મુંબઈ: ભારતીય અર્થતંત્રને નવી ગતિ આપવા માટે ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) એ એક મોટો વ્યૂહાત્મક નિર્ણય લીધો છે. બેન્કિંગ નિયમો, ચુકવણી પ્રણાલી અને નાણાકીય બજારોને આવરી લેતા આ નવા નીતિગત પગલાંનો હેતુ બેંકો માટે કામગીરી સરળ બનાવવાનો અને નાના ઉદ્યોગો (MSMEs) માટે નાણાકીય મદદના દ્વાર ખોલવાનો છે.

બેંકો માટે નિયમોમાં મોટી છૂટછાટ

RBIએ બેંકો માટે મૂડી જાળવવાના ધોરણોમાં સુધારો કરવાની દરખાસ્ત મૂકી છે.

· CRAR માં ફેરફાર: હવે બેંકો તેમના મૂડીથી જોખમ-ભારિત સંપત્તિ ગુણોત્તર (CRAR) માં ત્રિમાસિક ચોખ્ખા નફાને સરળતાથી સામેલ કરી શકશે, જેના માટે અગાઉની કડક શરતો દૂર કરવામાં આવી છે.

· IFR ની જરૂરિયાત દૂર: વાણિજ્યિક બેંકો માટે રોકાણ વધઘટ અનામત (IFR) ની જે ફરજિયાત જરૂરિયાત હતી, તેને હવે હટાવવાનો પ્રસ્તાવ છે. આનાથી બેંકો પાસે રોકાણ માટે વધુ નાણાં ઉપલબ્ધ થશે.

MSME અને વ્યાપારમાં સરળતા

નાના અને મધ્યમ ઉદ્યોગો (MSMEs) માટે સારા સમાચાર એ છે કે RBI એ 'ટ્રેડ રીસીવેબલ્સ ડિસ્કાઉન્ટિંગ સિસ્ટમ' (TReDS) પર ઓનબોર્ડિંગ પ્રક્રિયા સરળ બનાવી છે. આનાથી નાના વેપારીઓને તેમની કાર્યકારી મૂડી (Working Capital) મેળવવામાં સરળતા રહેશે અને બજારમાં 'ઈઝ ઓફ ડુઈંગ બિઝનેસ'ને વેગ મળશે.

દેખરેખ અને માસ્ટર ડિરેક્શન

બેંકોની દેખરેખ પ્રક્રિયાને વધુ પારદર્શક અને સરળ બનાવવા માટે RBI એ એક મોટું પગલું ભર્યું છે. મુખ્ય કાર્યાત્મક ક્ષેત્રોમાં ફેલાયેલી ૬૪ જેટલી માસ્ટર સૂચનાઓને એકીકૃત (Consolidate) કરવામાં આવી છે. આનાથી બેંકો માટે નિયમોનું પાલન કરવું વધુ સ્પષ્ટ અને ઝડપી બનશે.

નાણાકીય બજારમાં લિક્વિડિટી વધશે

RBI એ NBFC (નોન-બેંકિંગ ફાયનાન્સિયલ કંપનીઓ) અને હાઉસિંગ ફાયનાન્સ કંપનીઓને પણ 'ટર્મ મની માર્કેટ'માં ભાગ લેવાની મંજૂરી આપી છે. આ ઉપરાંત, પ્રાઈમરી ડીલરો માટે ઉધાર લેવાની મર્યાદામાં વધારો કરવામાં આવ્યો છે. આ નિર્ણયોથી નાણાકીય બજારમાં રોકડની તરલતા (Liquidity) વધશે અને નાણાકીય નીતિનો લાભ સીધો જનતા સુધી પહોંચશે.

RBIના આ પગલાં આગામી સમયમાં ભારતીય બેન્કિંગ ક્ષેત્રને વધુ મજબૂત અને કાર્યક્ષમ બનાવશે તેવું અર્થશાસ્ત્રીઓનું માનવું છે.