નવી દિલ્‍હી, તા.૧૯: નવી દિલ્‍હીમાં AI ઇમ્‍પેક્‍ટ સમિટને સંબોધતા, વડાપ્રધાન નરેન્‍દ્ર મોદીએ કળત્રિમ બુદ્ધિમત્તાના ભવિષ્‍ય માટે માનવ-કેન્‍દ્રિત વિઝનની રૂપરેખા આપી અને આ ઝડપથી ઉભરતી ટેકનોલોજીના લોકશાહીકરણ અને સમાવેશ માટે અપીલ કરી. વડાપ્રધાને કહ્યું, બધાનું કલ્‍યાણ અને સુખ એ આપણો માપદંડ છે. માનવીઓ AI માટે ફક્‍ત ડેટા પોઇન્‍ટ અથવા કાચો માલ ન હોવો જોઈએ. તેમણે AIનું લોકશાહીકરણ કરવાની અને તેને સમાવિષ્ટ મોડેલ બનાવવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકયો. દિલ્‍હીના ભારત મંડપમ ખાતે યોજાઈ રહેલા ઈન્‍ડિયા એઆઈ ઈમ્‍પેક્‍ટ સમિટ ૨૦૨૬ ના ચોથા દિવસે, પીએમ મોદીએ એઆઈના સલામત ઉપયોગ માટે એક નવું સૂત્ર રજૂ કર્યું.

પીએમ મોદીએ કહ્યું કે જેમ ફૂડ પેકેટ પર પોષણનું લેબલ હોય છે, તેવી જ રીતે ડિજિટલ સામગ્રીમાં પણ તેમની વચ્‍ચે તફાવત દર્શાવવા માટે પ્રમાણિકતાનું લેબલ હોવું જોઈએ.

પીએમ મોદીએ AI ઇમ્‍પેક્‍ટ સમિટમાં માનવ-કેન્‍દ્રિત AI માટેનું પોતાનું વિઝન રજૂ કરતી વખતે 'MANAV' ફ્રેમવર્કનો ઉલ્લેખ કર્યો. તેમણે AIના લોકશાહીકરણ, જવાબદારી, કૌશલ્‍ય, વૈશ્વિક ધોરણો અને ડીપફેક જેવા પડકારોનો સામનો કરવા પર ભાર મૂકયો.

તેમણે ભાર મૂકયો, આપણે AI ને પ્રગતિ માટે મુક્‍ત હાથ આપવો જોઈએ, પરંતુ આદેશ આપણા હાથમાં જ રહેવો જોઈએ. એમ મોદીએ ભાર મૂકયો હતો કે કળત્રિમ બુદ્ધિમત્તાનો અભિગમ AI-કેન્‍દ્રિત નહીં પણ AI-માનવ-કેન્‍દ્રિત બનાવવા પર ધ્‍યાન કેન્‍દ્રિત કરે છે, કારણ કે તેમણે AI શાસન માટે 'MANAV' માળખું રજૂ કર્યું હતું.

MANAV શું દર્શાવે છે? M એટલે નૈતિક અને નૈતિક -ણાલીઓ. A એટલે જવાબદાર શાસન. N એટલે રાષ્‍ટ્રીય સાર્વભૌમત્‍વ. A એટલે સુલભ અને સમાવેશી. V એટલે કાયદેસર અને કાયદેસર.

પીએમ મોદીએ વધુમાં કહ્યું, આપણે એવા યુગમાં પ્રવેશી રહ્યા છીએ જ્‍યાં માનવ અને ડિજિટલ બુદ્ધિમત્તા સાથે મળીને સર્જન અને પ્રગતિ કરશે. આ આપણી સિસ્‍ટમોને વધુ સ્‍માર્ટ, વધુ કાર્યક્ષમ અને વધુ અસરકારક બનાવશે. તે લોકોને સર્જનાત્‍મક ભૂમિકાઓ ભજવવાની વધુ તકો આપશે. આ નવીનતા, ઉદ્યોગસાહસિકતા અને નવા ઉદ્યોગોના નિર્માણ માટે એક વિશાળ તક છે.

