નવી દિલ્હી : પશ્ચિમ એશિયા અત્યારે દારૂગોળાના ઢગલા પર બેઠું છે, ત્યારે ઇઝરાયલ દ્વારા પસાર કરવામાં આવેલા એક નવા વિવાદાસ્પદ કાયદાએ બળતામાં ઘી હોમવાનું કામ કર્યું છે. સાઉદી અરેબિયા, તુર્કી, ઇન્ડોનેશિયા, પાકિસ્તાન અને ઇજિપ્ત સહિત આઠ મુખ્ય ઇસ્લામિક દેશોએ ઇઝરાયલ સામે મોરચો ખોલ્યો છે. આ દેશોએ સંયુક્ત નિવેદન બહાર પાડીને પશ્ચિમ કાંઠામાં પેલેસ્ટિનિયનો માટે મૃત્યુદંડની જોગવાઈ કરતા બિલની આકરી ટીકા કરી છે અને તેને પ્રાદેશિક સ્થિરતા માટે ગંભીર ખતરો ગણાવ્યો છે.
ભેદભાવ અને 'રંગભેદ' પ્રણાલીનો આરોપ
ઇસ્લામિક દેશોના વિદેશ મંત્રીઓએ ચેતવણી આપી છે કે ઇઝરાયલી સંસદ (નેસેટ) દ્વારા પસાર કરાયેલો આ કાયદો અત્યંત જોખમી અને ભેદભાવપૂર્ણ છે. આ કાયદા હેઠળ પશ્ચિમ કાંઠાના પેલેસ્ટિનિયનો પર લશ્કરી અદાલતોમાં કેસ ચલાવવામાં આવશે, જે તેમને ફાંસીની સજા આપી શકશે. ટીકાકારોનું કહેવું છે કે આ પગલું પેલેસ્ટિનિયનો સામે રંગભેદ જેવી વ્યવસ્થાને વધુ મજબૂત બનાવશે. જોકે, રસપ્રદ વાત એ છે કે વિરોધ કરનારા સાઉદી અરેબિયા જેવા દેશો પોતે પણ મૃત્યુદંડનો ઉપયોગ કરે છે, જ્યાં ૨૦૨૫માં રેકોર્ડ ૩૫૬ લોકોને ફાંસી આપવામાં આવી હતી.
ઇરાન બરબાદ થઈ રહ્યું છે, પણ પ્રોક્સી જૂથો ક્યાં?
બીજી તરફ, ઇઝરાયલ અને ઇરાન વચ્ચે છેલ્લા છ દિવસથી ભીષણ યુદ્ધ ચાલી રહ્યું છે. ઇઝરાયલે ઇરાનના પરમાણુ મથકો અને લશ્કરી અધિકારીઓ પર સચોટ હુમલા કરીને ભારે નુકસાન પહોંચાડ્યું છે. આ સ્થિતિમાં સૌથી મોટો સવાલ એ ઉઠી રહ્યો છે કે ઇરાને વર્ષોથી જે પ્રોક્સી જૂથો (હિઝબુલ્લાહ, હુતી વગેરે) ને અબજો ડોલર આપીને પોષ્યા છે, તે અત્યારે ક્યાં ગાયબ છે? લેબનોનથી લઈને યમન સુધી ફેલાયેલું ઇરાનનું આ નેટવર્ક અત્યારે ઇઝરાયલના પ્રભુત્વ સામે મૌન સેવી રહ્યું હોય તેવું જણાય છે.
વૈશ્વિક પ્રતિક્રિયા અને અમેરિકાનું વલણ
યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સે ઇઝરાયલના પોતાના કાયદા બનાવવાના સાર્વભૌમ અધિકારનું સમર્થન કર્યું છે, જ્યારે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર અને યુરોપિયન યુનિયને આ કાયદાની નિંદા કરી છે. ઇઝરાયલના ઇતિહાસમાં અત્યાર સુધી માત્ર બે વાર જ મૃત્યુદંડ આપવામાં આવ્યો છે, પરંતુ ૭ ઓક્ટોબરના હમાસના હુમલા બાદ બદલાયેલા સંજોગોમાં હવે ઇઝરાયલ વધુ કઠોર વલણ અપનાવી રહ્યું છે.
આ યુદ્ધ અને રાજકીય ટકરાવ વચ્ચે સમગ્ર વિશ્વની નજર હવે અમેરિકા પર છે, જે ગમે ત્યારે આ સંઘર્ષમાં સીધું પ્રવેશી શકે છે. જો આવું થશે, તો ઇરાન અને તેના સાથી દેશો માટે અસ્તિત્વ ટકાવી રાખવું વધુ મુશ્કેલ બની જશે.
એક તરફ કાયદાકીય જંગ છે અને બીજી તરફ સરહદો પર લોહિયાળ યુદ્ધ—પશ્ચિમ એશિયા અત્યારે ઇતિહાસના સૌથી અનિશ્ચિત તબક્કામાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે.
શું ઇરાનના સાથી જૂથો છેલ્લી ઘડીએ કોઈ મોટો વળતો હુમલો કરશે, કે પછી ઇઝરાયલનું પલડું ભારે રહેશે? આ સવાલનો જવાબ આગામી દિવસોમાં જ મળશે.