૨૦૨૬ની ચૂંટણીમાં ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનું નામ રાષ્ટ્રપતિ ઉમેદવાર તરીકે મતપત્રમાં નહીં હોય, છતાં રાજકીય રીતે ચૂંટણીનું કેન્દ્રબિંદુ ટ્રમ્પ જ છે. રિપબ્લિકન કોંગ્રેસ - સંસદ બચાવે તો તેમના એજન્ડાને નવી શક્તિ મળશે; પ્રતિનિધિસભા કે સેનેટમાં સત્તાનું સંતુલન બદલાય તો તેમના કાર્યકાળના બાકીના બે વર્ષ માટે કાયદાકીય અને રાજકીય રસ્તો વધુ મુશ્કેલ બની શકે છે.

વોશિંગ્ટન, તા. ૧૭ : અમેરિકાની મહત્વપૂર્ણ મધ્યસત્ર ચૂંટણી હવે માત્ર ૭૮ દિવસ દૂર છે અને સમગ્ર રાજકીય નજર રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પર કેન્દ્રિત થઈ છે. ૩ નવેમ્બરે રાષ્ટ્રપતિ માટે મતદાન નથી, પરંતુ પ્રતિનિધિસભાની તમામ ૪૩૫ બેઠકો તથા સેનેટની લગભગ એક-તૃતીયાંશ બેઠકો માટે ચૂંટણી યોજાશે. પરિણામથી ટ્રમ્પના વર્તમાન કાર્યકાળના છેલ્લાં બે વર્ષ દરમિયાન કોંગ્રેસમાં તેમના એજન્ડાને કેટલી રાજકીય શક્તિ મળશે તે નક્કી થશે.

અર્થતંત્રનો મુદ્દો મુશ્કેલ બનતાં ટ્રમ્પે ‘ક્રાઇમ’નો મોરચો ખોલ્યો

છેલ્લી રાજકીય હિલચાલમાં ટ્રમ્પે ૧૪ ઓગસ્ટે ન્યૂયોર્કના નાસાઉ કાઉન્ટી પોલીસ એકેડમી ખાતે યોજાયેલા કાર્યક્રમમાં કાયદો-વ્યવસ્થા અને ગુનાખોરીને ચૂંટણીનો મુખ્ય મુદ્દો બનાવવાનો પ્રયાસ કર્યો. તાજેતરના સંઘીય તપાસ એજન્સીના આંકડા અનુસાર ૨૦૨૫માં હિંસક ગુનાઓમાં ૯.૩ ટકા અને હત્યા-બિનઇરાદત હત્યામાં ૧૮.૧ ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો હતો. ટ્રમ્પ આ ઘટાડાને પોતાની કડક કાયદો-વ્યવસ્થા અને ઇમિગ્રેશન નીતિના પરિણામ તરીકે રજૂ કરી રહ્યા છે, જોકે સ્વતંત્ર નિષ્ણાતો કહે છે કે ગુનાખોરીમાં ઘટાડાનો પ્રવાહ તેમના બીજા કાર્યકાળ પહેલાં જ શરૂ થયો હતો.

મોંઘવારી અને જીવનનિર્વાહ ખર્ચ રિપબ્લિકન માટે સૌથી મોટું જોખમ

ટ્રમ્પ માટે ચિંતાની બાબત અર્થતંત્ર છે. તાજેતરના અહેવાલ પ્રમાણે તેમના બીજા કાર્યકાળના પ્રથમ ૧૯ મહિનામાં કરિયાણાના ભાવમાં લગભગ ૩.૪ ટકા વધારો થયો છે. ઓગસ્ટમાં અમેરિકન ગ્રાહક વિશ્વાસ સૂચકાંક જુલાઈના ૫૫.૨થી ઘટીને ૫૧ થયો છે. તાજેતરના સર્વેક્ષણમાં ૫૩ ટકા નોંધાયેલા મતદારોએ ટ્રમ્પ સત્તામાં આવ્યા ત્યારથી પોતાની આર્થિક સ્થિતિ ખરાબ થઈ હોવાનું જણાવ્યું અને ૬૪ ટકાએ મોંઘવારી સંભાળવાની તેમની કામગીરીથી અસંતોષ વ્યક્ત કર્યો. એટલે ટ્રમ્પ માટે હવે મતદારોને ‘જીવન સસ્તું થઈ રહ્યું છે’ તે સમજાવવું સૌથી મોટો ચૂંટણી પડકાર બન્યો છે.