AI સમિટમાં, વડાપ્રધાન મોદીએ કહ્યું, AI મશીનોને વધુ સ્‍માર્ટ બનાવી રહ્યું છે, પરંતુ તેનાથી પણ વધુ, તે માનવ ક્ષમતાઓને વધારી રહ્યું છે. ફરક માત્ર એટલો છે કે આ વખતે ગતિ અભૂતપૂર્વ છે અને સ્‍કેલ અભૂતપૂર્વ છે. અગાઉ, ટેકનોલોજીનો પ્રભાવ જોવામાં દાયકાઓ લાગ્‍યા હતા. આજે, મશીન ર્લનિંગથી ર્લનિંગ મશીનો સુધીની સફર ઝડપી અને વ્‍યાપક છે. આપણી પાસે એક વ્‍યાપક દ્રષ્ટિકોણ અને એટલી જ વ્‍યાપક જવાબદારી હોવી જોઈએ. આપણે એ પણ ચિંતિત રહેવું જોઈએ કે આપણે ભવિષ્‍યની પેઢીઓ માટે શું સ્‍વરૂપ છોડીએ છીએ.

તેમણે કહ્યું કે પ્રશ્‍ન એ છે કે આપણે આજે AI સાથે શું કરીએ છીએ. માનવજાતે પહેલા પણ આવા પ્રશ્‍નોનો સામનો કર્યો છે. સૌથી શક્‍તિશાળી ઉદાહરણ પરમાણુ શક્‍તિ છે; આપણે તેના બંને પાસાં જોયા છે. તેમણે કહ્યું કે માનવીઓ AI માટે ફક્‍ત ડેટા પોઇન્‍ટ ન બને તેની કાળજી લેવી જોઈએ.

વડાપ્રધાન નરેન્‍દ્ર મોદીએ કહ્યું, માનવ ઇતિહાસમાં એવા વળાંક આવ્‍યા છે જેણે સદીઓ બદલી છે. આ વળાંકોએ સભ્‍યતાની દિશા નક્કી કરી અને વિકાસની ગતિ બદલી નાખી. કળત્રિમ બુદ્ધિ ઇતિહાસમાં એક એવો પરિવર્તન છે. AI મશીનોને બુદ્ધિશાળી બનાવી રહ્યું છે. વધુમાં, તે માનવ ક્ષમતાઓને ઝડપથી વધારી રહ્યું છે.

પીએમમોદીએ કહ્યું, આપણે કૌશલ્‍ય, પુનઃકૌશલ્‍ય અને આજીવન શિક્ષણને જન આંદોલન બનાવવું પડશે. કાર્યનું ભવિષ્‍ય સમાવિષ્ટ, વિશ્વસનીય અને માનવ-માનસિક હશે. જો આપણે સાથે મળીને આગળ વધીશું, તો કળત્રિમ બુદ્ધિ માનવતાની ક્ષમતાઓમાં વધારો કરશે.

તેમણે વધુમાં જણાવ્‍યું હતું કે AI એક પરિવર્તનશીલ શક્‍તિ છે. જો દિશાહીન હોય, તો તે અવરોધ બની જાય છે. જો યોગ્‍ય દિશા આપવામાં આવે, તો તે ઉકેલ બની જાય છે. AI ને મશીન-કેન્‍દ્રિતમાંથી માનવ-કેન્‍દ્રિત કેવી રીતે રૂપાંતરિત કરવું, તેને સંવેદનશીલ અને પ્રતિભાવશીલ કેવી રીતે બનાવવું, તે આ ગ્‍લોબલ AI ઇમ્‍પેક્‍ટ સમિટનો મુખ્‍ય ઉદ્દેશ્‍ય છે. આ સમિટની થીમ સ્‍પષ્ટપણે તે દ્રષ્ટિકોણને પ્રતિબિંબિત કરે છે જે ભારત AI ને જુએ છે. સૌનું કલ્‍યાણ, સૌનું સુખ. આ આપણો માપદંડ છે.

PM મોદીએ કહ્યું, ચાલો આપણે AI ને વિશ્વ માટે એક સામાન્‍ય ભલા તરીકે વિકસાવવાનો સંકલ્‍પ કરીએ. વૈશ્વિક ધોરણો બનાવવા એ આજે એક મહત્‍વપૂર્ણ જરૂરિયાત છે. ડીપફેક્‍સ અને બનાવટી સામગ્રી ખુલ્લા સમાજોને અસ્‍થિર કરી રહી છે. ડિજિટલ વિશ્વમાં, સામગ્રીમાં પ્રમાણિકતાના લેબલ પણ હોવા જોઈએ, જેથી લોકોને તેમના ડેટાની સલામતીની ખાતરી મળી શકે.