તા. ૧૨ નવેમ્બર ર૦ર૬ વિક્રમ સંવત ર૦૮૩ કારતક સુદ – ૩ ગુરૂવાર
દેશના ગામડાઓની તસ્વીર બદલવાની તૈયારી
ગ્રામ પંચાયતોની આવક વધારવા નાણાકીય વિકેન્દ્રીકરણ સુદ્રઢ કરવા અને રણનીતિ ઘડવા સંસદીય સમિતિની ભલામણ : પંચાયતી રાજ સંસ્થાઓની કાર્યપ્રણાલીની વ્યાપક સમીક્ષા કરોઃ નાણાકીય સ્થિરતા અને નાગરિક ભાગીદારી મજબૂત કરવા ‘પંચાયત સુધારોની નવી પેઢી' માટે રોડમેપ બનાવવા સૂચનઃ ગ્રામસભા બેઠકોની ઘટતી પ્રાસંગિકતા અંગે સમિતિમાં ચિંતા દર્શાવી
નવી દિલ્હી,તા.૬: સંસદીય સમિતિએ સરકારને ગ્રામ પંચાયતોના મહેસૂલસ્ત્રેતોને મજબૂત કરવા અને નાણાકીય વિકેન્દ્રીકરણને પ્રોત્સાહન આપવા માટે એક વ્યાપક વ્યૂહરચના ઘડવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. આ નિર્દેશ એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે પંચાયતો હજુ પણ મુખ્યત્વે બાહ્ય ટ્રાન્સફર, એટલે કે, અનુદાન પર આધાર રાખે છે, અને તેમના પોતાના મહેસૂલસ્ત્રેતો એકત્ર કરવાની તેમની ક્ષમતા મર્યાદિત રહે છે.
સરકારે પંચાયતી રાજ સંસ્થાઓના કાર્યપ્રણાલીની વ્યાપક સમીક્ષા કરવી જોઈએ અને લોકશાહી વિકેન્દ્રીકરણ, નાણાકીય ટકાઉપણું અને નાગરિક ભાગીદારીને મજબૂત બનાવવા માટે પંચાયત સુધારાઓની આગામી પેઢી માટે એક રોડમેપ તૈયાર કરવો જોઈએ, એવી ભલામણ એક સંસદીય સમિતિએ કરી છે.
ગ્રામીણ વિકાસ અને પંચાયતી રાજ વિભાગ-સંબંધિત સંસદીય સ્થાયી સમિતિએ બુધવારે સંસદમાં રજૂ કરેલા તેના અહેવાલમાં જણાવ્યું હતું કે છેલ્લા ત્રણ દાયકામાં પંચાયતી રાજ સંસ્થાઓ લોકશાહી વિકેન્દ્રીકરણના મહત્વપૂર્ણ સાધન તરીકે ઉભરી આવી છે, પરંતુ તેઓ અનેક માળખાકીય પડકારોનો પણ સામનો કરે છે.
સમિતિ માને છે કે ત્રણ દાયકાના અનુભવ પછી, ફક્ત સંસ્થાઓ બનાવવાથી આગળ વધવાનો અને ટકાઉ અને સમાવિષ્ટ વિકાસ માટે તેમની અસરકારકતા, જવાબદારી અને ક્ષમતાને મજબૂત બનાવવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાનો સમય આવી ગયો છે.
સમિતિએ ભલામણ કરી હતી કે પંચાયતી રાજ મંત્રાલય રાજ્યો, નિષ્ણાતો અને અન્ય હિસ્સેદારો સાથે પરામર્શ કરીને પંચાયતી રાજ સંસ્થાઓના કાર્યપ્રણાલીની વ્યાપક સમીક્ષા કરે અને આગામી પેઢીના પંચાયત સુધારા માટે રોડમેપ તૈયાર કરે.
આ રોડમેપ લોકશાહી વિકેન્દ્રીકરણને વધુ ગાઢ બનાવવા, સંસ્થાકીય ક્ષમતાઓને મજબૂત કરવા, નાણાકીય ટકાઉપણું વધારવા, ડિજિટલ શાસનને પ્રોત્સાહન આપવા અને નાગરિક ભાગીદારી સુનિﾍતિ કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે.
