વોશિંગ્ટન, તા.૨: યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં જન્મેલા દરેક બાળકને આપોઆપ મળતી નાગરિકતા (Birthright Citizenship) ના કાયદા પર હાલમાં સુપ્રીમ કોર્ટમાં ઇતિહાસની સૌથી મોટી કાનૂની લડાઈ ચાલી રહી છે. આ કેસમાં ભારતીય અમેરિકન એટર્ની સ્મિતા ઘોષ એક મહત્વની ભૂમિકા ભજવી રહ્યા છે. 'કોન્સ્ટિટ્યુશનલ એકાઉન્ટેબિલિટી સેન્ટર'ના વરિષ્ઠ અપીલ કાઉન્સેલ તરીકે, સ્મિતાએ 'એમિકસ ક્યુરી' (કોર્ટના મિત્ર) તરીકે દલીલો રજૂ કરી છે કે અમેરિકન બંધારણ જન્મજાત નાગરિકતાનું રક્ષણ કરે છે.
શું છે આ વિવાદાસ્પદ કેસ?
રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે એક એક્ઝિક્યુટિવ ઓર્ડર દ્વારા એવી દરખાસ્ત કરી હતી કે જો માતા-પિતાનો ઇમિગ્રેશન સ્ટેટસ કાયદેસર ન હોય, તો અમેરિકામાં જન્મેલા તેમના બાળકોને નાગરિકતા મળવી જોઈએ નહીં. 'ટ્રમ્પ વિરુદ્ધ બાર્બરા' તરીકે ઓળખાતા આ કેસમાં ૧ એપ્રિલના રોજ મૌખિક દલીલો સાંભળવામાં આવી હતી. આ કેસ ત્યારે વધુ ચર્ચામાં આવ્યો જ્યારે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ કોર્ટની કાર્યવાહીમાં હાજર રહેનારા પ્રથમ સીટિંગ યુએસ પ્રમુખ બન્યા. સ્મિતા ઘોષે આ વહીવટી અર્થઘટનને પડકારતા કહ્યું કે, જન્મજાત નાગરિકતા એ અમેરિકાની ઓળખ અને બંધારણની કલમ ૧૪ની લાંબા સમયથી ચાલતી ગેરંટી છે.
ન્યાયાધીશોમાં પણ વહેંચાયેલા મંતવ્યો
સ્મિતા ઘોષે કોર્ટની કાર્યવાહી બાદ જણાવ્યું હતું કે, ખુદ રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ દ્વારા નિયુક્ત કરાયેલા ન્યાયાધીશો બેરેટ અને ગોર્સચે પણ સરકારના આગ્રહ સામે શંકા વ્યક્ત કરી હતી. સરકાર એવી દલીલ કરી રહી હતી કે શિશુની નાગરિકતા તેના માતા-પિતાના નિવાસસ્થાન પર આધારિત હોવી જોઈએ, જેને ન્યાયાધીશોએ કાનૂની રીતે નબળી દલીલ ગણાવી હતી. સ્મિતાના મતે, ઘણા ન્યાયાધીશો બિનદસ્તાવેજીકૃત માતા-પિતાના બાળકો પાસેથી નાગરિકતા છીનવવાના પ્રયાસો પર શંકાસ્પદ દેખાયા હતા.
કોણ છે સ્મિતા ઘોષ?
સ્મિતા ઘોષ માત્ર એક કુશળ વકીલ જ નહીં, પરંતુ ઈતિહાસકાર પણ છે. તેમણે યુનિવર્સિટી ઓફ પેન્સિલવેનિયામાંથી અમેરિકન ઈતિહાસમાં પીએચ.ડી. કર્યું છે અને કાયદાની પદવી મેળવી છે. આ પહેલા તેઓ જ્યોર્જટાઉન યુનિવર્સિટીમાં ઇમિગ્રેશન કાયદાના પ્રોફેસર અને ફેડરલ કોર્ટના જજ પાસે ક્લાર્ક તરીકે પણ સેવા આપી ચૂક્યા છે. ૨૦૨૦માં તેમને કાયદાકીય ઈતિહાસ પરના તેમના સંશોધન માટે 'કેથરીન ટી. પ્રેયર સ્કોલર' તરીકે પણ નવાજવામાં આવ્યા હતા.
આ કેસનો ચુકાદો અમેરિકામાં વસતા લાખો ઇમિગ્રન્ટ પરિવારો અને તેમના ભાવિ પર સીધી અસર કરશે. સ્મિતા ઘોષ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલી દલીલો સુપ્રીમ કોર્ટને આ જટિલ અને જાહેર મહત્વના કેસમાં યોગ્ય નિર્ણય લેવામાં મદદરૂપ સાબિત થઈ શકે છે.