તા. ૧૨ નવેમ્બર ર૦ર૬ વિક્રમ સંવત ર૦૮૩ કારતક સુદ – ૩ ગુરૂવાર
ટ્રમ્પે લોકોની ઉમ્મીદો ઉપર પાણી ફેરવ્યું
સોનુ - ચાંદી - શેરબજાર ધબાય નમઃ ક્રુડમાં ભડકો : સમગ્ર વિશ્વને આશા હતી કે ટ્રમ્પ પ્રવચનમાં યુધ્ધ સમાપ્તીનાં કોઇ નકકર સંકેત આપશે પણ લોકોને ઘોર નિરાશાઃ અસ્થિરતાનો માહોલ યથાવતઃ વિશ્વભરના શેરબજારો તુટયાઃ ક્રુડનો ભાવ ઉછળી ૧૦૬ ડોલરઃ સેન્સેકસ - નીફટીમાં ગાબડુ : સોનામાં રૂા. ૩૦૦૦ તો ચાંદીમાં રૂા. ૧૨૨૦૦નો કડાકો
વોશીંગ્ટન તા.૨: અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાન યુદ્ધ અંગે રાષ્ટ્રને સંબોધન કર્યું. તેમના સંબોધનથી વૈશ્વિક નાણાકીય બજારોમાં ભારે ઉથલપાથલ મચી ગઈ. ટ્રમ્પના ભાષણ પછી ઓસ્ટ્રેલિયન શેરબજારથી લઈને જાપાન સુધીના શેરબજારોમાં ઘટાડો થયો. મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષ અને ભૂ-રાજકીય અનિﾍતિતા વચ્ચે, રોકાણકારો ફરી એકવાર જોખમ લેવાનું ટાળવા લાગ્યા છે.વૈશ્વિક બજારમાં ફરી એકવાર અંધાધૂંધી ફેલાઈ ગઈ છે. આપણે ફુગાવામાં થોડી રાહતની આશા રાખી રહ્યા હતા, તે જ સમયે યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના ભાષણથી આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં હડકંપ મચી ગયો. ટ્રમ્પે ઈરાનને ચેતવણી આપી જેના કારણે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં ભારે ઉછાળો આવ્યો. તેમનું ભાષણ પૂરું થતાં જ બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવ પ્રતિ બેરલ ૧૦૬ ડોલરને વટાવી ગયા. ભારતીય શેરબજારમાં પ્રારંભે સેન્સેકસ ૧૩૨૪ તો નીફટીમાં ૪૨૩ પોઇન્ટનો કડાકો જોવા મળ્યો છે. સોનામાં રૂા. ૩૦૦૦ તો ચાંદીમાં ૧૧૫૦૦નો એમસીએકસમાં ઘટાડો જોવા મળ્યા છે. સોનું રુા. ૧૫૦૬૨૧ તો ચાંદી ૨૩૧ ૯૭૬ ઉપર પહોંચ્યું છે.
બજાર નિષ્ણાતો માને છે કે આ તો માત્ર શરૂઆત છે. ઈરાન અને ઈઝરાયલ-અમેરિકા વચ્ચે ચાલી રહેલા યુદ્ધના કારણે કિમતોમાં સતત વધારો થઈ રહ્યો છે. પરિસ્થિતિ એવી છે કે ફેબ્રુઆરીના અંતથી તેલના ભાવમાં ૫૦%નો વધારો થયો છે.
ટ્રમ્પના ભાષણ પછી એશિયન શેરબજારોમાં તીવ્ર ઘટાડો જોવા મળ્યો. જાપાનનો નિક્કી ૨૨૫ ઇન્ડેક્સ ૧.૫% ઘટ્યો, જ્યારે દક્ષિણ કોરિયાનો કોસ્પી ૨.૬% ઘટ્યો. સિઓલના બજારમાં અગાઉનો ફાયદો સંપૂર્ણપણે ગુમાવી દીધો. હોંગકોંગનો હેંગ સેંગ ૧% ઘટ્યો, જ્યારે શાંઘાઈ, સિગાપોર, તાઈપેઈ અને સિડનીના બજારોમાં પણ વેચાણ જોવા મળ્યું.
