ચિત્રકૂટ : મધ્ય પ્રદેશ અને ઉત્તર પ્રદેશની સરહદ નજીક આવેલા ચિત્રકૂટ ખાતે દિવાળીના પાવન અવસરે યોજાતા સદીઓ જૂના ઐતિહાસિક ગધેડાના મેળામાં આ વર્ષે સલમાન ખાન અને શાહરુખ ખાન જેવા નામોને પાછળ છોડીને 'ચંકી પાંડે' નામનો ગધેડો ૭૨,૦૦૦ રૂપિયાની સર્વોચ્ચ કિંમતમાં વેચાતા ભારે આશ્ચર્ય અને ચર્ચા ફેલાઈ ગઈ હતી.

પ્રાપ્ત વિગતો અનુસાર, ઔરંગઝેબના શાસનકાળથી ચાલતી આવતી આ પરંપરા મુજબ ઉત્તર પ્રદેશ, મધ્ય પ્રદેશ, છત્તીસગઢ અને રાજસ્થાન સહિતના અનેક રાજ્યોમાંથી વેપારીઓ પોતાના ગધેડા અને ખચ્ચર લઈને આવ્યા હતા, જ્યાં આ પશુઓને સલમાન ખાન, શાહરુખ ખાન, અમિતાભ બચ્ચન અને મિથુન ચક્રવર્તી જેવા લોકપ્રિય કલાકારોના નામ આપવામાં આવ્યા હતા.

વેપારીઓના જણાવ્યા મુજબ ગધેડાનાં આવા ફિલ્મી નામો રાખવા પાછળનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય મેળામાં ખરીદદારોનું ધ્યાન ખેંચવાનો હોય છે, જ્યારે વાસ્તવમાં પશુઓની કિંમત તેના નામ પર નહીં પરંતુ તેની ઊંચાઈ, તાકાત, શારીરિક બનાવટ અને જાત પર નિર્ભર કરતી હોય છે.

આ ભવ્ય મેળાના ઇતિહાસ અંગે વાત કરીએ તો મુઘલ શાસક ઔરંગઝેબની સેના દ્વારા સામાન અને હથિયારોની હેરાફેરી માટે ગધેડાનો ઉપયોગ કરવાના સમયથી આ મેળો દિવાળીના બીજા દિવસે નિયમિત રીતે ભરાતો આવ્યો છે અને તે સમગ્ર દેશમાં અનોખી ઓળખ ધરાવે છે.

સમયના બદલાવ સાથે આધુનિક વાહનો જેવા કે ટ્રેક્ટર અને ટ્રકોનો ઉપયોગ વધવાને કારણે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોથી આ પરંપરાગત બજારમાં ગધેડાના વેપાર અને ખરીદદારોની સંખ્યામાં ક્રમશઃ ઘટાડો નોંધાઈ રહ્યો છે, જેના કારણે નવી પેઢી પણ આ વ્યવસાયમાં ઓછો રસ દાખવી રહી છે.

આગામી સમયમાં આ સદીઓ જૂની સાંસ્કૃતિક પરંપરાને જીવંત રાખવા માટે વેપારીઓ અને સ્થાનિક સ્તરે કેવા પ્રયાસો થાય છે અને બજારનું ભવિષ્ય કેવું રહે છે તે આ અનોખા મેળાના અસ્તિત્વ માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ સાબિત થશે.