નવી દિલ્‍હી,તા.૩: ઈરાન અને ઇઝરાયલ/યુએસએ વચ્‍ચે ચાલી રહેલા સંઘર્ષથી ભારતની મુશ્‍કેલીઓ વધી શકે છે. ભારત તેના મોટાભાગના તેલ અને ગેસની આયાત કરે છે. તેથી, જો પﾍમિ એશિયામાં સંઘર્ષ ચાલુ રહેશે, તો ભારત ઉર્જા સંકટનો સામનો કરી શકે છે. યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્‍ડ ટ્રમ્‍પે જણાવ્‍યું છે કે ઈરાન યુદ્ધ ઓછામાં ઓછા ચાર અઠવાડિયા સુધી ચાલી શકે છે. પરિણામે, હોર્મુઝ સ્‍ટ્રેટમાં શિપિગ લાંબા સમય સુધી ખોરવાઈ શકે છે. ભારત સરકારે આ પરિસ્‍થિતિને પહોંચી વળવા માટે આકસ્‍મિક યોજનાઓ શરૂ કરી છે. આમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલની નિકાસ ઘટાડવા, રશિયન ક્રૂડ તેલની આયાત વધારવા અને એલપીજીને રાશન આપવાનો સમાવેશ થાય છે.

ઉદ્યોગના સૂત્રોને ટાંકીને ચ્‍વ્‍ ના એક અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે ભારતમાં ૧૭-૧૮ દિવસ માટે પૂરતો ક્રૂડ ઓઇલનો ભંડાર છે. તેવી જ રીતે, રિફાઇન્‍ડ ઉત્‍પાદનો, એટલે કે પેટ્રોલ અને ડીઝલ, પાસે ૨૦-૨૧ દિવસનો સ્‍ટોક છે, જ્‍યારે LNG અનામત ૧૦-૧૨ દિવસ સુધી મર્યાદિત છે. ભારત તેના LNGનો લગભગ ૯૦% ગલ્‍ફ દેશોમાંથી આયાત કરે છે. ભારત તેના કુલ પેટ્રોલનો લગભગ એક તૃતીયાંશ ભાગ, ડીઝલનો એક ચતુર્થાંશ ભાગ અને ATFનો અડધો ભાગ નિકાસ કરે છે. આ નિકાસ બંધ કરવાથી દેશમાં તેમની ઉપલબ્‍ધતા વધી શકે છે.

પﾍમિ એશિયામાં કટોકટીને કારણે સોમવારે તેલ અને ગેસના ભાવમાં તીવ્ર વધારો થયો. બ્રેન્‍ટ ક્રૂડ ઓઇલ લગભગ ૧૦% વધીને $૮૦ પ્રતિ બેરલ થયો, જ્‍યારે યુરોપિયન ગેસના ભાવ ૪૦% થી વધુ વધ્‍યા. સોમવારે, સાઉદી અરેબિયાની રાસ તનુરા રિફાઇનરી અને કતારમાં ENG પ્‍લાન્‍ટ પર હુમલાઓથી ઉત્‍પાદન બંધ થઈ ગયું. હોર્મુઝ સ્‍ટ્રેટમાં ટેન્‍કર ટ્રાફિક પણ સતત બીજા દિવસે પ્રતિબંધિત કરવામાં આવ્‍યો હતો, જેના કારણે પુરવઠો તંગ રહેવાની આશંકા હતી.

ઉદ્યોગ અધિકારીઓ અને તેલ મંત્રાલયના અધિકારીઓ પુરવઠો અને માંગ જાળવવાની રીતોની સમીક્ષા કરી રહ્યા છે. જોકે, કેટલાક વિશ્‍લેષકો કહે છે કે ઈરાન લાંબા સમય સુધી ટકી શકશે નહીં અને હોર્મુઝ સ્‍ટ્રેટમાં પરિસ્‍થિતિ ઝડપથી સામાન્‍ય થઈ શકે છે. પેટ્રોલિયમ મંત્રી હરદીપ પુરીએ ટ્‍વિટર પર પોસ્‍ટ કર્યું, અમે પરિસ્‍થિતિ પર નજીકથી નજર રાખી રહ્યા છીએ. દેશમાં પેટ્રોલિયમ ઉત્‍પાદનોની ઉપલબ્‍ધતા જાળવવા માટે તમામ જરૂરી પગલાં લેવામાં આવી રહ્યા છે.

સૂત્રો કહે છે કે કટોકટીમાં, પેટ્રોલ અને ડીઝલની નિકાસ અટકાવી શકાય છે. સૌથી મોટી સમસ્‍યા LPG ની છે, જ્‍યાં ભારત મોટાભાગે આયાત પર નિર્ભર છે. ભારત પાસે તેનો મોટો સ્‍ટોક નથી. ભારત તેની LPG જરૂરિયાતોનો ૮૫-૯૦% ગલ્‍ફ દેશોમાંથી આયાત કરે છે. ઉદ્યોગના અંદાજો દર્શાવે છે કે જો પુરવઠામાં કોઈ વિક્ષેપ ન આવે તો ભારત પાસે બે અઠવાડિયાથી ઓછો સ્‍ટોક છે. આમાં ઓનશોર ઇન્‍વેન્‍ટરી અને કાર્ગો શામેલ છે જે પહેલાથી જ હોર્મુઝ સ્‍ટ્રેટમાંથી પસાર થઈ ચૂક્‍યા છે.

ઇન્‍ડિયન ઓઇલ, HPCL અને HPCL એ પસંદગીના પેટ્રોકેમિકલ ઇન્‍ટિગ્રેટેડ રિફાઇનરીઓમાં LPG ઉત્‍પાદન વધારવાનું શરૂ કર્યું છે. જો હોર્મુઝ સ્‍ટ્રેટમાંથી નવો સ્‍ટોક નહીં આવે, તો ભારતનો સ્‍ટોક ઝડપથી ખતમ થઈ જશે. તાજેતરના મહિનાઓમાં, ભારતની લગભગ અડધી ક્રૂડ અને LNG આયાત ખાડી દેશોમાંથી આવી છે. રશિયાથી ક્રૂડ ઓઇલની આયાત વધારવા પર પણ વિચારણા કરવામાં આવી રહી છે.

સૂત્રો કહે છે કે રશિયન તેલનો નોંધપાત્ર જથ્‍થો હાલમાં સમુદ્રમાં છે અને ઝડપથી ભારત તરફ વાળવામાં આવી રહ્યો છે. જો વૈશ્વિક પુરવઠાની સ્‍થિતિ કડક બને છે, તો યુએસનું વલણ નરમ પડી શકે છે. આનાથી ભારતીય રિફાઇનિગ કંપનીઓ રશિયા પાસેથી વધુ તેલ ખરીદી શકે છે. ભારતે તાજેતરના મહિનાઓમાં રશિયા પાસેથી તેની તેલ ખરીદી ઘટાડી છે, જોકે તે ભારતનો સૌથી મોટો સપ્‍લાયર રહ્યો છે.