કોલકાતા : પશ્ચિમ બંગાળના ઈતિહાસમાં ૧૦૭ વર્ષ પછી એક મોટા ફેરફારની સાક્ષી આજે ઈદના અવસરે કોલકાતાના નાગરિકો બન્યા છે. કોલકાતાની ઓળખ સમાન અને ઐતિહાસિક મહત્વ ધરાવતા રેડ રોડ પર દાયકાઓથી યોજાતી ઈદની નમાઝનું સ્થળ આ વખતે બદલી દેવામાં આવ્યું છે. રાજ્ય સરકારના નવા વહીવટી નિયમોના અમલીકરણના ભાગરૂપે આ વખતે નમાઝ રેડ રોડને બદલે નજીકના વિશાળ બ્રિગેડ પરેડ ગ્રાઉન્ડ ખાતે અદા કરવામાં આવી હતી.
પરંપરામાં પરિવર્તન કેમ?
વર્ષ ૧૯૧૯માં શહીદ મિનાર મેદાનમાં પાણી ભરાઈ જવાની સ્થિતિ સર્જાતા પ્રથમ વખત નમાઝ માટે રેડ રોડનો ઉપયોગ થયો હતો, જે ત્યારબાદ એક પરંપરા બની ગઈ હતી. વર્ષમાં બે વાર નમાઝ માટે આ મુખ્ય માર્ગ બંધ રાખવામાં આવતો હતો. જોકે, સુવેન્દુ સરકારના સત્તામાં આવ્યા બાદ, વહીવટીતંત્રએ રસ્તાઓ પર થતી ધાર્મિક પ્રવૃત્તિઓ અંગે નવી નીતિ ઘડી છે. મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય સામાન્ય નાગરિકોને ટ્રાફિક જામની સમસ્યામાંથી મુક્તિ અપાવવાનો છે. રેડ રોડ શહેરની જીવનરેખા હોવાથી, તેના પરના લાંબા ટ્રાફિક જામથી આખું શહેર પ્રભાવિત થતું હતું.
ધાર્મિક નેતાઓ અને પ્રશાસનનો તાલમેલ
શરૂઆતમાં આ આદેશનો વિરોધ થયો હતો, પરંતુ સમય જતાં મુસ્લિમ સમુદાયના અગ્રણીઓએ આ ફેરફારને આવકાર્યો છે. કોલકાતાની પ્રખ્યાત નાખોદા મસ્જિદના ઇમામ શફીક કાસમીએ આ ફેરફારને વ્યાવહારિક ગણાવ્યો છે. તેમણે સ્પષ્ટતા કરી હતી કે રેડ રોડથી માત્ર અડધા કિલોમીટર દૂર આવેલા બ્રિગેડ પરેડ ગ્રાઉન્ડમાં વધુ ખુલ્લી અને વિશાળ જગ્યા ઉપલબ્ધ છે, જ્યાં હજારો લોકો વધુ સારી રીતે અને શાંતિપૂર્ણ રીતે નમાઝ પઢી શકે છે. વહીવટીતંત્ર માટે પણ સુરક્ષા અને વ્યવસ્થા જાળવવી હવે વધુ સરળ બની ગઈ છે.
બંગાળમાં બદલાતી રાજકીય અને સામાજિક તસવીર
ભાજપ સરકાર સત્તામાં આવ્યા પછી પશ્ચિમ બંગાળમાં વહીવટી માળખામાં ઘણા નોંધપાત્ર ફેરફારો જોવા મળી રહ્યા છે. પછી તે ગાય-ભેંસના બલિદાનના નિયમો હોય કે જાહેર રસ્તાઓના વ્યવસ્થિત ઉપયોગની નીતિ, દરેક નિર્ણયો પાછળ શાસનને વધુ ચુસ્ત અને વ્યવસ્થિત બનાવવાનો પ્રયાસ દેખાય છે. રેડ રોડનું મહત્વ તેના ઐતિહાસિક ફોર્ટ વિલિયમ અને વિક્ટોરિયા મેમોરિયલ જેવા સ્થળોને કારણે પણ છે, તેથી આ રસ્તાને હંમેશા ચાલુ રાખવાનો નિર્ણય શહેરના પરિવહન વ્યવસ્થાપન માટે મહત્વનો માનવામાં આવી રહ્યો છે.
આ ફેરફાર માત્ર એક સ્થળનું સ્થાનાંતરણ નથી, પરંતુ તે ભારતના અન્ય મોટા શહેરો માટે પણ એક મોડેલ બની શકે છે, જ્યાં ધાર્મિક ઉત્સવો અને વહીવટી સુવિધા વચ્ચે સંતુલન કેવી રીતે જાળવવું તે પ્રશ્ન હંમેશા ચર્ચામાં રહેતો હોય છે. બ્રિગેડ પરેડ ગ્રાઉન્ડ ખાતેની આ શાંતિપૂર્ણ નમાઝે સાબિત કર્યું છે કે જો સંવાદ અને સમજણ હોય, તો પરંપરાઓને સુરક્ષિત રીતે નવા સ્વરૂપમાં પણ જીવી શકાય છે.