ઈરાન યુદ્ધ અને પેટ્રોલના ભાવ પણ ચૂંટણીના કેન્દ્રમાં

ઈરાન સાથે લાંબા ખેંચાયેલા સંઘર્ષની રાજકીય કિંમત પણ ટ્રમ્પને ચૂકવવી પડી રહી છે. તાજેતરના રોઇટર્સ-ઇપ્સોસ સર્વેક્ષણમાં માત્ર ૩૫ ટકા અમેરિકનોએ ઈરાન યુદ્ધને સમર્થન આપ્યું હતું, જ્યારે ૫૮ ટકાને પેટ્રોલના ભાવ વધુ ખરાબ થવાની આશંકા હતી. પરિણામે રિપબ્લિકન વ્યૂહરચનાકારો અર્થતંત્ર અને વિદેશ નીતિ પરથી ચર્ચા ખસેડીને ગુનાખોરી, સરહદ સુરક્ષા અને ગેરકાયદે ઇમિગ્રેશન જેવા ટ્રમ્પના પરંપરાગત મજબૂત મુદ્દાઓ તરફ લઈ જવાનો પ્રયત્ન કરી રહ્યા છે.

મતદાનના નિયમોને લઈને પણ ટ્રમ્પ આક્રમક

ચૂંટણીના માત્ર અઢી મહિના પહેલાં મતદાન પદ્ધતિ પણ મોટું રાજકીય યુદ્ધ બની છે. ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રે ૧૨ ઓગસ્ટે અમેરિકાની સુપ્રીમ કોર્ટનો દરવાજો ખખડાવી મેઇલ દ્વારા આવતા મતપત્રો અંગેના કડક નિયમોને બચાવવાની માગ કરી છે. ટ્રમ્પ નાગરિકત્વનો પુરાવો અને મતદાર ઓળખ સંબંધિત કડક કાયદો પસાર કરાવવા રિપબ્લિકન સેનેટરો પર પણ દબાણ કરતા રહ્યા છે. તેના વિરોધીઓનું કહેવું છે કે ચૂંટણી ચલાવવાનો મોટો અધિકાર રાજ્યોનો છે અને આવા નિયમોથી કાયદેસર મતદારોને મુશ્કેલી પડી શકે છે.

મતવિસ્તારોની નવી સીમાઓનું યુદ્ધ પણ નિર્ણાયક

ટ્રમ્પના આગ્રહથી અનેક રિપબ્લિકન રાજ્યોમાં મતવિસ્તારોની સીમાઓ ફરી દોરવાના પ્રયાસો થયા છે. તેના જવાબમાં કેલિફોર્નિયા સહિત ડેમોક્રેટ શાસિત વિસ્તારોમાં પણ વિરોધી વ્યૂહરચના અપનાવવામાં આવી છે. તાજેતરના વિશ્લેષણ પ્રમાણે રિપબ્લિકન પક્ષને નવી સીમાઓથી કેટલીક બેઠકોનો લાભ મળ્યો હોવા છતાં ટ્રમ્પની લોકપ્રિયતા, મોંઘવારી અને રાષ્ટ્રવ્યાપી રાજકીય વાતાવરણ અંતિમ પરિણામને બદલી શકે છે.

 આમ ૨૦૨૬ની ચૂંટણીમાં ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનું નામ રાષ્ટ્રપતિ ઉમેદવાર તરીકે મતપત્રમાં નહીં હોય, છતાં રાજકીય રીતે ચૂંટણીનું કેન્દ્રબિંદુ ટ્રમ્પ જ છે. રિપબ્લિકન કોંગ્રેસ - સંસદ બચાવે તો તેમના એજન્ડાને નવી શક્તિ મળશે; પ્રતિનિધિસભા કે સેનેટમાં સત્તાનું સંતુલન બદલાય તો તેમના કાર્યકાળના બાકીના બે વર્ષ માટે કાયદાકીય અને રાજકીય રસ્તો વધુ મુશ્કેલ બની શકે છે.