સહારનપુર,તા.૦૧: પંજાબ નેશનલ બેંક (PNB) ની સોફિયા માર્કેટ શાખામાં કરન્‍સી ચેસ્‍ટમાં આશરે રૂ.૧૭ કરોડની નકલી નોટો મળી આવતા બેંકિગ ક્ષેત્રમાં ખળભળાટ મચી ગયો છે. પ્રારંભિક તપાસમાં આશરે રૂ.૧૧.૫ કરોડની શંકાસ્‍પદ રોકડ મળી આવી હતી, પરંતુ સોમવારે રાત્રે દાખલ કરવામાં આવેલી ફરિયાદમાં નકલી નોટોની રકમ રૂ.૧૭ કરોડ હોવાનું બહાર આવ્‍યું છે. આ કેસના સંદર્ભમાં ત્રણ બેંક અધિકારીઓને સસ્‍પેન્‍ડ કરવામાં આવ્‍યા છે. રોકડની ઘટ જણાઈ આવ્‍યા બાદ પાર્ટ-ટાઇમ હાઉસકીપર સામે ચોરીનો કેસ પણ દાખલ કરવામાં આવ્‍યો છે.

આ બાબતની ગંભીરતાનો અંદાજ એ હકીકત પરથી લગાવી શકાય છે કે પીએનબી બેંકની કરન્‍સી ચેસ્‍ટનું ઓડિટ હજુ પૂર્ણ થયું નથી. આવી સ્‍થિતિમાં, નકલી નોટોની સંખ્‍યા અને રકમ વધુ વધી શકે તેવી આશંકા છે. બેંક અને પોલીસ બંનેએ આ મામલાની તપાસ શરૂ કરી છે.

એવું જાણવા મળ્‍યું હતું કે થોડા દિવસો પહેલા, પાર્ટ-ટાઇમ હાઉસકીપર વિશાલ કુમારને કરન્‍સી ચેસ્‍ટમાં નોટોના બંડલ ગોઠવવાની જવાબદારી સોંપવામાં આવી હતી. આ સમય દરમિયાન, વિવિધ પ્રકારની નોટો અંગે ગેરરીતિઓની શંકા ઉભી થઈ. ૫ ઓગસ્‍ટના રોજ જયપુરમાં RBI ને આશરે રૂ.૧૧.૫૦ કરોડની રોકડ મોકલવામાં આવી હતી.

RBI માં નોટોની ગણતરી દરમિયાન, રૂ.૪,૩૦,૯૦૦ રોકડની અછત મળી આવી હતી. આ માહિતી PNB ના મેરઠ ઝોનલ હેડ, અજય કુમાર તિબ્રેવાલને જાણ કરવામાં આવી હતી. ત્‍યારબાદ, મેરઠના ચીફ મેનેજર અને તપાસ અધિકારી અરુણ કુમાર ચૌબેને સમગ્ર મામલાની તપાસ માટે સહારનપુર મોકલવામાં આવ્‍યા હતા. તપાસ દરમિયાન, CCTV ફૂટેજ તપાસવામાં આવ્‍યા હતા અને વિશાલ કુમારને બંડલમાંથી નોટો કાઢતા જોવા મળ્‍યા હતા. ત્‍યારબાદ, તેમની સામે ચોરીનો કેસ દાખલ કરવામાં આવ્‍યો હતો અને તેમને નોકરીમાંથી કાઢી મૂકવામાં આવ્‍યા હતા.

કરન્‍સી ચેસ્‍ટમાં ગેરરીતિઓ અંગે ૯ ઓગસ્‍ટના રોજ વિગતવાર ઓડિટ શરૂ થયું. તપાસ ટીમને કરન્‍સી ચેસ્‍ટમાં મોટી માત્રામાં નકલી ચલણ મળી આવ્‍યું. પ્રારંભિક તપાસમાં આશરે રૂ.૧૧.૫ કરોડની નકલી ચલણ હોવાનું બહાર આવ્‍યું. જેમ જેમ ઓડિટ આગળ વધતું ગયું તેમ તેમ આ રકમ વધીને આશરે રૂ.૧૭ કરોડ થઈ ગઈ.

