બેંગલુરુ : વરિષ્ઠ વકીલ અને સામાજિક કાર્યકર્તા પ્રશાંત ભૂષણે કેન્દ્ર સરકારની નીતિઓની આકરી ટીકા કરતા ગંભીર આક્ષેપો કર્યા છે. બેંગલુરુ ખાતે એક કાર્યક્રમમાં સંબોધન કરતા તેમણે જણાવ્યું હતું કે, આસામમાં નેશનલ રજિસ્ટર ઓફ સિટિઝન્સ (NRC) ના પ્રયોગ દ્વારા સરકારને જોઈતા પરિણામો મળ્યા નથી. તેમના મતે, જે રીતે મોટી સંખ્યામાં લોકોને નાગરિકતાની યાદીમાંથી બહાર રાખવાની અપેક્ષા હતી તે પૂર્ણ ન થતા હવે સરકાર 'SIR' (State Intervention Register) જેવી નવી વ્યવસ્થાઓ તરફ આગળ વધી રહી છે, જેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય લઘુમતી સમુદાયોને નિશાન બનાવવાનો અને તેમને બાકાત રાખવાનો છે.

પ્રશાંત ભૂષણે દલીલ કરી હતી કે એનઆરસી પ્રક્રિયામાં ભારે અનિયમિતતાઓ જોવા મળી હતી અને તે આર્થિક તેમજ સામાજિક રીતે ખૂબ જ ખર્ચાળ સાબિત થઈ છે. લાખો લોકોએ પોતાની નાગરિકતા સાબિત કરવા માટે ભારે હાલાકીનો સામનો કરવો પડ્યો હોવા છતાં, અંતિમ ડેટા સરકારની ઈચ્છા મુજબનો રહ્યો નથી. આ નિષ્ફળતાને ઢાંકવા અને રાજકીય એજન્ડાને આગળ ધપાવવા માટે હવે નવા કાયદાઓ અને રજિસ્ટર લાવવામાં આવી રહ્યા છે, જે દેશની એકતા અને અખંડિતતા માટે જોખમી સાબિત થઈ શકે છે.

તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું હતું કે, લોકશાહીમાં દરેક નાગરિકના અધિકારો સમાન હોવા જોઈએ, પરંતુ વર્તમાન સમયમાં ધર્મના આધારે વર્ગીકરણ કરવાની વૃત્તિ વધી રહી છે. પ્રશાંત ભૂષણના મતે, આ પ્રકારની પ્રક્રિયાઓ માત્ર વહીવટી ગૂંચવણો જ નથી ઊભી કરતી, પરંતુ સામાન્ય લોકોમાં ભય અને અસુરક્ષાની લાગણી પણ પેદા કરે છે. ખાસ કરીને ગરીબ અને પછાત વર્ગના લોકો પાસે દસ્તાવેજોનો અભાવ હોવાથી તેઓ આ પ્રકારની જટિલ પ્રક્રિયાઓમાં સૌથી વધુ પીસાય છે.

આ કાર્યક્રમ દરમિયાન વિવિધ માનવાધિકાર કાર્યકરોએ પણ સૂર પુરાવ્યો હતો કે સરકાર નાગરિકતાના મુદ્દાને રાજકીય હથિયાર તરીકે વાપરી રહી છે. પ્રશાંત ભૂષણે અપીલ કરી હતી કે લોકોએ જાગૃત થઈને આવી ગેરબંધારણીય પ્રક્રિયાઓનો વિરોધ કરવો જોઈએ. તેમણે ન્યાયતંત્ર પાસે પણ આશા વ્યક્ત કરી હતી કે તે બંધારણીય મૂલ્યોનું રક્ષણ કરશે અને કોઈપણ સમુદાય સાથે અન્યાય ન થાય તેની ખાતરી કરશે. આ વિષયે હવે રાષ્ટ્રીય સ્તરે ફરી એકવાર નાગરિકતા અને અધિકારો પર નવી ચર્ચા છેડી દીધી છે.