નવી દિલ્હી, તા.૦૧: દિલ્હીના દક્ષિણ-પશ્ચિમ જિલ્લા ગ્રાહક વિવાદ નિવારણ આયોગે ગ્રાહકના અધિકારોની રક્ષા કરતો એક મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપ્યો છે. દૂધની નબળી ગુણવત્તાથી કંટાળીને સેવા બંધ કરનાર એક ગ્રાહકના મોબાઈલ વોલેટમાં અટવાયેલા માત્ર ૧૭૦ રૂપિયા પરત ન આપનાર 'સંજીવની ડેરી ફાર્મ્સ'ને ગ્રાહક આયોગે આકરો ફટકારો લગાવ્યો છે. પ્રમુખ સુરેશ કુમાર ગુપ્તા અને સભ્ય હર્ષલી કૌરની બેન્ચે ડેરી કંપનીને ગ્રાહકના ૧૭૦ રૂપિયા વાર્ષિક ૬ ટકા વ્યાજ સાથે પરત કરવાનો તેમજ માનસિક તણાવ, વેદના અને કાનૂની ખર્ચ પેટે ૨,૫૦૦ રૂપિયાનું વળતર ચુકવવાનો આદેશ આપ્યો છે.

પ્રાપ્ત વિગતો અનુસાર, ફરિયાદી ગ્રાહકે ડેરી ફાર્મની મોબાઈલ એપ દ્વારા પોતાના ઘરે રોજિંદા દૂધનો પુરવઠો મેળવવા માટે સેવા શરૂ કરી હતી. જોકે, સપ્લાય કરવામાં આવતા દૂધની ગુણવત્તા યોગ્ય ન લાગતાં ગ્રાહકે ૨૪ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૩ના રોજ દૂધની સેવા કાયમી ધોરણે બંધ કરી દીધી હતી. સેવા બંધ કરતી વખતે ગ્રાહકના એપ વોલેટમાં ૧૭૦ રૂપિયાનું બેલેન્સ જમા હતું. ગ્રાહકે ૨૯ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૩ના રોજ કંપની સમક્ષ આ રકમ રિફંડ કરવા વિનંતી કરી હતી અને ગ્રાહક હેલ્પલાઈનનો પણ સંપર્ક કર્યો હતો, પરંતુ ડેરી કંપની દ્વારા નાણાં પરત કરવામાં આવ્યા ન હતા.

કંપનીના અડિયલ વલણથી કંટાળીને ગ્રાહકે ૨૬ ફેબ્રુઆરી, ૨૦૨૪ના રોજ જિલ્લા ગ્રાહક આયોગમાં કાનૂની કાર્યવાહી હાથ ધરી હતી. આયોગ દ્વારા નોટિસ પાઠવવામાં આવી હોવા છતાં ડેરી ફાર્મનો કોઈ પ્રતિનિધિ અદાલત સમક્ષ હાજર થયો ન હતો, જેના કારણે ૧૦ જુલાઈ, ૨૦૨૪ના રોજ એકતરફી (એક્સ-પાર્ટે) કાર્યવાહી ચલાવવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો. ગ્રાહકે પોતાના કેસના સમર્થનમાં વોલેટ બેલેન્સના સ્ક્રીનશોટ, સોગંદનામું અને ઈમેલના પુરાવા રજૂ કર્યા હતા.

ગ્રાહક આયોગે રજૂ થયેલા પુરાવાઓની ગંભીરતાથી નોંધ લેતા જણાવ્યું હતું કે કંપનીની પોતાની નીતિ મુજબ અસંતુષ્ટ ગ્રાહક નાણાં પરત મેળવવા માટે હકદાર છે. બેન્ચે સખત અવલોકન કર્યું કે સેવા બંધ થયા પછી ગ્રાહકની જમા રકમ પોતાની પાસે રાખી મૂકવી એ સેવામાં ગંભીર ખામી સમાન છે. આયોગે સ્પષ્ટ કર્યું કે સામે પક્ષે કોઈપણ વાજબી કારણ વિના ગ્રાહકના પૈસા અટકાવી રાખ્યા હતા, જે કાયદાકીય રીતે અયોગ્ય છે.

ચુકાદા મુજબ, ડેરી ફાર્મ્સે ફરિયાદ દાખલ થયાની તારીખથી રકમ ચૂકવાય ત્યાં સુધી ૧૭૦ રૂપિયા પર વાર્ષિક ૬ ટકા વ્યાજ ચૂકવવું પડશે. આ ઉપરાંત, ગ્રાહકને થયેલી માનસિક પરેશાની અને કોર્ટ ખર્ચ માટે ૨,૫૦૦ રૂપિયાનું વળતર આદેશ મળ્યાના ૪૫ દિવસની અંદર ચૂકવવાનું રહેશે. જો કંપની નિર્ધારિત ૪૫ દિવસમાં ચુકવણી કરવામાં નિષ્ફળ રહેશે, તો ૨,૫૦૦ રૂપિયાના વળતર પર પણ વાર્ષિક ૬ ટકાના દરે વ્યાજ વસૂલવામાં આવશે.

નાની રકમ હોવા છતાં પોતાના હક માટે કાનૂની લડાઈ લડીને વિજય મેળવનાર આ કિસ્સો ગ્રાહક જાગૃતિનું ઉત્તમ ઉદાહરણ બન્યો છે. અગાઉ પણ ઓનલાઈન વોલેટ અને ડિજિટલ સેવાઓમાં અટવાતી રકમો અંગે ગ્રાહકો આયોગના દ્વાર ખટખટાવતા રહ્યા છે. આ ચુકાદાથી ગ્રાહક સેવાઓ પૂરી પાડતી કંપનીઓને સ્પષ્ટ સંદેશ ગયો છે કે ગ્રાહકના નાનામાં નાના નાણાકીય હિતોની અણગણના ભારે પડી શકે છે.