નવી દિલ્‍હી તા.૧૮: અફઘાનિસ્‍તાનમાં તાલિબાન સરકારે એક નવો કુટુંબ કાયદો લાગુ કર્યો છે, જે વિવાદનું કારણ બની રહ્યો છે. નવા કાયદામાં લગ્ન, છૂટાછેડા અને બાળ લગ્ન સંબંધિત ઘણા નિયમો રજૂ કરવામાં આવ્‍યા છે. વિશ્વભરના માનવાધિકાર કાર્યકરો અને આંતરરાષ્ટ્રીય વિશ્‍લેષકો આ નવા નિયમોની ટીકા કરી રહ્યા છે.

અફઘાન મીડિયા આઉટલેટ અમુ ટીવીના અહેવાલ મુજબ, નવા કાયદાને પતિ અને પત્‍ની વચ્‍ચેના અલગ થવાના સિદ્ધાંતો નામ આપવામાં આવ્‍યું છે. ૩૧ કલમો ધરાવતા આ સમગ્ર ડ્રાફટને તાલિબાનના સુપ્રીમ લીડર હિબતુલ્‍લાહ અખુંદઝાદાએ મંજૂરી આપી છે.

આ નવો કાયદો તાજેતરમાં સરકારના સત્તાવાર ગેઝેટમાં પણ પ્રકાશિત થયો હતો. આ નવા નિયમનમાં બાળ લગ્ન, ગુમ થયેલા પતિઓ, વ્‍યભિચારના આરોપો, ધાર્મિક પરિવર્તન (ઇસ્‍લામ છોડવું) અને બળજબરીથી અલગ થવા જેવા મુદ્દાઓનો સમાવેશ થાય છે.

આ કાયદાની એક જોગવાઈ સૌથી વધુ ટીકાનો સામનો કરી રહી છે. નવી જોગવાઈ મુજબ, જો કોઈ કુંવારી તરુણાવસ્‍થામાં પહોંચ્‍યા પછી તેના લગ્ન વિશે મૌન રહે છે, તો તેનું મૌન લગ્ન માટે સંમતિ માનવામાં આવશે. મહત્‍વપૂર્ણ વાત એ છે કે, કાયદો એ પણ સ્‍પષ્ટ કરે છે કે પહેલાથી જ પરિણીત પુરુષ અથવા ષીનું મૌન સંમતિ ગણવામાં આવશે નહીં.

આ કાયદામાં ખિયાર અલ-બુલુગ નો પણ ઉલ્‍લેખ છે, જે બાળપણમાં લગ્ન કરનારાઓને પુખ્‍તાવસ્‍થામાં પહોંચ્‍યા પછી રદ કરવાની માંગ કરવાનો અધિકાર આપે છે. કાયદાની કલમ ૫ મુજબ, જો પિતા કે દાદા સિવાય કોઈ સંબંધી સગીરના લગ્નનું આયોજન કરે છે, તો જ્‍યાં સુધી જીવનસાથી સામાજિક રીતે લાયક હોય ત્‍યાં સુધી લગ્ન માન્‍ય રહેશે.

નવા નિયમો હેઠળ, બાળ લગ્નના કિસ્‍સાઓમાં પિતા અને દાદાને ઘણા અધિકારો આપવામાં આવ્‍યા છે. જોકે, જો વાલી હિસક કે અનૈતિક હોવાનું જણાય, તો આવા લગ્ન રદ કરી શકાય છે. વધુમાં, તાલિબાન ન્‍યાયાધીશોને વ્‍યભિચાર, ધર્મ પરિવર્તન અને લાંબા સમયથી ગુમ થયેલા પતિઓના આરોપો સાથે સંકળાયેલા કેસોનો નિર્ણય લેવાની સ્‍વતંત્રતા આપવામાં આવી છે.

આ નવા કાયદાથી માનવાધિકાર કાર્યકરો વધુ ગુસ્‍સે થયા છે. રાજકીય વિશ્‍લેષક ફહિમા મોહમ્‍મદે આ અંગે તીવ્ર પ્રતિક્રિયા આપી હતી. તેમણે કહ્યું હતું કે બાળ લગ્નમાં ક્‍યારેય સંમતિ શામેલ હોઈ શકે નહીં. છોકરીના મૌનને સંમતિ માનવી એ તેનો અવાજ અને સ્‍વતંત્રતા સંપૂર્ણપણે છીનવી લેવા સમાન છે.

એ નોંધવું જોઈએ કે ૨૦૨૧ માં સત્તામાં પાછા ફર્યા પછી, તાલિબાન અફઘાન મહિલાઓ અને છોકરીઓ પર સતત પ્રતિબંધો લાદી રહ્યું છે. મહિલાઓના ઉચ્‍ચ શિક્ષણ પર પ્રતિબંધ મૂકવા, રોજગાર પર પ્રતિબંધ મૂકવા અને જાહેર જીવનમાં તેમની ભાગીદારીને દૂર કરવા બદલ તાલિબાન પહેલાથી જ ટીકાનો સામનો કરી રહ્યું છે