રોકાણકારોને આશા હતી કે ટ્રમ્પ યુદ્ધ સમાપ્ત કરવાના નક્કર સંકેતો આપશે. જોકે, કોઈ સ્પષ્ટ સંકેત ન મળતા, રોકાણકારોએ ૅજોખમથી દૂરૅ અભિગમ અપનાવ્યો, જેના કારણે ભારે વેચાણ થયું.
સોનાની માંગ સામાન્ય રીતે કટોકટીના સમયમાં વધે છે, પરંતુ આ વખતે બજારમાં અસામાન્ય અસ્થિરતાનો અનુભવ થયો. સોનાના ભાવ પ્રતિ ઔંસા ડોલર ૪,૭૦૦ થી નીચે આવી ગયા, જ્યારે ચાંદી ડોલર ૭૩ પ્રતિ ઔંસ થી નીચે આવી ગઈ. નિષ્ણાતો આ માટે રોકાણકારો દ્વારા તેમની સ્થિતિનું પુનઃનિર્માણ કરવાના પ્રયાસોને જવાબદાર માને છે.
આ બજારમાં ઉથલપાથલ એવા સમયે થઈ જ્યારે ટ્રમ્પ તેમના અર્થતંત્રની પ્રશંસા કરી રહ્યા હતા. તેમણે યુએસ અર્થતંત્રને વિશ્વની ૅસૌથી ગરમ અર્થવ્યવસ્થૉ તરીકે વર્ણવ્યું, જેમાં ફુગાવો ન હોવાનો અને રેકોર્ડ ડોલર ૧૮ ટ્રિલિયન રોકાણનો દાવો કરવામાં આવ્યો. જોકે, ટ્રમ્પના દાવાઓ છતાં, વૈશ્વિક બજારો ઘટી રહ્યા હતા. યુએસ બજારો ખુલે તે પહેલાં જ, વાયદા ઘટવા લાગ્યા. નાસ્ડેક ૧૦૦ ફયુચર્સ લગભગ ૧.૩%ઘટ્યા. ડાઉ જોન્સ અને લ્્રૂભ્ ૫૦૦ ફયુચર્સ પણ લાલ રંગમાં ઉતરી ગયા. એન કુલ્ટરે વધતા તેલના ભાવનો સ્ક્રીનશોટ શેર કર્યો અને ટ્રમ્પના ભાષણ પર કટાક્ષ કર્યો
બજાર વિશ્લેષકો માને છે કે ટ્રમ્પના ભાષણથી શાંતિની આશાઓને ફટકો પડ્યો. SPI એસેટ મેનેજમેન્ટના સ્ટીફન ઇન્સના મતે, ભાષણ લક્ષ્યોને સંબોધિત કરે છે, પરંતુ ઉકેલોને નહીં. તેમણે કહ્યું કે અધૂરા વ્યવસાયૅ બજારની અસ્થિરતાને વેગ આપી રહ્યા છે. તેલના ભાવ વધી રહ્યા છે કારણ કે બજાર માને છે કે યુદ્ધનો અંત આવવાનો નથી.
ગુરુવારે સવારે અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે રાષ્ટ્રને સંબોધન કર્યું. તેમણે દાવો કર્યો કે અમેરિકાએ ઈરાન યુદ્ધ જીતી લીધું છે અને ચેતવણી આપી હતી કે અમેરિકા બે થી ત્રણ અઠવાડિયામાં ઈરાન પર મોટો હુમલો કરશે.
ટ્રમ્પે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે ઈરાનની મિસાઈલ અને ડ્રોન ક્ષમતાઓ અને નૌકાદળનો નાશ થઈ ગયો છે. તેની લશ્કરી તાકાત નોંધપાત્ર રીતે નબળી પડી ગઈ છે. આ લશ્કરી કાર્યવાહીનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય પૂર્ણ થવાનો હતો.
ટ્રમ્પે ચેતવણી પણ આપી હતી કે જો કોઈ કરાર નહીં થાય, તો અમેરિકા ઈરાનને પથ્થર યુગમાં પાછું મોકલી દેશે. જોકે, તેમણે એવો પણ દાવો કર્યો હતો કે ઈરાનમાં શાસન પરિવર્તન થયું છે અને નવું નેતૃત્વ પહેલા કરતા ઓછું કટ્ટરપંથી છે.
ટ્રમ્પે ૧૯ મિનિટનું ભાષણ આપ્યું. તેમણે કોઈ નવી જાહેરાતો કરી નથી. તેમણે તે જ મુદ્દાઓનો પુનરાવર્તિત કર્યો જે તેઓ છેલ્લા કેટલાક સમયથી કરી રહ્યા છે.
