નવી દિલ્‍હી તા.૫: ચાર રાજ્‍યો અને એક કેન્‍દ્રશાસિત પ્રદેશના પરિણામો અનુસાર હાલમાં ભાજપ શાસિત ૨૧ રાજ્‍યોનો કુલ વિસ્‍તાર દેશના આશરે ૭૨% છે. વસ્‍તીની દ્રષ્ટિએ, ભાજપ હાલમાં ભારતની વસ્‍તીના ૭૬% પર શાસન કરે છે.હાલમાં ભાજપ શાસિત ૨૧ રાજ્‍યોમાં, સૌથી મોટું રાજસ્‍થાન છે, જેનો વિસ્‍તાર ૧૦.૪૦% છે. સૌથી નાનું પુડુચેરી છે, જેનો વિસ્‍તાર ૦.૦૧% છે.વધુમાં, વસ્‍તીની દ્રષ્ટિએ ભાજપ શાસિત સૌથી મોટું રાજ્‍ય ઉત્તર પ્રદેશ છે, જે દેશની વસ્‍તીના ૧૬.૫૦% છે. સૌથી નાનું પુડુચેરી છે, જેની વસ્‍તી ૦.૧૦% છે

પાંચ રાજ્‍યોઃ પﾍમિ બંગાળ, આસામ, તમિલનાડુ, કેરળ અને પુડુચેરીના ચૂંટણી પરિણામો સાથે, દેશના રાજકીય નકશા પર ભગવો રંગ વધુ ઘેરો બન્‍યો છે. ૨૦૧૪ માં જ્‍યારે પીએમ મોદી સત્તામાં આવ્‍યા, ત્‍યારે ભાજપ અને તેના સાથી પક્ષો ફક્‍ત સાત રાજ્‍યોમાં સત્તા પર હતા, પરંતુ આજે તેઓ ૨૧ રાજ્‍યોમાં પહોંચી ગયા છે.

પﾍમિ બંગાળમાં ભાજપની જબરદસ્‍ત જીતથી રાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં એક નવો વળાંક આવ્‍યો છે. મત ગણતરી સાથે, એ સ્‍પષ્ટ છે કે પﾍમિ બંગાળમાં સરકાર બદલાઈ ગઈ છે, પરંતુ ભારતની રાજકીય ભૂગોળ પણ ફરીથી આકાર પામી છે. ભાજપનો વિસ્‍તરણ હવે પૂર્વથી ઉત્તર અને પﾍમિ સુધી વધુ વ્‍યાપક છે.

આજે જાહેર થયેલા પﾍમિ બંગાળ, કેરળ, તમિલનાડુ, પુડુચેરી અને આસામના પરિણામો સાથે, ભાજપ અને તેના સાથી પક્ષો હવે ૨૧ રાજ્‍યોમાં પહોંચી ગયા છે. આમાંના ઘણા રાજ્‍યોમાં, ભાજપ પોતાના દમ પર સત્તામાં છે, જ્‍યારે અન્‍યમાં, તે સાથી પક્ષો સાથે જોડાણ કરીને સરકાર ચલાવી રહી છે.

ભૌગોલિક રીતે, આ રાજ્‍યોનો કુલ વિસ્‍તાર દેશના આશરે ૭૨ ટકા ભાગને આવરી લે છે. દરમિયાન, વસ્‍તીની દ્રષ્ટિએ, લગભગ ૭૬ ટકા વસ્‍તી ભાજપ અથવા NDA દ્વારા શાસિત રાજ્‍યોમાં રહે છે. રાજ્‍યોની દ્રષ્ટિએ, ભાજપ શાસિત રાજસ્‍થાન ક્ષેત્રફળની દ્રષ્ટિએ સૌથી મોટું રાજ્‍ય છે, જ્‍યારે પુડુચેરી સૌથી નાનું કેન્‍દ્રશાસિત પ્રદેશ છે. ઉત્તર પ્રદેશ સૌથી વધુ વસ્‍તી ધરાવતું રાજ્‍ય છે.

