નવી દિલ્હી :મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા તણાવને કારણે વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ ઉર્જા માર્ગોમાંના એક, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ બંધ થઈ ગયો છે. તેની અસર ભારત જેવા દેશોમાં પણ જોવા મળી રહી છે. સિલિન્ડરના ભાવમાં વધારો થવાથી લઈને લાંબી કતારો અને પુરવઠામાં વિક્ષેપો સુધી, LPGની અછત એક મોટી ચિંતા બની ગઈ છે. પરંતુ શું સ્ટ્રેટ ફરી ખુલ્યા પછી પરિસ્થિતિ સામાન્ય થઈ જશે?

   ભારત LPG આયાત પર ખૂબ નિર્ભર છે. તેની કુલ જરૂરિયાતોનો આશરે 60% વિદેશથી આવે છે. વધુ મહત્ત્વની વાત એ છે કે, આ આયાતનો આશરે 90% હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાંથી પસાર થાય છે. આનાથી આ માર્ગ ભારતના ઉર્જા પુરવઠા માટે જીવનરેખા બન્યો છે. અહીં કોઈપણ વિક્ષેપ દેશભરમાં LPGની ઉપલબ્ધતા અને કિંમત પર સીધી અસર કરે છે.

એકવાર હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ સંપૂર્ણપણે ખુલી ગયા પછી, LPG શિપમેન્ટ ભારતીય બંદરો સુધી વધુ સરળતાથી પહોંચશે. ગ્રીન સાનવી જેવા જહાજો પહેલાથી જ હજારો મેટ્રિક ટન LPG લઈ જઈ રહ્યા છે. આ સૂચવે છે કે સપ્લાય ચેઇન ધીમે ધીમે સામાન્ય થઈ રહી છે. જેમ જેમ વધુ જહાજો આવશે, તેમ તેમ પુરવઠા પરની તાત્કાલિક અસર ઓછી થશે

જહાજ ટ્રાફિક ફરી શરૂ થયા પછી પણ, LPG ની અછત તાત્કાલિક સમાપ્ત થશે નહીં. તેના વિતરણમાં એક નિશ્ચિત પ્રક્રિયા હોય છે જેમાં સમય લાગે છે. LPG બંદરો પર પહોંચાડ્યા પછી, તેને બોટલિંગ પ્લાન્ટમાં લઈ જવામાં આવે છે, સિલિન્ડરોમાં ભરવામાં આવે છે અને પછી વિતરકોને પહોંચાડવામાં આવે છે. આ સમગ્ર પ્રક્રિયામાં સામાન્ય રીતે દરેક શિપમેન્ટ માટે 2 થી 3 દિવસ લાગે છે.

નિષ્ણાતોનો અંદાજ છે કે પરિસ્થિતિ સામાન્ય થવામાં થોડા દિવસોથી એક કે બે અઠવાડિયા સુધીનો સમય લાગી શકે છે. પરિસ્થિતિ કેટલી ઝડપથી સુધરે છે તે જહાજો કેટલી ઝડપથી પહોંચે છે અને વિતરણ નેટવર્ક આવનારા પુરવઠાને કેટલી સારી રીતે હેન્ડલ કરે છે તેના પર આધાર રાખે છે.

આ કટોકટીનો સામનો કરવા માટે, સરકારે કેટલાક કામચલાઉ નિયમો લાગુ કર્યા છે. આ નિયમોમાં શહેરી વિસ્તારોમાં બુકિંગ વચ્ચે 25 દિવસ અને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં 45 દિવસનો રાહ જોવાનો સમયગાળો જરૂરી છે. રિફાઇનરીઓને LPG ઉત્પાદન 40% વધારવા માટે પણ કહેવામાં આવ્યું છે.