તપાસ અધિકારી અરુણ કુમાર ચૌબેએ હરિયાણાના યમુનાનગર-જગધારીમાં સ્‍થિત સિનિયર ડિવિઝનલ મેનેજર રવિ કુમાર કાંસે, કરન્‍સી ચેસ્‍ટ મેનેજર સુશીલ કુમાર અને કરન્‍સી ચેસ્‍ટ મેનેજર અમિત કુમારની આ બાબતે પૂછપરછ કરી. અમિત કુમાર અગાઉ સહારનપુર કરન્‍સી ચેસ્‍ટમાં પોસ્‍ટેડ હતા અને બાદમાં તેમની હરિયાણા ટ્રાન્‍સફર કરવામાં આવી હતી. એવું જાણવા મળ્‍યું હતું કે પૂછપરછ દરમિયાન, ત્રણેય અધિકારીઓ તપાસ ટીમને સંતોષકારક જવાબો આપી શક્‍યા ન હતા. ત્‍યારબાદ, આ બાબત બેંકના ઉચ્‍ચ અધિકારીઓને જાણ કરવામાં આવી હતી.

૨૯ ઓગસ્‍ટની સાંજે, તપાસ અધિકારી અરુણ કુમાર ચૌબે દ્વારા સદર બજાર પોલીસ સ્‍ટેશનમાં ફરિયાદ દાખલ કરવામાં આવી હતી. આના આધારે, ત્રણેય અધિકારીઓ સામે કેસ દાખલ કરવામાં આવ્‍યો હતો. આ બાબતને ગંભીર ગણીને, બેંક મેનેજમેન્‍ટે ત્રણેયને સસ્‍પેન્‍ડ કરી દીધા છે. બેંકના સિનિયર મેનેજર નિશા સિહના જણાવ્‍યા અનુસાર, તપાસ દરમિયાન બહાર આવેલા તથ્‍યોના આધારે અધિકારીઓ સામે કાર્યવાહી કરવામાં આવી છે. ઘરના નોકર વિશાલ કુમાર સામે નોટ ચોરીનો કેસ દાખલ કરવામાં આવ્‍યો છે.

ઓડિટ દરમિયાન છેતરપિડીની બીજી પદ્ધતિનો ખુલાસો થયો. તપાસ ટીમના જણાવ્‍યા અનુસાર, કેટલાક બંડલો ઉપર અને નીચે અસલી નોટો સાથે મૂકવામાં આવ્‍યા હતા, જેમાં વચ્‍ચે નકલી નોટો મૂકવામાં આવી હતી. જોકે, નકલી નોટો કરન્‍સી ચેસ્‍ટમાં કેવી રીતે પહોંચી અને આ સમગ્ર યોજનામાં કોણ સામેલ હતું તે વિગતવાર તપાસ પછી જ બહાર આવશે.

વિવિધ PNB શાખાઓમાંથી કરન્‍સી ચેસ્‍ટમાં રોકડ આવે છે. તેથી, બેંક અધિકારીઓને ડર છે કે ઓડિટ પૂર્ણ થયા પછી નકલી નોટોની સંખ્‍યા અને રકમ વધી શકે છે. બેંક સ્‍તરે, શંકાસ્‍પદ વ્‍યવહારો, રેકોર્ડ, રોકડની હિલચાલ અને સંબંધિત કર્મચારીઓની ભૂમિકાની તપાસ કરવામાં આવી રહી છે.

સૂત્રોના જણાવ્‍યા અનુસાર, અન્‍ય ઘણા અધિકારીઓ, શાખા મેનેજરો અને એકાઉન્‍ટિંગ સ્‍ટાફની ભૂમિકાઓ પણ તપાસ હેઠળ છે. સહારનપુર કરન્‍સી ચેસ્‍ટ મેરઠ ઝોન હેઠળ આવે છે. મેરઠ ઝોનના ૧૦ જિલ્‍લામાં કુલ ૨૨ કરન્‍સી ચેસ્‍ટ છે. આ ઘટના બાદ, બધા કરન્‍સી ચેસ્‍ટ મેનેજરોને એલર્ટ જારી કરવામાં આવ્‍યું છે, જેમાં તેમને તેમના સંબંધિત ચેસ્‍ટમાં કોઈપણ અનિયમિતતાની તપાસ કરવા કહેવામાં આવ્‍યું છે.

સહારનપુરના ડીઆઈજી અભિષેકે જણાવ્‍યું હતું કે એક એસઆઈટીની રચના કરવામાં આવી છે અને કથિત રીતે સંડોવાયેલા લોકો સામે એફઆઈઆર દાખલ કરવામાં આવી છે. વિગતવાર તપાસ પછી ઉચાપત રકમ વસૂલ કરવામાં આવશે. તપાસ અધિકારીઓ હાલમાં બેંક વ્‍યવહાર રેકોર્ડ, ઓડિટ લેજર્સ અને કરન્‍સી ચેસ્‍ટમાંથી સીસીટીવી ફૂટેજની નજીકથી તપાસ કરી રહ્યા છે.