બેઇજિંગ | તા. 26: પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન શેહબાઝ શરીફની બેઇજિંગ મુલાકાત માત્ર એક સામાન્ય રાજદ્વારી પ્રવાસ નથી, પરંતુ તે ભારતના પડોશમાં ઘડાઈ રહેલા એક ગંભીર અને ખતરનાક ભૂરાજકીય ષડયંત્રનો ભાગ છે. દ્વિપક્ષીય સંબંધોની 75મી વર્ષગાંઠની ઉજવણીના ઓઠા હેઠળ, ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ અને પાકિસ્તાનના વડા પ્રધાન શરીફે જે પ્રકારના સંયુક્ત નિવેદનો આપ્યા છે, તે નવી દિલ્હીની ચિંતામાં વધારો કરવા માટે પૂરતા છે. આ સમિટ ભારતના સાર્વભૌમત્વ પરના સીધા હુમલા સમાન છે, જેણે હવે નવી દિલ્હી માટે 'ટુ-ફ્રન્ટ વોર' (બે મોરચે યુદ્ધ)ના જૂના દુઃસ્વપ્નને વધુ ધારદાર બનાવી દીધું છે.
કાશ્મીર પર ચીનનું નવું ગણિત
આ મુલાકાતનો સૌથી ચોંકાવનારો પાસું કાશ્મીર મુદ્દે ચીન દ્વારા કરવામાં આવેલું નિવેદન છે. બેઇજિંગે ફરી એકવાર કાશ્મીરને 'ઇતિહાસનો વિવાદ' ગણાવીને સંયુક્ત રાષ્ટ્રના ઠરાવોનો મુદ્દો ઉછાળ્યો છે. આ સીધું જ ભારતના આંતરિક મામલામાં દખલગીરી છે. ખાસ કરીને 2019માં કલમ 370 નાબૂદ કરવાના ભારત સરકારના નિર્ણયને જે રીતે 'એકપક્ષીય કાર્યવાહી' ગણાવીને ઠપકો આપવામાં આવ્યો છે, તે સાબિત કરે છે કે ચીન હવે પાકિસ્તાનના ખભે બંદૂક રાખીને ભારતને દબાવવાની રણનીતિ પર કામ કરી રહ્યું છે.
સુરક્ષાનું નવું માળખું અને લશ્કરી જોડાણ
હવે આ જોડાણ માત્ર વાતો પૂરતું મર્યાદિત નથી રહ્યું. ચીન અને પાકિસ્તાન વચ્ચે જે વ્યાપક સુરક્ષા ભાગીદારી આકાર લઈ રહી છે, તે ભારત માટે આતંક અને રક્ષા ક્ષેત્રે મોટો ખતરો છે. પાકિસ્તાનને ચીની અત્યાધુનિક હથિયારો, ફાઇટર પ્લેટ્સ અને નેવી ક્ષમતાઓ પૂરી પાડવી એ સંકેત છે કે ચીન ઇસ્લામાબાદને એક 'વ્યૂહાત્મક કવચ' આપી રહ્યું છે. આ કવચના કારણે સરહદ પારના આતંકવાદ સામે ભારતની વળતી કાર્યવાહી વધુ જટિલ બની શકે છે, કારણ કે હવે દરેક પગલામાં ચીનની માળખાગત હાજરીનો સામનો કરવો પડશે.
આર્થિક કોરિડોર: એક આર્થિક ગુલામી કે વ્યૂહાત્મક ઘેરાબંધી?
ચીન-પાકિસ્તાન ઇકોનોમિક કોરિડોર (CPEC) હવે ઉચ્ચ સ્તરીય વિકાસ તરફ આગળ વધી રહ્યો છે. ભારત માટે આ પ્રોજેક્ટ હંમેશા વિરોધનો વિષય રહ્યો છે કારણ કે તે પાકિસ્તાન અધિકૃત કાશ્મીર (PoK) માંથી પસાર થાય છે. પરંતુ હવે જ્યારે તેમાં ડિજિટલ માળખું, કૃષિ ટેકનોલોજી અને ખાણકામ જેવા ક્ષેત્રો જોડાયા છે, ત્યારે પાકિસ્તાનની અર્થવ્યવસ્થા સંપૂર્ણપણે ચીનની આધીન થઈ રહી છે. ભારત માટે આ ખતરનાક છે, કારણ કે પશ્ચિમમાં હવે તેને એક એવા દુશ્મનનો સામનો કરવાનો છે જેની નસ-નસમાં ચીની ટેકનોલોજી અને મૂડી વહી રહી છે.
શું ભારત માટે કોઈ રસ્તો બાકી છે?
ચીન અને પાકિસ્તાન વચ્ચેની આ 'અતૂટ ધરી' એ દર્શાવે છે કે ભારત હવે બે અલગ-અલગ દેશો સામે નથી લડી રહ્યું, પરંતુ એક સંકલિત યુરેશિયન શક્તિ સામે છે. ભારતની વધતી વૈશ્વિક તાકાત અને ગલ્ફ દેશો સાથેના મજબૂત સંબંધોને તોડવા માટે ચીન અને પાકિસ્તાન હવે પશ્ચિમ એશિયામાં પણ સક્રિય થયા છે. નવી દિલ્હી માટે આ પડકાર મોટો છે, કારણ કે આ ધરી હવે કાશ્મીરથી લઈને ગલ્ફ સુધી ભારતને ઘેરવાની કોશિશ કરી રહી છે.
આ સ્થિતિમાં ભારતે પોતાની વ્યૂહાત્મક સ્વાયત્તતા અને સંરક્ષણ ક્ષમતાઓમાં ધરખમ વધારો કરવો પડશે, કારણ કે બેઇજિંગ-ઇસ્લામાબાદની આ નવી મિત્રતા માત્ર વાતચીત સુધી મર્યાદિત રહેવાની નથી, તેના દૂરગામી પરિણામો આવનારા દાયકામાં સ્પષ્ટ જોવા મળશે.