કોચી, તા.૨૧: કેરળ હાઈકોર્ટે તાજેતરમાં એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને ભાવનાત્મક ચુકાદો આપતા સ્પષ્ટ કર્યું છે કે, જો કોઈ ભારતીય મૂળની વ્યક્તિ વિદેશી નાગરિકતા સ્વીકારે અને તેની પાસે OCI (ઓવરસીઝ સિટીઝન ઓફ ઇન્ડિયા) કાર્ડ ન હોય, તો તેના મૃત્યુ બાદ તેના નશ્વર અવશેષોને અંતિમ સંસ્કાર માટે ભારત લાવી શકાય નહીં. આ ચુકાદાએ વિદેશમાં વસતા લાખો ભારતીયો માટે કાયદાકીય જટિલતાઓના દ્વાર ખોલી દીધા છે.

શું હતો સમગ્ર મામલો?

આ કેસ જોબી થોમસ નામના વ્યક્તિનો હતો, જેમનો જન્મ ભારતમાં થયો હતો પરંતુ બાદમાં તેમણે સ્વેચ્છાએ બ્રિટિશ નાગરિકતા સ્વીકારી લીધી હતી. યુકેમાં તેમના નિધન બાદ, તેમના મામા હંસ જોસેફે તેમના મૃતદેહને કેરળ પરત લાવવા માટે અરજી કરી હતી. જોકે, યુકેમાં ભારતીય હાઈ કમિશને આ વિનંતી ફગાવી દીધી હતી, કારણ કે જોબી થોમસ પાસે ન તો ભારતીય પાસપોર્ટ હતો કે ન તો OCI કાર્ડ.

કોર્ટનું કડક વલણ

જસ્ટિસ બેચુ કુરિયન થોમસની સિંગલ બેન્ચે આ મામલે સુનાવણી કરતા જણાવ્યું હતું કે, જોબી થોમસે બ્રિટિશ નાગરિકતા લીધાના ૧૦ વર્ષ બાદ પણ ક્યારેય OCI કાર્ડ માટે અરજી કરી નહોતી. કોર્ટે નોંધ્યું કે:

"માત્ર OCI કાર્ડ મેળવવાની લાયકાત હોવી એ કાર્ડ હોવા બરાબર નથી. મૃતકે પોતાના જીવનકાળ દરમિયાન ક્યારેય ભારતમાં અંતિમ સંસ્કાર કરવાની ઈચ્છા દર્શાવતા દસ્તાવેજો રજૂ કર્યા નથી."

વારસદારોના હક પર સવાલ

કોર્ટે વધુમાં એક મહત્વનો કાયદાકીય મુદ્દો ઉઠાવતા કહ્યું કે, અરજદાર (મામા) મૃતકના સીધા કાનૂની વારસદાર નથી. જ્યારે મૃતકની માતા અને પુત્રી જીવિત હોવા છતાં તેમણે કોર્ટનો સંપર્ક કર્યો નથી, ત્યારે ત્રીજી વ્યક્તિની અરજી પર નશ્વર અવશેષોના સ્થાનાંતરણની મંજૂરી આપી શકાય નહીં.

નિયમોનું પાલન અનિવાર્ય

હાઈકોર્ટે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું કે મૃતદેહને એક દેશમાંથી બીજા દેશમાં લઈ જવાની પ્રક્રિયા લાગુ કાયદા અને નાગરિકતાના નિયમોને આધીન છે. લાગણીઓ કરતા કાયદાકીય જોગવાઈઓ વધુ મહત્વની છે. આ ચુકાદો એ તમામ લોકો માટે લાલબત્તી સમાન છે જેઓ વિદેશી નાગરિકતા ધરાવે છે પરંતુ અંતિમ સંસ્કાર માતૃભૂમિમાં કરવા ઈચ્છે છે; તેમના માટે OCI કાર્ડ હોવું હવે અનિવાર્ય બની ગયું છે.