તેમણે યુદ્ધના ખર્ચ અને લંબાણ અંગે ચિતિત અમેરિકનોને સંઘર્ષને સકારાત્મક લ્લષ્ટિકોણથી જોવા વિનંતી કરી. ઇરાક (૮ વર્ષ) અને વિયેતનામ (૧૯ વર્ષ) જેવા અગાઉના યુએસ યુદ્ધોનો ઉલ્લેખ કરતા, તેમણે કહ્યું કે ઈરાન યુદ્ધ ફક્ત બીજા મહિનામાં છે.
ટ્રમ્પે યુદ્ધ સમાપ્ત કરવા માટે ઈરાન સાથે વાટાઘાટોની માંગ કરી હતી, જોકે એક દિવસ પહેલા જ તેમણે કહ્યું હતું કે તેમને કોઈ સોદાની જરૂર નથી.
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ કટોકટી અંગે, તેમણે કહ્યું હતું કે અન્ય દેશોએ તેની સુરક્ષાની જવાબદારી લેવી જોઈએ. જોકે, એક દિવસ પહેલા જ તેમણે કહ્યું હતું કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ ખોલ્યા વિના કોઈ સોદો થશે નહીં.
ટ્રમ્પના ભાષણ પછી જાપાનનું શેરબજાર ઘટ્યું
ટ્રમ્પના ભાષણ પછી જાપાનનું શેરબજાર ઘટ્યું. ઈરાન યુદ્ધના અંતના સ્પષ્ટ સંકેતના અભાવે રોકાણકારોનો વિશ્વાસ નબળો પડ્યો.
૧% વધ્યા પછી, નિક્કી ઇન્ડેક્સ ૫૨,૮૬૭ પર આવી ગયો, જે ૧.૬% ઘટ્યો. ટોપિક્સ ઇન્ડેક્સ પણ તેનો લાભ ગુમાવ્યો, જે લગભગ ૧% ઘટ્યો.
રોકાણકારો એવી અપેક્ષામાં ખરીદી કરી રહ્યા હતા કે ટ્રમ્પ યુદ્ધના અંતનો સંકેત આપશે, પરંતુ ભાષણથી કોઈ સ્પષ્ટ સંકેત મળ્યો નથી. આ અઠવાડિયે બજારમાં તેજી હતી, ખાસ કરીને માર્ચમાં નબળા પ્રદર્શન પછી, પરંતુ ટ્રમ્પના નિવેદન પછી આ વલણ બદલાઈ ગયું.
ટ્રમ્પે દાવો કર્યો હતો કે ઈરાનની નૌકાદળ સંપૂર્ણપણે નાશ પામી છે અને તેની વાયુસેના ભારે તબાહ થઈ ગઈ છે. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે ઈરાનની મિસાઈલ અને ડ્રોન ક્ષમતાઓ મોટા પ્રમાણમાં નાશ પામી છે, અને શષોના કારખાનાઓ અને લોન્ચ સિસ્ટમ્સ પણ મોટા પ્રમાણમાં નાશ પામી છે.
તેમણે એમ પણ કહ્યું હતું કે આ કાર્યવાહીનો હેતુ ઈરાનને પરમાણુ શષો વિકસાવવાથી રોકવા અને તેના આતંકવાદી નેટવર્કને તોડી પાડવાનો છે. ટ્રમ્પના મતે, જો અમેરિકા ૨૦૧૫ના પરમાણુ કરારમાંથી ખસી ન ગયું હોત, તો આજે ઈરાન પાસે મોટી સંખ્યામાં પરમાણુ શષો હોત.
ટ્રમ્પે સ્પષ્ટ ચેતવણી આપી હતી કે જો ઈરાન કોઈ કરાર પર પહોંચશે નહીં, તો અમેરિકા આગામી બે થી ત્રણ અઠવાડિયામાં વધુ મોટા હુમલા કરશે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે અમેરિકા પાસે પાવર પ્લાન્ટ અને તેલ ક્ષેત્ર સહિત અનેક મુખ્ય લક્ષ્યો છે. જોકે, અત્યાર સુધી તેલ સ્થાપનો પર હુમલો થયો નથી.
(10:32 AM IST)
છેલ્લા 8 દિવસમાં સૌથી લોકપ્રિય 
