શ્રીલંકામાં ભગવાન બુદ્ધના પવિત્ર દેવનીમોરી અવશેષોનું આગમન અને પ્રદર્શન એ ઊંડી આધ્યાત્મિક, સાંસ્કૃતિક અને સભ્યતાલક્ષી મહત્વની ક્ષણ છે, જે ભારત અને શ્રીલંકા વચ્ચેના તેમના સહિયારા બૌદ્ધ વારસામાં રહેલા સ્થાયી સંબંધોને વધુ મજબૂત બનાવે છે.

પવિત્ર અવશેષો ભારતીય વાયુસેનાના ખાસ વિમાનમાં શ્રીલંકા પહોંચ્યા અને સ્થાપિત ભારત-શ્રીલંકા પ્રોટોકોલ અનુસાર તેમને પૂર્ણ રાજ્ય સન્માન આપવામાં આવ્યું. ગુજરાતના રાજ્યપાલ  આચાર્ય દેવવ્રત અને ગુજરાતના નાયબ મુખ્યમંત્રી હર્ષ સંઘવીના નેતૃત્વમાં એક ઉચ્ચ સ્તરીય ભારતીય પ્રતિનિધિમંડળ અવશેષો સાથે હતું. વરિષ્ઠ બૌદ્ધ સાધુઓ, સરકારી અધિકારીઓ અને અન્ય પ્રતિષ્ઠિત મહાનુભાવો પણ પ્રતિનિધિમંડળનો ભાગ હતા.

આ પ્રદર્શન  પ્રધાનમંત્રી મોદી દ્વારા એપ્રિલ 2025માં શ્રીલંકાની તેમની રાજ્ય મુલાકાત દરમિયાન કરવામાં આવેલી ઘોષણાને અનુસરે છે, જેમાં તેમણે શ્રીલંકા સાથે આધ્યાત્મિક અને સાંસ્કૃતિક સંબંધોને વધુ ગાઢ બનાવવાની ભારતની પ્રતિબદ્ધતાને પુનઃપુષ્ટ કરી હતી. આ મુલાકાત દરમિયાન પ્રધાનમંત્રીએ બૌદ્ધ સંબંધોને પ્રોત્સાહન આપવા માટે 2020માં જાહેર કરાયેલ 15 મિલિયન યુએસ ડોલરની ગ્રાન્ટ ઉપરાંત અનુરાધાપુરામાં પવિત્ર શહેર સંકુલ પ્રોજેક્ટના વિકાસ માટે ગ્રાન્ટ સહાયની પણ જાહેરાત કરી હતી.

પવિત્ર દેવનીમોરી અવશેષોના પ્રદર્શનનું ઉદ્ઘાટન 4 ફેબ્રુઆરી, 2026ના રોજ કોલંબોના આદરણીય ગંગારામાયા મંદિરમાં શ્રીલંકાના મહામહિમ રાષ્ટ્રપતિ  અનુરા કુમારા દિસાનાયકે દ્વારા શ્રીલંકા તરફથી ગંગારામાયા મંદિરના મુખ્ય મઠાધિપતિ પૂજનીય ડૉ. કિરીંડે અસાજી થેરો અને ભારતીય તરફથી ગુજરાતના રાજ્યપાલ અને ગુજરાતના નાયબ મુખ્યમંત્રીની ઉપસ્થિતિમાં કરવામાં આવ્યું હતું.

આ પ્રસંગે શ્રીલંકા સરકારના અનેક વરિષ્ઠ મહાનુભાવો હાજર રહ્યા હતા, જેમાં  (ડૉ.) હિનિડુમા સુનિલ સેનેવી, બુદ્ધશાસન, ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક બાબતોના મંત્રી; (ડૉ.) નલિન્દા જયતિસ્સા, આરોગ્ય અને જનસંચાર મંત્રી; અને માનનીય (પ્રો.) A.H.M.H અભયરત્ના, જાહેર વહીવટ, પ્રાંતીય પરિષદો અને સ્થાનિક સરકાર મંત્રીનો સમાવેશ થાય છે.

પ્રદર્શનના ભાગરૂપે ગંગારામાયા મંદિર ખાતે "પિપ્રાહવાના પવિત્ર અવશેષોની શોધ" અને "પવિત્ર અવશેષો અને સમકાલીન ભારતની સાંસ્કૃતિક ભાગીદારી" નામના બે પ્રદર્શનોનું પણ ઉદ્ઘાટન કરવામાં આવ્યું હતું.

પવિત્ર અવશેષોનું પરંપરાગત ધાર્મિક વિધિઓ સાથે વિધિવત સ્વાગત કરવામાં આવ્યું હતું અને ગંગારામાયા મંદિરમાં સ્થાપિત કરવામાં આવ્યું હતું. આ પ્રદર્શન 5 ફેબ્રુઆરી, 2026થી જાહેર દર્શન માટે ખુલ્લું રહેશે, જેનાથી શ્રીલંકા અને વિશ્વભરના ભક્તો શ્રદ્ધાંજલિ આપી શકશે. પવિત્ર અવશેષોનું આગમન શ્રીલંકાના 78મા સ્વતંત્રતા દિવસ સાથે થયું, જેનાથી આ કાર્યક્રમને વિશેષ મહત્વ મળ્યું. આ પ્રદર્શન ભારતની બહાર દેવનીમોરી અવશેષોની પ્રથમ જાહેર પૂજાનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. અગાઉ, ભારતે 2012માં કપિલવસ્તુ અવશેષો અને 2018માં શ્રીલંકામાં સારનાથ અવશેષોનું પ્રદર્શન યોજ્યું હતું.

પવિત્ર દેવનીમોરી અવશેષોનું પ્રદર્શન ભગવાન બુદ્ધના શાશ્વત ઉપદેશો - કરુણા, શાંતિ અને અહિંસાનું જીવંત પુરાવો છે તેમજ ભારત અને શ્રીલંકા વચ્ચેના મજબૂત સંબંધોને પ્રતિબિંબિત કરે છે, જે બંને દેશો વચ્ચેના સાંસ્કૃતિક, આધ્યાત્મિક અને લોકો વચ્ચેના સંબંધોને વધુ મજબૂત બનાવે છે.