રાજકોટ : કુદરતે દરેક જીવને કંઈકને કંઈક વિશેષ શક્તિ આપી છે, પરંતુ હાથીઓ પાસે જે 'સિક્સ સેન્સ' છે તે જાણીને તમે પણ દંગ રહી જશો. જ્યારે પણ ભૂકંપ આવે છે, ત્યારે મનુષ્યોને ખબર પડે તે પહેલાં જ હાથીઓ બેચેન થઈ જાય છે. વૈજ્ઞાનિક સંશોધનો કહે છે કે હાથીઓ આ ખતરાને તેમના મોટા કાનથી નહીં, પરંતુ તેમના વિશાળ પગ વડે પારખી લે છે. હાથીના પગ માત્ર શરીરનો ભાર ઉઠાવવા માટે જ નથી, પણ તે કુદરતી 'સિસ્મોગ્રાફ' (ભૂકંપ માપક યંત્ર) જેવું કામ કરે છે.

પગમાં છુપાયેલું છે અદભૂત વિજ્ઞાન:

હાથીના પગના તળિયા નીચે ચામડીના જાડા સ્તરમાં 'પેસિનિયન કોર્પસલ્સ' નામના અત્યંત સંવેદનશીલ કોષો હોય છે. આ કોષો જમીનમાં થતા સહેજ દબાણ કે ધ્રુજારીને તરત જ પકડી લે છે. જ્યારે ભૂકંપના તરંગો જમીનની અંદરથી પસાર થાય છે, ત્યારે હાથીઓ તેને મનુષ્યો કરતાં ક્યાંય વહેલા અનુભવી શકે છે.

ઇન્ફ્રાસાઉન્ડ: હવામાં નહીં, જમીનમાં વાતચીત:

હાથીઓ એવા અવાજો કાઢે છે જે માનવ કાન સાંભળી શકતા નથી, જેને 'ઇન્ફ્રાસાઉન્ડ' કહેવાય છે. આ ઓછી આવર્તનવાળા અવાજો જમીનની અંદર સ્પંદનો રૂપે કિલોમીટરો સુધી મુસાફરી કરે છે. એક હાથી જ્યારે પગ પછાડે છે અથવા ચોક્કસ અવાજ કરે છે, ત્યારે દૂર ઉભેલું બીજું હાથીનું ટોળું પોતાના પગ દ્વારા તે સંદેશો મેળવી લે છે. આ જ રીતે તેઓ તોફાન કે પાણીના સ્ત્રોતનો અંદાજ પણ લગાવી લે છે.

માનવીય પ્રવૃત્તિઓ બની મોટો ખતરો:

કમનસીબે, હાથીઓની આ કુદરતી રડાર સિસ્ટમ હવે જોખમમાં છે. ખાણકામ, ભારે મશીનરી અને હાઈવે પરનો ટ્રાફિક જમીનમાં એવા કૃત્રિમ કંપનો પેદા કરે છે જે હાથીઓને મૂંઝવણમાં મૂકી દે છે. આ મિકેનિકલ શોરબકોરને કારણે હાથીઓ ગભરાઈ જાય છે અથવા રસ્તો ભટકીને માનવ વસ્તી તરફ આવી ચડે છે, જે માનવ-હાથી સંઘર્ષનું મુખ્ય કારણ બની રહ્યું છે.