નવી દિલ્હી : ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD) દ્વારા ફેબ્રુઆરી મહિના માટે જાહેર કરવામાં આવેલા પૂર્વાનુમાન મુજબ, આ વર્ષે શિયાળાની વિદાય વહેલી થશે અને ફેબ્રુઆરીમાં જ ગરમીનો પારો ઉંચકાવવાની શક્યતા છે. આઈએમડીના મહાનિર્દેશક મૃત્યુંજય મહાપાત્રાએ પત્રકાર પરિષદમાં જણાવ્યું હતું કે, દક્ષિણ દ્વીપકલ્પના કેટલાક ભાગોને બાદ કરતાં દેશના મોટાભાગના વિસ્તારોમાં લઘુત્તમ અને મહત્તમ તાપમાન સામાન્ય કરતા વધુ રહેવાનો અંદાજ છે.
ખેતી અને પાક પર ખતરો
હવામાનમાં આવી રહેલા આ અચાનક બદલાવની સીધી અસર કૃષિ ક્ષેત્ર પર પડી શકે છે. ફેબ્રુઆરીમાં તાપમાન વધવાને કારણે ઘઉં અને જવ જેવી રવી પાકની ફસલો સમય કરતા વહેલી પાકી જવાની સમસ્યા સર્જાઈ શકે છે. જો તાપમાન અચાનક વધશે તો પાકની બાલીઓમાં દાણા પૂરેપૂરા ભરાશે નહીં અને દાણા હલકા રહી જશે, જેના પરિણામે એકંદર ખેત ઉત્પાદનમાં મોટો ઘટાડો થઈ શકે છે.
વરસાદની અછત અને વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સ
ફેબ્રુઆરી માસ દરમિયાન સમગ્ર દેશમાં સરેરાશ વરસાદ સામાન્ય કરતા ઓછો રહેવાની ધારણા છે. ખાસ કરીને ઉત્તર-પશ્ચિમ ભારત જેમાં પૂર્વ અને પશ્ચિમ ઉત્તર પ્રદેશ, ઉત્તરાખંડ, હરિયાણા, પંજાબ, દિલ્હી, હિમાચલ પ્રદેશ અને જમ્મુ-કાશ્મીરનો સમાવેશ થાય છે ત્યાં માસિક વરસાદની અછત વર્તાશે. ડિસેમ્બર અને જાન્યુઆરીમાં પશ્ચિમી વિક્ષેપ (વેસ્ટર્ન ડિસ્ટર્બન્સ) ની ગેરહાજરીને કારણે હિમાલયના વિસ્તારોમાં શિયાળો શુષ્ક રહ્યો છે અને બરફવર્ષામાં પણ મોટો ઘટાડો નોંધાયો છે.
હવામાન પર ક્લાઈમેટ ચેન્જની અસર
મૃત્યુંજય મહાપાત્રાએ હિમાલય ક્ષેત્રમાં ઘટતા વરસાદ અને બદલાતી મોસમી પેટર્ન માટે ‘ક્લાઈમેટ ચેન્જ’ (જળવાયુ પરિવર્તન) ને મુખ્ય કારણ ગણાવ્યું હતું. આઈએમડી અને અન્ય સંસ્થાઓના અભ્યાસ મુજબ સમય જતાં પશ્ચિમી હિમાલયમાં વરસાદ અને હિમવર્ષાનું પ્રમાણ ઘટી રહ્યું છે. જાન્યુઆરીમાં બંગાળની ખાડીમાં સર્જાયેલા લો-પ્રેશરને કારણે પૂર્વોત્તર સિવાયના પૂર્વીય ભાગોમાં પણ પૂરતો વરસાદ થયો નથી.
તાપમાનનું ચિત્ર
ફેબ્રુઆરીમાં દેશના મધ્ય ભાગના કેટલાક અંતરિયાળ વિસ્તારો અને દક્ષિણ ભારતમાં મહત્તમ તાપમાન સામાન્ય રહી શકે છે, પરંતુ બાકીના તમામ ભાગોમાં ગરમીનું પ્રમાણ વધશે. લઘુત્તમ તાપમાનમાં પણ સામાન્ય કરતા વધારો થવાના સંકેતો છે, જે સૂચવે છે કે આ વખતે રાત્રિના સમયે પણ ઠંડીનો અહેસાસ ઓછો થશે.