નવી દિલ્હી : ભારતીય અવકાશ સંશોધન સંસ્થા (ISRO) ના સૌથી શક્તિશાળી અને હેવી-લિફ્ટ રોકેટ LVM3 (લોન્ચ વ્હીકલ માર્ક-૩), જેને લોકપ્રિય રીતે 'બાહુબલી' રોકેટ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, તેની ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફર મેળવવા માટે ભારતના ખાનગી ક્ષેત્રના ઉદ્યોગપતિઓમાં ભારે ઉત્સાહ જોવા મળી રહ્યો છે. અદાણી ગ્રુપ અને મહિન્દ્રા જેવી દેશની અગ્રણી ઔદ્યોગિક હસ્તીઓ સહિત અનેક ટોચની સંરક્ષણ અને એરોસ્પેસ કંપનીઓ ઇસરો પાસેથી આ રોકેટના નિર્માણ અને ટેકનોલોજી હસ્તગત કરવા માટે રેસમાં સામેલ થઈ છે.

અવકાશ ક્ષેત્રે ભારતની નવી ક્રાંતિ: પબ્લિક-પ્રાઇવેટ ભાગીદારી

ભારત સરકારની સ્પેસ સેક્ટરને ખાનગી ભાગીદારી માટે ખુલ્લું મૂકવાની નીતિ હેઠળ, ISRO ની વ્યાપારી શાખા IN-SPACe મારફતે LVM3 રોકેટના ઉત્પાદનનું સંપૂર્ણ ટેકનોલોજી ટ્રાન્સફર (ToT) ખાનગી ઉદ્યોગોને કરવાનો ઐતિહાસિક નિર્ણય લેવાયો છે. બાહુબલી રોકેટ એ જ પાવરફુલ લોન્ચર છે જેણે ચંદ્રયાન-૩ મિશનને સફળતાપૂર્વક અવકાશમાં મોકલ્યું હતું. હવે આ સુપર-શક્તિશાળી ટેકનોલોજી દેશની ખાનગી કંપનીઓના હાથમાં જવાથી ભારત વૈશ્વિક સેટેલાઇટ લોન્ચિંગ માર્કેટમાં સ્પેસએક્સ (SpaceX) જેવી આંતરરાષ્ટ્રીય કંપનીઓને સીધી ટક્કર આપી શકશે.

બિઝનેસ જાયન્ટ્સ વચ્ચે ટેકનોલોજી મેળવવાની હોડ

અદાણી એરોસ્પેસ અને મહિન્દ્રા ગ્રુપ ઉપરાંત દેશના અન્ય પ્રમુખ એરોસ્પેસ પ્લેયર્સે આ પ્રોજેક્ટ માટે ગંભીર રસ દર્શાવ્યો છે. ખાનગી સંસ્થાઓ આ રોકેટના મેન્યુફેક્ચરિંગ, એસેમ્બલી અને સપ્લાય ચેઈનમાં મોટું રોકાણ કરવા તત્પર છે. આ ભાગીદારીથી માત્ર ISRO પરથી રોકેટ ઉત્પાદનનું ભારણ ઘટશે એટલું જ નહીં, પરંતુ ભવિષ્યના ગગનયાન મિશન અને કોમર્શિયલ સેટેલાઇટ લોન્ચિંગ માટે રોકેટના ઝડપી ઉત્પાદનને વેગ મળશે.

વૈશ્વિક સ્પેસ ઈકોનોમીમાં ભારતનો દબદબો વધશે

નિષ્ણાતોના મતે, બાહુબલી રોકેટની ટેકનોલોજીનું ખાનગીકરણ થવાથી ભારત વૈશ્વિક સેટેલાઈટ લોન્ચ માર્કેટમાં મોટો હિસ્સો કવર કરી શકશે. ભારે ઉપગ્રહોને પૃથ્વીની ભ્રમણકક્ષામાં સ્થાપિત કરવાની દેશની ક્ષમતામાં અનેકગણો વધારો થશે. આ પગલું ભારતીય એરોસ્પેસ ઉદ્યોગ માટે ગેમ-ચેન્જર સાબિત થશે, જેનાથી દેશમાં હજારો હાઇ-ટેક રોજગારીની તકો ઊભી થશે અને 'મેક ઇન ઇન્ડિયા' અભિયાનને એક નવી ઉંચાઈ મળશે.