જમ્મુ: ૨૪ માર્ચના રોજ દક્ષિણ કાશ્મીરના શોપિયાં જિલ્લાના નાડીમર્ગ ગામમાં ૨૩ વર્ષ જૂના દર્દને યાદ કરીને વાતાવરણ અત્યંત ગમગીન બની ગયું હતું. ૨૩ માર્ચ, ૨૦૦૩ની કાળી રાત્રે પ્રતિબંધિત આતંકવાદી સંગઠન લશ્કર-એ-તૈયબાના આતંકવાદીઓએ ૨૪ નિર્દોષ કાશ્મીરી પંડિતોને ઘરમાંથી બહાર કાઢીને ઘાતકી હત્યા કરી હતી. આ નરસંહારની ૨૩મી વરસી નિમિત્તે ડઝનબંધ વિસ્થાપિત કાશ્મીરી પંડિતો પોતાના વતન પરત ફર્યા હતા. આ વર્ષે એક મોટો સકારાત્મક બદલાવ જોવા મળ્યો, જ્યાં સ્થાનિક મુસ્લિમ સમુદાયે પણ તેમની સાથે ખભેખભો મિલાવીને પ્રાર્થના સભામાં ભાગ લીધો હતો.

બંને સમુદાયના લોકોએ ભીની આંખે એકબીજાને ભેટીને સાંપ્રદાયિક સૌહાર્દ અને ભાઈચારાનું ઉત્તમ ઉદાહરણ પૂરું પાડ્યું હતું. અગાઉ આ પ્રકારની શ્રદ્ધાંજલિ સભાઓ માત્ર જમ્મુ પૂરતી જ સીમિત રહેતી હતી, પરંતુ આ વખતે ઘટનાસ્થળે જ બંને સમુદાય દ્વારા સંયુક્ત પ્રાર્થના થવી તે આતંકવાદ સામે એકતાનો કડક જવાબ છે. જિલ્લા વહીવટીતંત્ર અને પોલીસના ઉચ્ચ અધિકારીઓએ પણ ઉપસ્થિત રહીને શ્રદ્ધાંજલિ આપી હતી અને કાર્યક્રમ માટે સુરક્ષા વ્યવસ્થા સુનિશ્ચિત કરી હતી. આ ઐતિહાસિક મુલાકાત સ્પષ્ટ કરે છે કે હિંસા ક્યારેય કાશ્મીરની સદીઓ જૂની સંયુક્ત સંસ્કૃતિને નષ્ટ કરી શકતી નથી.