૨૦૧૪ માં જ્‍યારે નરેન્‍દ્ર મોદીએ કેન્‍દ્રમાં સત્તા સંભાળી, ત્‍યારે ભાજપ અને તેના સાથી પક્ષો પાસે ફક્‍ત સાત રાજ્‍યોમાં સરકાર હતી. આમાંથી, છત્તીસગઢ, ગોવા, ગુજરાત, મધ્‍યપ્રદેશ અને રાજસ્‍થાનમાં ભાજપના મુખ્‍યમંત્રી હતા, જ્‍યારે સાથી પક્ષો આંધ્રપ્રદેશ અને પંજાબમાં સત્તામાં હતા. તે સમયે, દેશની લગભગ ૨૬ ટકા વસ્‍તી ભાજપ અથવા તેના સાથી પક્ષો દ્વારા શાસિત હતી. તેનાથી વિપરીત, કોંગ્રેસ અને તેના સાથી પક્ષોનો વધુ પ્રભાવ હતો, જેમણે ૧૪ રાજ્‍યોમાં સરકારો બનાવી હતી, જે દેશની વસ્‍તીના આશરે ૩૭ ટકા લોકોનું ઘર છે.

મે ૨૦૧૪ માં, નરેન્‍દ્ર મોદીએ ભારતના વડા પ્રધાનપદ સંભાળ્‍યું. સત્તામાં આવ્‍યા ત્‍યારે, ભાજપ અને તેના સાથી પક્ષો સાત રાજ્‍યોમાં સરકાર ચલાવી રહ્યા હતા. આમાંથી પાંચ રાજ્‍યોમાં ભાજપના મુખ્‍યમંત્રી હતા, જ્‍યારે આંધ્રપ્રદેશ અને પંજાબમાં તેના સાથી પક્ષો સત્તામાં હતા. આ બે રાજ્‍યો દેશની વસ્‍તીના છ ટકાથી વધુ હિસ્‍સો ધરાવે છે. બાકીના પાંચ રાજ્‍યો - છત્તીસગઢ, ગોવા, ગુજરાત, મધ્‍યપ્રદેશ અને રાજસ્‍થાન - માં ભાજપના મુખ્‍યમંત્રી હતા. આ રાજ્‍યો દેશની વસ્‍તીના ૧૯ ટકાથી વધુ હિસ્‍સો ધરાવે છે.

આનો અર્થ એ થયો કે જ્‍યારે નરેન્‍દ્ર મોદી સત્તામાં આવ્‍યા ત્‍યારે, ભાજપ અને તેના સાથી પક્ષો દેશની વસ્‍તીના લગભગ ૨૬ ટકા પર શાસન કરતા હતા. તે સમયે, કોંગ્રેસ અને તેના સાથી પક્ષો ૧૪ રાજ્‍યોમાં સત્તામાં હતા. આ કોંગ્રેસ શાસિત રાજ્‍યો દેશની વસ્‍તીના ૩૭ ટકાથી વધુ હિસ્‍સો ધરાવે છે. આ રાજ્‍યોમાં મહારાષ્ટ્ર અને કર્ણાટક જેવા મોટા રાજ્‍યોનો સમાવેશ થતો હતો.

૨૦૧૪માં ભાજપે કેન્‍દ્રમાં સરકાર બનાવ્‍યા પછી, ભાજપ ઝડપથી વિસ્‍તર્યો, માર્ચ ૨૦૧૮ સુધીમાં ૨૧ રાજ્‍યો સુધી પહોંચી ગયો. આ તે સમયગાળો હતો જ્‍યારે ભાજપ અને તેના સાથી પક્ષોનો રાજકીય પ્રભાવ ચરમસીમાએ હતો. ૨૦૧૮માં, દેશની લગભગ ૭૧ ટકા વસ્‍તી એવા રાજ્‍યોમાં રહેતી હતી જ્‍યાં NDA સત્તામાં હતી. દરમિયાન, કોંગ્રેસનો પ્રભાવ માત્ર ચાર રાજ્‍યોમાં સંકોચાઈ ગયો હતો. ત્‍યારબાદ ભાજપ ૨૦૨૪ની સામાન્‍ય ચૂંટણીમાં અપેક્ષિત સફળતા પ્રાપ્ત કરવામાં નિષ્‍ફળ ગયો, પૂર્ણ બહુમતીથી દૂર રહ્યો. પરિણામે, તેણે JDU અને ચંદ્રબાબુ નાયડુની TDP સાથે ગઠબંધન સરકાર બનાવી. ભાજપને કેન્‍દ્રમાં બંને પક્ષોનો ટેકો છે.

