બિશ્કેક:  કિર્ગિસ્તાનની રાજધાની બિશ્કેક ખાતે યોજાઈ રહેલી બહુપક્ષીય SCO સમિટમાં ભારત અને પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાનોની હાજરીને કારણે રાજદ્વારી ગરમાવો વધી ગયો છે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને પાકિસ્તાનના વડાપ્રધાન શાહબાઝ શરીફ બંને એક જ શહેરમાં અને એક જ સ્થળે હાજર હોવા છતાં, ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે કોઈ સત્તાવાર અથવા માળખાગત દ્વિપક્ષીય બેઠક યોજાવાની શક્યતાઓને ભારતે સંપૂર્ણપણે ફગાવી દીધી છે. દિલ્હીએ પોતાનું વલણ પુનરોચ્ચારિત કર્યું છે કે જ્યાં સુધી પાકિસ્તાન સરહદ પારથી ચાલતા આતંકવાદને સંપૂર્ણપણે અટકાવતું નથી ત્યાં સુધી કોઈ પણ પ્રકારની ઔપચારિક મંત્રણા યોજાઈ શકે નહીં.

બિશ્કેક પહોંચ્યા બાદ વડાપ્રધાન મોદીએ પોતાની વ્યૂહાત્મક રાજદ્વારી પ્રવૃત્તિઓ તીવ્ર બનાવી દીધી છે. તેમણે આર્મેનિયાના વડાપ્રધાન નિકોલ પાશિન્યાન સાથે સંરક્ષણ, આઈટી, સ્પેસ અને શિક્ષણ ક્ષેત્રે સહયોગ વધારવા અંગે સકારાત્મક ચર્ચા કરી હતી. આ ઉપરાંત, પશ્ચિમ એશિયામાં વધી રહેલા ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ વચ્ચે પીએમ મોદીએ ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિયાન સાથે પણ દ્વિપક્ષીય બેઠક યોજી ઊર્જા સુરક્ષા અને ખાડી ક્ષેત્રમાં ભારતીયોની સલામતી અંગે મહત્વપૂર્ણ ચર્ચા કરી છે. મોદી રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન અને યજમાન દેશ કિર્ગિસ્તાનના રાષ્ટ્રપતિ સદિર જાપારોવ સાથે પણ મહત્વની બેઠકો કરનાર છે.

બીજી તરફ, શાહબાઝ શરીફ પણ પોતાના મંત્રીમંડળ સાથે બિશ્કેકમાં હાજર છે. એક જ હોલમાં બે દેશોના વડાઓની હાજરી વચ્ચે બંને નેતાઓ વચ્ચે માત્ર ૩ ચોક્કસ પ્રોટોકોલ આધારિત સંપર્ક શક્ય બનશે. આ પ્રોટોકોલમાં તમામ ૧૦ સભ્ય દેશોના નેતાઓનો સંયુક્ત ગ્રુપ ફોટોગ્રાફ, ઔપચારિક જીએમસી (GMC) સમિટ બેઠક અને યજમાન રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા આયોજિત સ્ટેટ ડિનરનો સમાવેશ થાય છે. આ ત્રણ પ્રસંગો દરમિયાન બંને નેતાઓ સામસામે આવી શકે છે અથવા સૌજન્યપૂર્વક હાથ મિલાવી શકે છે, પરંતુ તેનાથી આગળ વધીને કોઈ પણ ગંભીર રાજદ્વારી વાટાઘાટો થવાના સંકેતો નથી.