નવી દિલ્હી: યુદ્ધ એટલે માત્ર ગોળા-બારૂદ અને રણમેદાનમાં સૈનિકોની લડાઈ એ જૂની વાત થઈ ગઈ છે. હવે યુદ્ધનું મેદાન બદલાઈ ગયું છે અને તે છે 'ડેટા'. આધુનિક યુદ્ધોમાં હવે એક પણ ગોળી ચલાવ્યા વિના દુશ્મનને પછાડવાની શક્તિ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) પાસે છે. અમેરિકાની પેન્ટાગોન હોય કે વિશ્વની અન્ય મોટી સેનાઓ, ક્લાઉડ (Claude) અને ચેટજીપીટી (ChatGPT) જેવા AI ટૂલ્સ હવે શસ્ત્રો ચલાવવા માટે નહીં, પણ જ્ઞાનાત્મક પ્રભુત્વ (Cognitive Dominance) મેળવવા માટે વપરાઈ રહ્યા છે.
માહિતીના મહાસાગરમાં AI બન્યું 'સુપર-એનાલિસ્ટ'
આજના સમયમાં કમાન્ડરો પાસે ડ્રોન, સેટેલાઇટ અને સોશિયલ મીડિયામાંથી એટલો બધો ડેટા આવે છે કે તેને સમજવો માણસ માટે અશક્ય છે. અહીં AI એક સુપર-એનાલિસ્ટની ભૂમિકા ભજવે છે. તે દુશ્મન દેશના સમાચાર લેખો, રેડિયો સંદેશાઓ અને સોશિયલ મીડિયા પોસ્ટ્સને સેકન્ડોમાં સ્કેન કરી શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ વિસ્તારમાં તબીબી પુરવઠાની માંગ અચાનક વધી જાય, તો AI તરત જ ચેતવણી આપે છે કે દુશ્મન ત્યાં સૈન્ય જમાવડો કરી રહ્યો હોઈ શકે છે.
ક્લાઉડ અને પેન્ટાગોનનો વિવાદાસ્પદ સોદો
એન્થ્રોપિક કંપનીનું 'ક્લાઉડ' મોડેલ અત્યારે ચર્ચાના કેન્દ્રમાં છે. જોકે કંપનીની શરતોમાં હિંસા માટે AIનો ઉપયોગ પ્રતિબંધિત છે, પરંતુ પેન્ટાગોન સાથેના નવા કરાર મુજબ, આ મોડેલનો ઉપયોગ ગુપ્તચર દસ્તાવેજોના વિશ્લેષણ અને લોજિસ્ટિક્સ આયોજન માટે કરવામાં આવશે. આનો અર્થ એ છે કે AI સીધું હથિયાર નહીં ચલાવે, પરંતુ કયો ટાર્ગેટ ક્યારે હિટ કરવો તેની સચોટ વ્યૂહરચના તૈયાર કરી આપશે.
ભયાનક સંકેત: AI અને પરમાણુ હુમલાની ભલામણ
કિંગ્સ કોલેજ લંડનના એક ચોંકાવનારા સિમ્યુલેશનમાં જાણવા મળ્યું કે જો યુદ્ધની સ્થિતિમાં નિર્ણય લેવાની સત્તા AIને આપવામાં આવે, તો 95% કેસોમાં તે પરમાણુ હથિયાર વાપરવાની સલાહ આપે છે. ક્લાઉડ જેવા મોડેલ્સે પણ 64% કિસ્સામાં આ જ ભલામણ કરી હતી. AI પાસે માનવીય સંવેદના કે નૈતિકતા નથી, તે માત્ર 'ગણિત' અને 'વિજય' જ જુએ છે. આ પરિણામોએ વિશ્વભરના સંરક્ષણ નિષ્ણાતોને સતર્ક કરી દીધા છે.
નિર્ણય હજુ પણ માનવ હાથમાં
પેન્ટાગોન અને એન્થ્રોપિક વચ્ચેની ભાગીદારીએ એક નવી 'લક્ષ્મણ રેખા' દોરી છે. AI નિર્ણય લેવાની પ્રક્રિયામાં મદદ કરશે, પરંતુ અંતિમ આદેશ હંમેશા માનવ કમાન્ડરના હાથમાં જ રહેશે. લોજિસ્ટિક્સ, રસ્તાની સ્થિતિ અને રાશનના પુરવઠાનું મેનેજમેન્ટ કરવામાં AI માહેર છે, જે યુદ્ધ જીતવા માટે શસ્ત્રો જેટલું જ જરૂરી છે.
ભવિષ્યમાં એ જ સેના વિજયી બનશે જેની પાસે સૌથી શક્તિશાળી હથિયાર નહીં, પણ સૌથી બુદ્ધિશાળી AI મોડેલ હશે. યુદ્ધ હવે માત્ર શારીરિક બળથી નહીં, પણ 'ડિજિટલ બુદ્ધિ'થી લડાશે.