મુંબઈ : મહારાષ્ટ્રની ભાજપની આગેવાની હેઠળની મહાયુતિ સરકારે એક મહત્વપૂર્ણ વહીવટી આદેશ જારી કરીને વર્ષ ૨૦૧૪ના ૫% મુસ્લિમ અનામત સાથે જોડાયેલી છેલ્લી કાનૂની કડી પણ તોડી નાખી છે. કોંગ્રેસ-એનસીપી સરકારે ચૂંટણી પહેલા જે વટહુકમ બહાર પાડ્યો હતો, તેના બાકી રહેલા વહીવટી માળખાને હવે સત્તાવાર રીતે પાછો ખેંચી લેવામાં આવ્યો છે. જોકે આ અનામત વ્યવહારમાં ક્યારેય અમલી બન્યું નહોતું, પરંતુ સરકારના આ તાજેતરના ડગલાએ સાબિત કરી દીધું છે કે હવે આ ફાઈલ કાયમ માટે બંધ થઈ ગઈ છે. આ નિર્ણય સાથે જ મહારાષ્ટ્રના રાજકારણમાં 'હિન્દુત્વ' વિરુદ્ધ 'તુષ્ટિકરણ'નો જંગ ફરી એકવાર જામ્યો છે.

રાજકીય ગલીયારાઓમાં આ મુદ્દે હોબાળો મચી ગયો છે. કોંગ્રેસે આ પગલાને "મુસ્લિમ વિરોધી" ગણાવીને સરકાર પર પ્રહારો કર્યા છે. કોંગ્રેસનું કહેવું છે કે સચ્ચર સમિતિ અને રાજ્યના અભ્યાસ જૂથોએ મુસ્લિમ સમુદાયના પછાત વર્ગોની બદતર હાલત પર રિપોર્ટ આપ્યો હતો, જેને સરકારે નજરઅંદાજ કર્યો છે. બીજી તરફ, ભાજપે આક્ષેપ કર્યો છે કે ૨૦૧૪માં કોંગ્રેસે માત્ર મતોના રાજકારણ માટે બંધારણીય મર્યાદાઓનું ઉલ્લંઘન કરીને આ અનામતની જાહેરાત કરી હતી. હકીકતમાં, બોમ્બે હાઈકોર્ટે પણ માત્ર શિક્ષણમાં અનામતને લીલી ઝંડી આપી હતી, પરંતુ ૨૦૧૪ પછી કોઈ પણ સરકારે તેને કાયદાકીય સ્વરૂપ આપવાની તસ્દી લીધી નહોતી.

વ્યવહારિક દ્રષ્ટિએ જોઈએ તો, આ નિર્ણયથી જમીની સ્તરે કોઈ મોટો ફેરફાર નહીં થાય કારણ કે મુસ્લિમ ક્વોટા ક્યારેય લાગુ જ થયો નહોતો. પરંતુ, આ એક મોટો રાજકીય સંકેત છે કે હવે જો ભવિષ્યમાં કોઈ પણ સરકાર આ અનામત લાવવા માંગશે, તો તેણે શૂન્યથી નવી કાનૂની પ્રક્રિયા શરૂ કરવી પડશે. સુપ્રીમ કોર્ટે નક્કી કરેલી ૫૦% ની અનામત મર્યાદા અને ધર્મના આધારે અનામતના જટિલ મુદ્દાઓ વચ્ચે, આ પ્રકરણ બંધ થવાથી મરાઠા અનામત જેવા અન્ય પડતર મુદ્દાઓ પર સરકારનું ધ્યાન કેન્દ્રિત થઈ શકે છે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે આગામી ચૂંટણીઓમાં વિપક્ષ આ મુદ્દાને પ્રજા વચ્ચે કેવી રીતે લઈ જાય છે.