ત્‍યારબાદ, ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૫ માં યોજાયેલી દિલ્‍હી વિધાનસભાની ચૂંટણીમાં, ભાજપ ૨૭ વર્ષ પછી સત્તામાં પાછો ફર્યો. જ્‍યારે આ વિજય ભૌગોલિક રીતે નાનો હતો, ત્‍યારે તેનું રાજકીય મહત્‍વ નોંધપાત્ર હતું. દિલ્‍હી દેશની વસ્‍તીના આશરે ૧.૩ ટકાનું પ્રતિનિધિત્‍વ કરે છે, અને અહીં તેની જીતથી ભાજપના શહેરી વિસ્‍તરણને મજબૂત બનાવવામાં આવ્‍યું.

બિહાર વિધાનસભા ચૂંટણીમાં ફઝખ્‍ ની સત્તામાં વાપસીથી ભાજપનો રાજકીય પરિલ્લશ્‍ય સ્‍થિર થયો. જો અહીં સત્તા પરિવર્તન થયું હોત, તો ભાજપ અને તેના સાથી પક્ષોની સરકારો ૧૯ રાજ્‍યોમાં ઘટાડી શકાઈ હોત. જોકે, જીત સાથે, ફઝખ્‍ એ તેનું સ્‍થાન જાળવી રાખ્‍યું અને ૨૦ રાજ્‍યોમાં તેની હાજરી જાળવી રાખી.

હવે, ૨૦૨૬ ની ચૂંટણીમાં વિજય પછી, ખાસ કરીને પﾍમિ બંગાળમાં, ભાજપની પહોંચ ૨૧ રાજ્‍યો સુધી વિસ્‍તરી છે. આ વિસ્‍તરણ સૂચવે છે કે પાર્ટી હવે એવા વિસ્‍તારોમાં મજબૂતી મેળવી રહી છે જ્‍યાં તેની હાજરી પહેલા મર્યાદિત માનવામાં આવતી હતી. પૂર્વ ભારતમાં આ સફળતા ભવિષ્‍યમાં દક્ષિણ અને અન્‍ય પ્રદેશોમાં ભાજપની વ્‍યૂહરચનાને નવી દિશા આપી શકે છે. સમગ્ર સમયગાળા પર નજર કરીએ તો, જ્‍યારે ૨૦૧૪ માં ભાજપ અને તેના સાથી પક્ષો ફક્‍ત સાત રાજ્‍યો સુધી મર્યાદિત હતા, તે હવે વધીને ૨૧ રાજ્‍યો થઈ ગયા છે.

રાજ્‍યનું જોડાણ કોની સાથે?

આંધ્ર પ્રદેશ ટીડીપી, ભાજપ

અરુણાચલ પ્રદેશ ભાજપ

આસામ ભાજપ, AGP, UPPL, BPF

બિહાર JDU, BJP, HAM, LJP(R), RLSP

છત્તીસગઢ ભાજપ

દિલ્‍હી ભાજપ

ગોવા ભાજપ

ગુજરાત ભાજપ

હરિયાણા ભાજપ

મધ્‍ય પ્રદેશ ભાજપ

મહારાષ્ટ્ર ભાજપ, શિવસેના (શિદે જૂથ), એનસીપી (અજિત જૂથ)

મણિપુર ભાજપ

મેઘાલય NPP, BJP

નાગાલેન્‍ડ NDPP, NPF, BJP

પુડુચેરી AINRC, BJP

ઓડિશા ભાજપ

રાજસ્‍થાન ભાજપ

ત્રિપુરા ભાજપ, આઈ.પી.એફ઼ટી

ઉત્તર પ્રદેશ ભાજપ

ઉત્તરાખંડ ભાજપ

કેટલા રાજ્‍યોમાં કોંગ્રેસ સરકાર છે કે ગઠબંધન સરકાર?

કોની સાથે જોડાણમાં રાજ્‍યો?

હિમાચલ પ્રદેશઃ કોંગ્રેસ

ઝારખંડઃ જેએમએમ, કોંગ્રેસ

તમિલનાડુઃ ડીએમકે, કોંગ્રેસ

કર્ણાટકઃ કોંગ્રેસ

તેલંગાણાઃ કોંગ્રેસ

જમ્‍મુ અને કાશ્‍મીરઃ નેશનલ કોન્‍ફરન્‍સ, કોંગ્રેસ.