધીની જેલની સજાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.

વધતા જતા જોખમને ધ્યાનમાં રાખીને બ્રિટનની નેશનલ ક્રાઇમ એજન્સી અને IWF દ્વારા વાલીઓ તથા માતાપિતા માટે વિશેષ માર્ગદર્શિકા પણ બહાર પાડવામાં આવી છે. જેમાં માતાપિતાને તેમના બાળકોની તસવીરો સોશિયલ મીડિયા પર જાહેરમાં (પબ્લિકલી) પોસ્ટ કરવાનું ટાળવા સલાહ આપવામાં આવી છે. નિષ્ણાતોના મતે સોશિયલ મીડિયા એકાઉન્ટ્સને પ્રાઇવેટ રાખવા અથવા માત્ર નજીકના સંબંધીઓ અને મિત્રોના મર્યાદિત ગ્રુપમાં જ ફોટા શેર કરવા જોઈએ, જેથી સાયબર શિકારીઓ તેના પરથી ડેટા કે ચહેરા ચોરીને ડાઇરેક્ટ મોર્ફિંગ ન કરી શકે.

ભૂતકાળમાં પણ આ સંસ્થા દ્વારા ડિજિટલ ક્રાઇમ અને સાયબર સ્પેસમાં બાળકોની સુરક્ષાને લઈને વિવિધ અહેવાલો રજૂ કરવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ AI ટૂલ્સની સરળ ઉપલબ્ધતાને કારણે હાલની સ્થિતિ વધુ ગંભીર બની છે. આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ દ્વારા રચાતા વર્ચ્યુઅલ ગુનાઓને રોકવા માટે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ ટેકનોલોજી પ્લેટફોર્મ્સ પર કડક મોનિટરિંગ સિસ્ટમ ગોઠવવાની માંગ ઉઠી રહી છે.

અંતમાં, આ ગંભીર સળગતા મુદ્દા પર યુકે સરકાર અને આંતરરાષ્ટ્રીય એજન્સીઓ આગામી દિવસોમાં AI મોડેલો પર વધુ સખત પ્રતિબંધો લાદવાની દિશામાં આગળ વધી રહી છે. ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ્સ પરથી આવી તમામ સામગ્રીઓને તાત્કાલિક દૂર કરવા અને બનાવટી ઈમેજ જનરેટ કરતા ટૂલ્સની પહોંચ મર્યાદિત કરવા માટે વૈશ્વિક સ્તરે કાનૂની અને તકનીકી પગલાં ઝડપી બનાવવામાં આવી રહ્યા છે, જેથી ભવિષ્યમાં બાળકોને આ પ્રકારના ઓનલાઇન જોખમોથી સુરક્ષિત રાખી શકાય.