જયપુર : ચોમાસાની વર્તમાન ઋતુ દરમિયાન રાજસ્થાનમાં સરેરાશ કરતાં ઘણો ઓછો વરસાદ નોંધાવાને કારણે ઊભી થયેલી ગંભીર સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને રાજ્ય સરકારે રવિવારે એક મહત્વપૂર્ણ જાહેરનામું બહાર પાડીને ૧૪ જિલ્લાઓના ૮૦ બ્લોકને સત્તાવાર રીતે દુષ્કાળગ્રસ્ત જાહેર કર્યા છે. આ આકરા નિર્ણયથી પાકને થયેલું ભારે નુકસાન, પાણીની તીવ્ર અછત અને પશુચારાની વિકટ સમસ્યાનો સામનો કરી રહેલા લાખો ખેડૂતો અને પશુપાલકો માટે સરકારી રાહત કાર્યોનો માર્ગ મોકળો થયો છે.

આપત્તિ વ્યવસ્થાપન અને રાહત વિભાગ દ્વારા જારી કરાયેલા આદેશ અનુસાર, અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોને 'ગંભીર' અને 'મધ્યમ' દુષ્કાળની શ્રેણીમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવ્યા છે, જેમાં ૮૦ માંથી ૬૯ બ્લોક અત્યંત ગંભીર શ્રેણીમાં આવે છે. ખાસ કરીને પશ્ચિમ રાજસ્થાનમાં સ્થિતિ વધુ નાજુક છે, જ્યાં પાલીમાં સામાન્ય કરતાં ૫૮ ટકા, જેસલમેરમાં ૫૪ ટકા અને જાલોરમાં ૫૦ ટકા જેટલો આંકડો નીચો જતાં વરસાદની ભારે ઘટ નોંધાઈ છે.

જિલ્લાવાર વિગતો આપતા સરકારી જાહેરનામામાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે જોધપુરમાં સૌથી વધુ ૧૨ બ્લોક અસરગ્રસ્ત થયા છે, ત્યારબાદ જાલોર અને બાડમેરમાં ૧૦-૧૦ બ્લોક તથા બાલોતરામાં ૯ અને પાલીમાં ૮ બ્લોક દુષ્કાળની ચપેટમાં આવ્યા છે. આ ઉપરાંત ડુંગરપુર, ફલોદી, જેસલમેર, બાંસવાડા, બ્યાવર, ચુરુ, નાગૌર, બીકાનેર અને સિરોહી જિલ્લાના અનેક વિસ્તારોમાં પણ ખરીફ પાક સંપૂર્ણપણે નિષ્ફળ જવાની ભીતિ સેવાઈ રહી છે.

વરસાદની અનિયમિતતા અને જમીનમાં પૂરતો ભેજ ન હોવાના કારણે માત્ર કૃષિ ક્ષેત્રને જ આર્થિક ફટકો પડ્યો નથી, પરંતુ ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં પશુપાલકો માટે પોતાના પશુધનને બચાવવું અત્યંત મુશ્કેલ બની ગયું છે. પાણીના સ્ત્રોતો સૂકાઈ જવાને લીધે પીવાના પાણીની વ્યવસ્થા અને પશુઓ માટે લીલા તથા સૂકા ઘાસચારાની ઉપલબ્ધતા વિકટ સવાલ બનીને સામે આવી છે.

આ જાહેરનામું પ્રસિદ્ધ થયાની તારીખથી આગામી છ મહિના સુધી અમલમાં રહેશે, જે અંતર્ગત જિલ્લા વહીવટીતંત્રોને તાત્કાલિક રાહત કામગીરી શરૂ કરવાની વિશેષ સત્તાઓ આપવામાં આવી છે. સરકારે અસરગ્રસ્ત વિસ્તારોમાં સબસિડી વાળા ઘાસચારાના ડેપો સ્થાપવા, ટેન્કરો દ્વારા પીવાનું પાણી પૂરું પાડવા અને ખેડૂતોને થયેલા પાકના નુકસાનનું વાસ્તવિક મૂલ્યાંકન કરીને વળતર આપવાની યોજનાઓ પર કામગીરી શરૂ કરી દીધી છે.

આગામી દિવસોમાં સ્થાનિક પ્રશાસન દ્વારા ટેન્કરો અને ઘાસચારા વિતરણનું ચોક્કસ આયોજન કરીને પશુપાલકો અને ખેડૂતો સુધી સીધી સહાય પહોંચાડવામાં આવશે. વરસાદી ખેતી પર નિર્ભર રહેતા આ વિસ્તારોમાં સરકારી સહાય અને રાહત કાર્યોથી જાનમાલ તથા પશુધનનું રક્ષણ કરી શકાશે તેવી વ્યાપક આશા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.