દોહા: પશ્ચિમ એશિયામાં ચાલી રહેલું યુદ્ધ હવે માત્ર જમીની લડાઈ રહ્યું નથી, પણ તે હાઈ-ટેક વિનાશ તરફ આગળ વધી રહ્યું છે. ઈરાને કતારમાં સ્થિત અમેરિકાના સૌથી શક્તિશાળી અને અદ્યતન બેલિસ્ટિક મિસાઈલ અર્લી વોર્નિંગ રડાર સિસ્ટમ (AN/FPS-132 Block 5) ને નિશાન બનાવીને વોશિંગ્ટનને અબજો ડોલરનો ફટકો માર્યો છે. પ્લેનેટ લેબ્સ દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલી તાજી સેટેલાઇટ છબીઓમાં રડાર સાઇટ પર સળગેલી જમીન અને કાટમાળ સ્પષ્ટપણે દેખાય છે, જે આ હુમલાની ગંભીરતાની પુષ્ટિ કરે છે.
$૧.૧ બિલિયનનું રડાર કેવી રીતે થયું નકામું?
લશ્કરી વિશ્લેષકોના મતે, ઈરાને આ હુમલા માટે ‘શાહેદ’ પ્રકારના સસ્તા પણ અત્યંત ઘાતક વન-વે એટેક ડ્રોનનો ઉપયોગ કર્યો હતો. મિસાઈલો અને ડ્રોનના સતત મારા (Saturation Attack) વચ્ચે આ ડ્રોન અમેરિકી સુરક્ષા કવચને તોડીને રડાર સાથે ટકરાયું હતું. આ રડારની કિંમત અંદાજે $૧.૧ બિલિયન (રૂપિયા ૯,૦૦૦ કરોડથી વધુ) હતી. તેહરાને આ હુમલાને ‘ઓપરેશન ટ્રુ પ્રોમિસ ૪’ નામ આપ્યું છે, જે અમેરિકા-ઇઝરાયલ દ્વારા ઈરાની પરમાણુ મથકો પર કરાયેલા હુમલાનો વળતો જવાબ છે.
અમેરિકા માટે આ રડાર શા માટે મહત્વનું હતું?
આ રડાર સિસ્ટમ મધ્ય પૂર્વમાં અમેરિકી સેન્ટ્રલ કમાન્ડ (CENTCOM) ની ‘આંખ’ સમાન હતી. તેની વિશેષતાઓ નીચે મુજબ છે:
•    ૫,૦૦૦ કિમીની રેન્જ: તે ઈરાનની સરહદની અંદરથી લોન્ચ થતી કોઈપણ મિસાઈલને સેકન્ડોમાં શોધી કાઢતું હતું.
•    ૩૬૦-ડિગ્રી નજર: તેની પાસે ત્રણ ફેઝ્ડ-એરે ફેસ હતા, જે ચારેય દિશામાં નજર રાખતા હતા.
•    મિસાઈલ ડિફેન્સનો આધારસ્તંભ: તે THAAD અને પેટ્રિઓટ જેવી મિસાઈલ ઇન્ટરસેપ્ટર સિસ્ટમને ડેટા પૂરો પાડતું હતું.
હવે શું થશે?
આ રડારના નાશ પામવાથી પર્સિયન ગલ્ફમાં અમેરિકાની મિસાઈલ ડિફેન્સ ક્ષમતા નોંધપાત્ર રીતે ઘટી ગઈ છે. હવે અમેરિકી દળો પાસે ઈરાની મિસાઈલો સામે પ્રતિક્રિયા આપવા માટેનો સમય (Reaction Time) ખૂબ જ ઓછો રહેશે. બીજી તરફ, સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ પર ઈરાને સંપૂર્ણ નિયંત્રણ મેળવ્યાનો દાવો કરતા ૨૦૦ જેટલા તેલના ટેન્કરો દરિયામાં ફસાયા છે, જેનાથી વૈશ્વિક સ્તરે તેલના ભાવમાં ભડકો થવાની પૂરેપૂરી શક્યતા છે.