શ્રીહરિકોટા, તા.૦૧: ભારતીય અવકાશ સંશોધન સંસ્થા (ISRO) અવકાશ ક્ષેત્રે વધુ એક નવો ઈતિહાસ રચવા જઈ રહી છે. આવનારી ૪ સપ્ટેમ્બરે આંધ્રપ્રદેશના શ્રીહરિકોટા સ્થિત સતીશ ધવન સ્પેસ સેન્ટરના બીજા લોન્ચ પેડ પરથી 'GSLV-F17' રોકેટ દ્વારા ભારતનો સૌથી અદ્યતન પૃથ્વી નિરીક્ષણ ઉપગ્રહ EOS-05 (જે GISAT-1A તરીકે પણ ઓળખાય છે) લોન્ચ કરવામાં આવશે. આ ઉપગ્રહ ભારતનો પ્રથમ એવો ઇમેજિંગ સેટેલાઇટ હશે જે જીઓસિંક્રોનસ ભ્રમણકક્ષા (Geosynchronous Orbit) માંથી 24 કલાક સતત ભારતીય ઉપખંડ પર નજર રાખશે. 

શું છે આ ખાસ EOS-05 (GISAT-1A) સેટેલાઇટ?

EOS-05 એ હાઇ-ટેક સેન્સિંગ અને મલ્ટી-સ્પેક્ટ્રલ તથા હાઇપર-સ્પેક્ટ્રલ કેમેરાથી સજ્જ એક પૃથ્વી નિરીક્ષણ ઉપગ્રહ છે. સામાન્ય રીતે અન્ય ઉપગ્રહો પૃથ્વીના ચક્કર લગાવતી વખતે ચોક્કસ સમયે જ કોઈ વિસ્તારની તસવીરો લે છે, પરંતુ આ સેટેલાઇટ ૨૪ કલાક પૃથ્વીની પરિભ્રમણ ગતિ સાથે જ ફરશે, જેથી તે વાસ્તવિક સમયમાં (Real-time) ભારતની સરહદો અને કુદરતી વાતાવરણની સ્પષ્ટ તસવીરો મોકલી શકશે. 

આ સેટેલાઇટ કૃષિ, જંગલોની સુરક્ષા, જળ સંસાધનોની દેખરેખ અને પૂર, વાવાઝોડું કે ભૂસ્ખલન જેવી કુદરતી આફતો વખતે રાહત અને બચાવ કાર્ય માટે તંત્રને તાત્કાલિક ચોક્કસ ડેટા પૂરો પાડશે. 

૨૦૨૧ના અકસ્માતનો ગૌરવપૂર્ણ બદલો

આ મિશન ભારત માટે એટલા માટે પણ ખાસ છે કારણ કે ૧૨ ઓગસ્ટ ૨૦૨૧ના રોજ ઇસરોએ EOS-3 (GISAT-1) સેટેલાઇટ મોકલ્યો હતો. પરંતુ તે સમયે GSLV રોકેટના ક્રાયોજેનિક અપર સ્ટેજમાં ટેકનિકલ ખામી સર્જાતાં મિશન નિષ્ફળ ગયું હતું. હવે ઇસરો આ જ ટેકનોલોજીને વધુ મજબૂત બનાવીને EOS-05ના રૂપમાં ફરી અવકાશમાં સ્થાપિત કરવા જઈ રહ્યું છે. 

રોકેટની તાકાત અને લોન્ચિંગનો સમય

•    લોન્ચિંગ સમય: ૪ સપ્ટેમ્બરે સવારે ૨:૫૫ વાગ્યે (IST). 

•    ઉપગ્રહનું વજન: ૨,૩૬૭ કિલોગ્રામ. 

•    રોકેટ ફેરિંગ: ૪ મીટર વ્યાસ ધરાવતું ખાસ ઓગિવ કવર. 

•    રોકેટ તકનીક: ઘન, પ્રવાહી અને સ્વદેશી ક્રાયોજેનિક પ્રોપલ્શન તબક્કાઓનું શક્તિશાળી મિશ્રણ. 

સ્પેસપ્રેમીઓ આ રોમાંચક મિશનનું લાઇવ સ્ટ્રીમિંગ ઇસરોની અધિકૃત યુટ્યુબ ચેનલ પર જોઈ શકશે અથવા સતીશ ધવન સ્પેસ સેન્ટરની 'લોન્ચ વ્યૂ ગેલેરી'માં રજિસ્ટ્રેશન કરાવીને પ્રત્યક્ષ જોઈ શકશે.