સમિતિએ મજબૂત કામગીરી મૂલ્યાંકન અને દેખરેખ પદ્ધતિઓ ને સંસ્થાકીય બનાવવા અને યોગ્ય સૂચકાંકો અને ડેટા-આધારિત માળખા દ્વારા ગ્રામ સ્તરે પુરાવા-આધારિત આયોજન અને નિર્ણય લેવાને પ્રોત્સાહન આપવાની ભલામણ પણ કરી હતી. સમિતિએ એવી પણ ચિતા વ્યક્ત કરી હતી કે ગ્રામ સભા બેઠકો તેમની સુસંગતતા ગુમાવી રહી છે.
ઘણા ક્ષેત્રોમાં, ગ્રામ સભા બેઠકો માત્ર ઔપચારિકતા બની રહી છે, અને જાહેર ભાગીદારીમાં ઘટાડો થયો છે. લોકશાહી નબળી પડવાની ચેતવણી આપતા અહેવાલમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે, સમિતિ માને છે કે ગ્રામ સભાઓ નબળી પડવાથી બંધારણ હેઠળ લોકશાહી વિકેન્દ્રીકરણની ભાવના પર નકારાત્મક અસર પડશે.
સમિતિએ ભલામણ કરી હતી કે મંત્રાલય, રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો સાથે સંકલનમાં, જાગૃતિ અભિયાન, ડિજિટલ પ્લેટફોર્મનો ઉપયોગ, સામાજિક ગતિશીલતા અને મહિલાઓ, યુવાનો અને નબળા જૂથોની વધુ ભાગીદારી દ્વારા ગ્રામ સભાઓને પુનર્જીવિત કરવા નક્કર પગલાં લે અને ગ્રામ સભાની કામગીરીની ગુણવત્તા અને અસરકારક તાના સમયસર મૂલ્યાંકન માટે પદ્ધતિઓ વિકસાવે.
સમિતિએ ભલામણ કરી હતી કે મંત્રાલય રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોને પંચાયત સમિતિઓ અને જિલ્લા પરિષદોને મજબૂત બનાવવા અને ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિઓની ભૂમિકા અને સત્તા વધારવાના માર્ગોની તપાસ કરવા માટે પ્રોત્સાહિત કરે.
સમિતિએ સરકારને પંચાયતી રાજ સંસ્થાઓ (PRI) ની કામગીરીની વ્યાપક સમીક્ષા કરવા અને વિકેન્દ્રીકરણ, નાણાકીય ટકાઉપણું અને નાગરિક ભાગીદારીને વધુ મજબૂત બનાવવા માટે આગામી પેઢીના પંચાયત સુધારા માટે રોડમેપ તૈયાર કરવાનો પણ નિર્દેશ આપ્યો હતો.
બુધવારે સંસદમાં રજૂ કરાયેલા એક અહેવાલમાં, ગ્રામીણ વિકાસ અને પંચાયતી રાજ પરની સંસદીય સ્થાયી સમિતિએ જણાવ્યું હતું કે છેલ્લા ત્રણ દાયકામાં ભ્ય્ત્ લોકશાહી વિકેન્દ્રીકરણના એક મહત્વપૂર્ણ સાધન તરીકે ઉભરી આવ્યા છે, પરંતુ અનેક માળખાકીય પડકારો હજુ પણ છે. અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે, સમિતિ માને છે કે ત્રણ દાયકાથી વધુના અનુભવ પછી, ફક્ત તેમની રચના પર નહીં, પણ સમાવિષ્ટ અને ટકાઉ વિકાસ પહોંચાડવા માટે સંસ્થાઓની અસરકારકતા, જવાબદારી અને ક્ષમતાને મજબૂત બનાવવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાનો સમય આવી ગયો છે.
સમિતિએ એવી પણ ભલામણ કરી હતી કે પંચાયતી રાજ મંત્રાલય રાજ્યો, નિષ્ણાતો અને અન્ય હિસ્સેદારો સાથે પરામર્શ કરીને પંચાયતી રાજ સંસ્થાઓના કાર્યપ્રણાલીની વ્યાપક સમીક્ષા કરે
(11:23 AM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
