મુંબઈ:  મહારાષ્ટ્રના ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં કુદરત અને ગંભીર દુષ્કાળની મારમાં પીડાતા કરોડો જરૂરિયાતમંદ લોકો માટે ન્યાય અને આશાનું એક નવું પ્રભાત ઊગ્યું છે. બોમ્બે હાઈકોર્ટે મહારાષ્ટ્રમાં દુષ્કાળથી પ્રભાવિત ભૂમિહીન ખેતમજૂરો, સીમાંત ખેડૂતો અને ગ્રામીણ શ્રમિકો માટે રાજ્ય સરકાર દ્વારા ચલાવવામાં આવતી રાહત યોજનાઓ અને સામાજિક સુરક્ષાના પગલાંની સંપૂર્ણ વિગતો અદાલત સમક્ષ રજૂ કરવાનો કડક નિર્દેશ આપ્યો છે. મુખ્ય ન્યાયાધીશ મહેશ ચંદ્ર ત્રિપાઠી અને ન્યાયાધીશ અદ્વૈત સેઠનાની ડિવિઝન બેન્ચે રાજ્યના એડવોકેટ જનરલ ડૉ. મિલિંદ સાઠેને સ્પષ્ટ સૂચના આપી છે કે સુનાવણી દરમિયાન અદાલત સમક્ષ યોજનાઓની વાસ્તવિક સ્થિતિનું ચિત્ર બિલકુલ સ્પષ્ટ હોવું જોઈએ.

આ મહત્વપૂર્ણ આદેશ સ્વાભિમાની મજૂર સંગઠન દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી એક જાહેર હિતની અરજી (PIL) પર આવ્યો છે, જેમાં રાજ્યના ૩૫૮ માંથી ૩૦૫ તાલુકાઓમાં ઘોષિત દુષ્કાળની ભયાનક પરિસ્થિતિ તરફ ધ્યાન દોરવામાં આવ્યું છે. અરજીમાં ગંભીર આરોપ મૂકવામાં આવ્યો છે કે વર્તમાન સરકારી રાહત પેકેજનો મોટાભાગનો લાભ માત્ર જમીનની માલિકી ધરાવતા ખેડૂતો સુધી જ સીમિત રહે છે. જ્યારે જમીન વિહોણા ખેતમજૂરો અને રોજમંદારી પર જીવતા શ્રમિકો પાસે ઔપચારિક બેંક ખાતા કે જમીનના રેકોર્ડ ન હોવાને કારણે તેઓ તમામ સરકારી કલ્યાણકારી યોજનાઓથી તદ્દન વંચિત રહી જાય છે.

અરજદારોએ અદાલત સમક્ષ માગ કરી છે કે દુષ્કાળથી પિડાતા આ શ્રમિકો માટે દર મહિને નાણાકીય સહાય, મફત અનાજ, પીવાનું ચોખ્ખું પાણી અને પશુઓ માટે ચારાની તાત્કાલિક વ્યવસ્થા કરવામાં આવે. આ સાથે જ દુષ્કાળના કાયમી ઉકેલ માટે ત્રણ વર્ષનો સમયબદ્ધ પ્લાન બનાવી હાઈકોર્ટની દેખરેખ હેઠળ તેનો અમલ કરાવવામાં આવે. બોમ્બે હાઈકોર્ટે હવે આ કેસની આગામી સુનાવણી દિવાળીની રજાઓ પછી નક્કી કરી છે, જેમાં સરકારના જવાબો અને રજૂ કરાયેલી યોજનાઓના આધારે મહારાષ્ટ્રના લાખો નિરાધાર ખેતમજૂરો અને શ્રમિકોના ભવિષ્યનો નિર્ણય થશે.