નવી દિલ્‍હી તા.૨૦: સુપ્રીમ કોર્ટે ૨૦ રૂપિયાની લાંચના આરોપથી શરૂ થયેલી ત્રણ દાયકાની કાનૂની કાર્યવાહી પછી આખરે ગુજરાતનો એક ભ્રષ્ટાચારનો કેસ રદ કર્યો છે. કોર્ટે આ કેસમાં બે સરકારી કર્મચારીઓને નિર્દોષ જાહેર કર્યા છે. આ કેસ ૧૯૯૬થી ચાલી રહ્યો હતો.

બુધવારે, ન્‍યાયાધીશ ઉજ્જલ ભુયાન અને અતુલ એસ. ચાંદુરકરની બનેલી બેન્‍ચે તલાટી-કમ-મંત્રી અને તેમના હેઠળ કામ કરતા એક પટાવાળાની સજાને રદ કરી દીધી.

માત્ર A2 (પટાવાળા) પાસે ફક્‍ત રૂા.૨૦ ની નોટ હોવાથી A1 (તલાટી-કમ-મંત્રી) અને ખ્‍૨ને ૧૯૮૮ની કલમ ૭, ૧૨ અને ૧૩(૧)(d) હેઠળ દોષિત ઠેરવવા માટે અપૂરતી છે. તેના ચુકાદામાં, બેન્‍ચે નોંધ્‍યું હતું કે, પટાવાળાની દલીલ વાજબી માની હતી કે બીજા દિવસે ઈદનો તહેવાર હોવાથી ફરિયાદીએ તેને આવક પ્રમાણપત્ર પ્રાપ્ત કર્યા પછી રૂા.૨૦ આપ્‍યા.

બેન્‍ચે જણાવ્‍યું હતું કે, ફક્‍ત પટાવાળા પાસેથી રૂા.૨૦ ની મળવા પર દોષિત ઠેરવી શકાય નહીં, કારણ કે લાંચની માંગણી સાબિત કરવાની મૂળભૂત આવશ્‍યકતા પૂર્ણ થઈ નથી.

બેન્‍ચે ટિપ્‍પણી કરી, એવું જાણવા મળ્‍યું છે કે A1 સામે લાંચ માંગવાનો આરોપ સાબિત થયો નથી, અને બંને અદાલતોએ સ્‍વીકાર્યું છે કે A2એ આવી કોઈ માંગણી કરી નથી. તેથી, તે સ્‍પષ્ટ છે કે ફરિયાદ પક્ષનો કેસ ટકી શકે નહીં.

બેન્‍ચે વધુમાં નોંધ્‍યું હતું કે, અન્‍ય એક મહત્‍વપૂર્ણ પરિબળ જેને અવગણી શકાય નહીં તે એ હતું કે ફરિયાદીએ ખ્‍૧ પાસેથી આવકનું પ્રમાણપત્ર મેળવ્‍યા પછી જ A2 ને રૂા.૨૦ આપ્‍યા હતા. બેન્‍ચે અવલોકન કર્યું હતું કે, આ એક અન્‍ય મહત્‍વપૂર્ણ પાસું છે જેના પર વિચારણા કરવાની જરૂર છે, કારણ કે જે આવકનું પ્રમાણપત્ર કથિત રીતે માંગવામાં આવ્‍યું હતું તે પહેલાથી જ તૈયાર કરીને ફરિયાદીને સોંપવામાં આવ્‍યું હતું.

બેન્‍ચે અવલોકન કર્યું, જ્‍યારે આ પરિસ્‍થિતિને રેકોર્ડ પરની ફરિયાદની સામગ્રીના સંદર્ભમાં ધ્‍યાનમાં લેવામાં આવે છે, ત્‍યારે તે શંકા પેદા કરે છે, કારણ કે આવકનું પ્રમાણપત્ર A1 દ્વારા યોગ્‍ય રીતે તૈયાર કરવામાં આવ્‍યું હતું અને ફરિયાદીને સોંપવામાં આવ્‍યું હતું, ત્‍યારબાદ તેણે A2 ને રૂા.૨૦ ચૂકવ્‍યા હતા.

બેન્‍ચે વધુમાં નોંધ્‍યું, આ સંદર્ભમાં, લોકાયુક્‍ત પોલીસ, દાવણગેરે (સુપ્રા) મામલાનો ચુકાદો ટાંકી શકાય છે, જેમાં એવું માનવામાં આવ્‍યું હતું કે ફક્‍ત આ આધારે એવું માની શકાય નહીં કે માંગણીના જવાબમાં આવી ચુકવણી કરવામાં આવી હતી.

ફેબ્રુઆરી ૧૯૯૬ માં, એક વિદ્યાર્થીએ આવકનું પ્રમાણપત્ર મેળવવા માટે બેચરી ગ્રામ પંચાયત કચેરીનો સંપર્ક કર્યો, જે ચોક્કસ શૈક્ષણિક છૂટછાટો મેળવવા માટે જરૂરી છે. ફરિયાદી પક્ષે આરોપ લગાવ્‍યો કે તલાટી-કમ-મંત્રીએ પ્રમાણપત્ર આપવા માટે રૂા.૧૨૦ માંગ્‍યા હતા. પોતાના માટે રૂા.૧૦૦ અને પટાવાળા માટે રૂા.૨૦.

વિદ્યાર્થીએ ભ્રષ્ટાચાર વિરોધી બ્‍યુરોનો સંપર્ક કર્યો, જેણે છટકું ગોઠવ્‍યું. ૧૯૯૯માં, ટ્રાયલ કોર્ટે બંને કર્મચારીઓને ભ્રષ્ટાચાર નિવારણ અધિનિયમની કલમ ૭ અને ૧૩(૧)(D) હેઠળ દોષિત ઠેરવ્‍યા હતા, અને ૨૦૧૫માં ગુજરાત હાઈકોર્ટે તેમની સજાને સમર્થન આપ્‍યું હતું.

સુપ્રીમ કોર્ટે જણાવ્‍યું હતું કે, ટ્રાયલ કોર્ટનો ૩૦.૧૧.૧૯૯૯નો ચુકાદો, જેને હાઈકોર્ટે ૨૨.૦૧.૨૦૧૫ના રોજ તેના સામાન્‍ય ચુકાદામાં સમર્થન આપ્‍યું હતું, તેને રદ કરવામાં આવે છે. અપીલકર્તાઓને ૧૯૮૮ના કાયદાની કલમ ૭, ૧૨ અને ૧૩(૧)(D) હેઠળ સજાપાત્ર ગુના કરવાના આરોપોમાંથી મુક્‍ત કરવામાં આવે છે. અપીલકર્તાઓ હાલમાં જામીન પર છે; તેમના જામીન બોન્‍ડ રદ કરવામાં આવશે. તે મુજબ, ફોજદારી અપીલ મંજૂર કરવામાં આવે છે.