નવી દિલ્હી/દુબઈ: મધ્ય પૂર્વમાં અમેરિકા, ઇઝરાયેલ અને ઈરાન વચ્ચે ફાટી નીકળેલા સશસ્ત્ર સંઘર્ષના કારણે ખાડી દેશોમાં વસતા ૮૮ લાખથી વધુ ભારતીયોના જીવન પર જોખમના વાદળો છવાયા છે. ૧૯૯૦ના દાયકાના કુવૈત યુદ્ધ સમયની યાદો તાજી થઈ રહી છે, પરંતુ આ વખતે પડકાર અનેકગણો મોટો છે. સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE)માં જ અંદાજે ૩૫ લાખ ભારતીયો વસે છે, જે ત્યાંની કુલ વસ્તીના એક તૃતીયાંશ ભાગ સમાન છે. દુબઈ ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ પર ફ્લાઇટ્સ બંધ થવાને કારણે હજારો મુસાફરો એરપોર્ટના પાર્કિંગમાં મદદની રાહ જોઈ રહ્યા છે. ભારત સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તે આ ગંભીર પરિસ્થિતિમાં "અદ્રશ્ય" રહી શકે તેમ નથી, કારણ કે આ માત્ર એક પ્રાદેશિક યુદ્ધ નથી પરંતુ લાખો ભારતીયોની સલામતી અને ભારતના આર્થિક હિતો સાથે જોડાયેલો પ્રશ્ન છે.

છેલ્લા બે દાયકામાં ખાડી દેશોમાં ભારતીય સમુદાયની ભૂમિકા અને વસ્તીમાં ધરખમ ફેરફાર થયો છે. વર્ષ ૨૦૦૦ની શરૂઆતમાં જે ભારતીય સમુદાય એક "શાંત અને અદ્રશ્ય શક્તિ" તરીકે ઓળખાતો હતો, તે આજે ત્યાંની અર્થવ્યવસ્થાની કરોડરજ્જુ બની ગયો છે. યુએઈમાં જેબેલ અલી અને અબુ ધાબીમાં ભવ્ય બીએપીએસ (BAPS) મંદિરનું નિર્માણ એ વધતા પ્રભાવનું પ્રતીક છે. સાઉદી અરેબિયામાં ૨૪ લાખ, કુવૈતમાં ૧૦ લાખ અને કતાર, બહેરીન તેમજ ઓમાનમાં લાખોની સંખ્યામાં રહેલા ભારતીયો આ યુદ્ધના ક્રોસફાયરમાં ફસાયા છે. જો યુદ્ધ વધુ વકરશે, તો આટલી વિશાળ વસ્તીને સુરક્ષિત રીતે બહાર કાઢવી (એરલિફ્ટ કરવી) એ ભારત સરકાર માટે ઇતિહાસનું સૌથી મોટું ઓપરેશન બની રહેશે.

યુદ્ધના કારણે માત્ર જાનમાલનું જ જોખમ નથી, પરંતુ ભારતની ઘરેલું અર્થવ્યવસ્થા પર પણ તેની માઠી અસર પડવાની શરૂઆત થઈ ગઈ છે. ખાડી દેશોમાંથી આવતા રેમિટન્સ (વિદેશી હૂંડિયામણ) અને ક્રૂડ ઓઈલના સપ્લાયમાં વિક્ષેપ પડવાની ભીતિએ ભારતના મધ્યમ વર્ગ માટે ઇંધણના ભાવમાં તોતિંગ વધારાની દહેશત ઊભી કરી છે. દિલ્હીના આઈજીઆઈ (IGI) એરપોર્ટ પર પહોંચતા મુસાફરોના ચહેરા પરનો ભય સ્થિતિની ગંભીરતા દર્શાવે છે. અત્યારે ભારત સરકાર બેવડા પડકારનો સામનો કરી રહી છે: એક તરફ ખાડી દેશોમાં વસતા ૮૮ લાખ નાગરિકોની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવી અને બીજી તરફ યુદ્ધના કારણે ખોરવાયેલા વેપાર અને ઉર્જા પુરવઠાને વ્યવસ્થિત રાખવો.